VODEN - EDESSA: Imperial City

ΕΔΕΣΣΑ: ΠΟΛΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ

 ANCIENT EDESSA: A PHRYGIAN JURASIC PARK

"Ες άλλην γην της Μακεδονίας οίκησαν πέλας των κήπων των λεγομένων είναι Μίδεω του Γορδιέω, εν τοίοι φύεται αυτόματα ρόδα, εν έκαστον έχον εξήκοντα φύλλα, οδμή τε υπερφέροντα των άλλων"

Ηρόδοτος VIII 138

Η Εδεσσα εν μέσω οργιαστικής βλάστησης σε μεσαιωνική λιθογραφία. Ψηλά στην ακρόπολη δεσπόζει ο προϊστορικός Φρυγικός ναός του Θεού Σαβάζιου

Η ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ: ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 2.500 πΧ

Kingdon of Phrygia, Celestial  Watertown: Μυθολογική αναπαράσταση της προϊστορικής Εδεσσας

Η κεντρική πύλη της αρχαίας πόλης με τις Ρωμαϊκές κιονοστοιχίες

ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΥΝΗ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΦΡΥΓΩΝ

 ΜΙΔΑΣ: Ο πρώτος  βασιλέας της Εδεσσας. Σύμφωνα με τον προϊστορικό θρύλο το μαγικό του άγγιγμά  μετέτρεπε κάθε αντικείμενο σε χρυσάφι

ΕΔΕΣΣΑ 3.000 πΧ, εποχή ορειχάλκου

Το επιβλητικό τοπίο της Εδεσσας προσήλκυσε τους προϊστορικούς  Φρύγες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή την τρίτη χιλιετηρίδα πΧ, αρκετούς αιώνες πριν την κάθοδο των αρχαίων Μακεδόνων

Η μακραίωνη ιστορία της Φρυγικής  Εδεσσας αποδεικνύει την  γελοιότητα του ελληνικού προπαγάνδιστικού σλόγκαν "ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ: 4.000 χρόνια ελληνικής ιστορίας" Η  Εδεσσα (πρώην Βοδενά) έγινε με το ζόρι ελληνική μόλις το 1912, μετά την κατάληψή της από τον ελληνικό στρατό

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

"Εκ δε του χρησμού προθυμότερος γενόμενος ο Κάρανος συν τισιν Ελλησιν αποικίαν στειλάμενος ελθών εις Μακεδονίαν έκτισεν πόλιν και Μακεδόνων εβασίλευσεν και την προτέραν καλουμένην Εδεσσαν πόλιν Αιγάς μετωνόμασεν από των αιγών. Ωκειτο δε το παλαιόν η Εδεσσα υπό Φρυγών και Λυδών και των μετά Μίδου διακομισθέντων εις την Ευρώπην "

 "Karanos prompted by oracle entered Macedonia accompanied by some Greeks to colonize it and build a city and reigned over Macedonians and the former city called Edessa renamed to Aegae due to the abound goats. Because Edessa in old years was inhabited by Phrygians and Lydians and those who were moved in Europe with Midas"

  Euphorion the Chalkidian, Antiochean poet, preserved fragment 30, 3th c .BC

"Οι δε Φρύγες ως Μακεδόνες λέγουσι εκαλέοντο Βρίγες χρόνο όσον Ευρωπήϊοι  εόντες σύνοικοι ήσαν Μακεδόσι, μεταβάντες δε εις την Ασίαν άμα την χώρα και τούνομα μετέβαλλον εις Φρύγας "

" Σύμφωνα με τους Μακεδόνες, οι Φρύγες ονομάζοντο Βρίγες όσο καιρό κατοικούσαν στην Ευρώπη μαζί με τους Μακεδόνες, μόλις όμως μετανάστευσαν στην Ασία μαζί με την χώρα τους άλλαξαν και το όνομά τους σε Φρύγες"

"Phrygians, as Macedonians say, were called Briges  as long time as they were Europeans residing with Macedonians, but when they moved to Asia changed their name simultaneusly with their homeland"

Herodotus  VII  73

"Ες άλλην γην της Μακεδονίας οίκησαν πέλας των κήπων των λεγομένων είναι Μίδεω του Γορδιέω, εν τοίοι φύεται αυτόματα ρόδα, εν έκαστον έχον εξήκοντα φύλλα, οδμή τε υπερφέροντα των άλλων"

"They [the Macedonians] settled to another land of Macedonia near gardens sayed to belong to Midas son of Gordios, where roses flourish having sixty leaves and odor superior than others"

Herodotus VIII 138

"Η αρχαιότερη πόλη των πρώτων Μακεδόνων, η μυθική και ιστορική πρωτεύουσα της μεγάλης βασιλικής δυναστείας των Αργεαδών, η Εδεσσα, γνωστή στους χρόνους των Μακεδόνων βασιλέων με το όνομα Αιγαί, κτίσθηκε από τον προϊστορικό λαό τους Βρύγους (Φρύγες) σε εποχή που ακόμα δεν είχαν φανή στην Ευρώπη τα Ελληνικά φύλλα, δηλαδή στα μέσα της 3ης χιλιετίας πΧ"  

 Αλίκη Στουγιαννάκη αρχαιολόγος Υπουργείου Πολιτισμού που εργάσθηκε την δεκαετία 1970 στις αρχαιολογικές ανασκαφές στην θέση Λόγγος της αρχαίας Εδεσσας: (Αρθρο στο ιστορικό περιοδικό "ΕΔΕΣΣΑΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ', τεύχος 2, Μάϊος-Αύγουστος 1972)

"Edessa, the most ancient city of first Macedonians, the legendary and historical capital of Argeades  royal dynasty, known in the era of Macedonian kings as Aegae, was built by Bryges a prehistoric pepople existing in the middle of 3th millenium BC, long ago before  Greek tribes emerged in Europe"

Alice Stougianakis, Greek archaologist worked in 60's  Edessa's excavations. Abstract from her article in magazine "Edessian Chronicles", issue of May-August 1972

"Στην αυτοκρατορική πόλη Βόντενγκραντ (Βοδενά-Εδεσσα) εγώ ο Σαμουήλ πιστός στον Χριστό Τσάρος Βουλγάρων και Ρωμαίων...."

Απόσπασμα από την μεσαιωνική επιγραφή Βοδενών 989 μΧ

  "Τον δε επίσκοπον Μογλαίνων εις αυτά τα Μόγλαινα και τον Πρόσακον και την Μορίχοβαν και την Σετίνην και τον Οστροβόν και εις τα Ζαόδρυα, κληρικούς ιε και παροίκους ιε"

Βασίλειος Βουλγαροκτόνος: Διορισμός Βουλγάρων επισκόπων, αυτοκρατορικό διάταγμα έτους 1019 μΧ

"Εχει δε και η Βουλγαρία επισκοπάς πλείους των τριάκοντα, ω υπερκάθηται και πόλις Αχρίς εν τούτοις, και τα περί τούτων"

Νείλος Δαξαπατρεί: Η Αρχιεπισκοπή Οχρίδας, 1143 μΧ

"Γερμανός ο και Γαβριήλ εν Βοδαινοίς και εν Πρέσπα"

Ιωάννης Σκυλίτσης: Ρωμαίος χρονογράφος  τέλη 11ου αι. μΧ. Σύνοψις Ιστοριών (Synopsis Historiarum), αναφορικά με την μεταφορά του Βουλγαρικού Πατριαρχείου στα Βοδενά το 985 μΧ

ΧΑΡΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Τα Βοδενά-Voden είναι μία από τις σημαντικότερες πόλεις της Μακεδονίας

ΤΑ ΟΘΩΜΑΝΙΚΑ ΒΟΔΕΝΑ

Η περιοχή του Καζά (Δήμου) Βοδενών τον 19o αιώνα: Ολα τα τοπονύμια είναι Βουλγαρικά

Воден Македонија

Σκόπια 1982: Αφιέρωμα στην Εδεσσα του Μακεδονικού περιοδικού Македонија

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

"Βέδυ γαρ τους Φρύγας το ύδωρ καλείν"

"Because the Phrygians call the water as Vedi"

Klimis the Alexandrian

    Η Εδεσσα, αρχαιότερη πόλη της Ευρώπης, ιδρύθηκε στις αρχές της 3ης χιλιετηρίας πΧ από τους Φρύγες, έναν προϊστορικό  λαό Ινδοευρωπαϊκής καταγωγής, στο μαγευτικό τοπίο που απλώνεται κάτω από τους καταράκτες.  Το όνομα σημαίνει υδατούπολη (Βέδυ=Νερό στα Φρυγικά). Γύρο στο 800 πΧ υφίσταται την κατακτητική εισβολή των Μακετών, μετέπειτα Μακεδόνων, ενός Ιλλυρικού πολεμοχαρούς φύλλου από την Δαρδανία, που εκτοπίζουν τους Φρύγες και τους υποτελείς Λύδιους στην Μικρά Ασία. Η Φρυγική  πρωτεύουσα  Εδεσσα καταλαμβάνεται από τους Μακεδόνες και μετονομάζεται  Αιγαί.

Η ΑΠΟΨΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΩΝ

ΦΡΥΓΕΣ: ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ  ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

WALLED CITY

Τα ηλικίας 4.500 ετών Φρυγικά τείχη της προϊστορικής Εδεσσας περιβάλλουν τα ερείπια της αρχαίας πόλης. Διακρίνονται τρεις φάσεις οικοδόμησης με επικάλυψη ασβεστολιθικών αποθέσεων λόγω της άφθονης παρουσίας ρεόντων υδάτων

ΟΙ  ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΙ  ΦΡΥΓΕΣ  ΕΧΤΙΣΑΝ ΤΗΝ  ΕΔΕΣΣΑ ΤΟ 2.500 πΧ

Οι αρχαιολόγοι επισημαίνουν οι Φρύγες ή Βρύγοι και οι υποτελείς τους Λύδιοι,  ήσαν οι πρώτοι κάτοικοι της Μακεδονίας με πρωτεύουσα την Εδεσσα,  17 ολόκληρους αιώνες πρωτού αυτή κατοικηθή από τους αρχαίους Μακεδόνες, στην μακρυνή εποχή του χαλκού όταν οι Ελληνες δεν είχαν ακόμα εμφανισθή στην Ευρώπη

ΦΡΥΓΙΑ: Η ΦΟΙΝΙΚΙΚΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ

C  O  N  T  E  N  T  S

The translated text

By  Prof. Dr.  Ahmet Leitani, Beirut University, Lebanon

   Perdikas  son of Argeo(s) leading his Makestes (Macedonians) when approached to Vedissa (Edessa) citadel,  coming down from upper Illyria, offered sacrifice to uppermost (god) Savaz(i)os.

   Later when conquered entire Midas country, being outraged   with foreign Greeks who were charged for intrigues, extincted them immediatelly  while released indigenous Briges (Phrygians) to wander  away, since  both these people spoke different languages.

   Since then being elder sovereign of Brigea (Phrygia) enjoyed the profits of  this most ancient city renaming it  to Aegae while kept repelling fugitives to return with exemption of captives.

    This marble chronicle was chiseled by  Dredas son of Gordios  in Greek language as memorial of a sorrowful recall.

Important: Phoenician inscriptions found at ancient Gordion city near Midas tumulus, Turkey

More   More   More   More

ΤΑ ΒΟΔΕΝΑ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΕΡΣΙΚΗ ΣΑΤΡΑΠΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Από το 520 πΧ αλλά και στα χρόνια των Περσικών πολέμων (490-479 πΧ)   ολόκληρη η  Μακεδονία αποτελούσε τμήμα της Περσικής αυτοκρατορίας ως σατραπεία αυτής. Τα Περσικά στρατεύματα του Δαρείου και Ξέρξη πέρασαναν ανενόχλητα μέσα από την δήθεν "Ελληνική"  Μακεδονία. Οι Μακεδόνες παρέταξαν τον στρατό τους στο πλευρό των "βαρβάρων" Περσών κατά των ..αδελφών Ελλήνων

   Το 479 πΧ  η Σατραπεία Μακεδονίας (πρώην Φρυγία) συμπαρατάσσεται με τους Πέρσες του Μαρδόνιου και ο Μακεδονικός στρατός μάχεται στο πλευρό των Περσών εναντίον των Ελλήνων στην μάχη των Πλαταιών. Το 420 πΧ η πρωτεύουσα μεταφέρεται στην Πέλλα. Μεταξύ 338 και 336 πΧ ο Μακεδονικός στρατός του  Φιλίππου εισβάλει στον ελληνικό νότο, καταλαμβάνει τις ελληνικές πόλεις-κρατίδια και εγκαθιστά φρουρές κατοχής. Ολόκληρη ο Ελληνικός χώρος υποτάσσεται στο Μακεδονικό βασίλειο και μετατρέπεται σε Μακεδονική επαρχία. Ακόμα και στην Ακρόπολη εγκαθίσταται Μακεδονική φρουρά κατοχής. 

Η ΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΑΙΓΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΓΑΛΑΤΕΣ ΚΑΙ Η ΛΕΗΛΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΙΚΩΝ ΤΑΦΩΝ    

  Στα χρόνια του βασιλέα της Μακεδονίας Πτολεμαίου Κεραυνού (319-279 πΧ)   οι Αιγές (πρώην Εδεσσα)  δέχονται την ληστρική επιδρομή  Γαλατών υπό την αρχηγία του  Βόλγιου (Bolgios). Το 281 πΧ  στίφη Κελτών αποτελούμενα κυρίως από Γαλάτες  είχαν εισβάλει  στα Βαλκάνια προερχόμενα από την Παννονία (σημερινή Ουγγαρία).

  Ο κύριος όγκος των Γαλατών εγκαταστάθηκε στην Θράκη   όπου ίδρυσαν ένα βραχύβιο  μικρό βασίλειο υπό τον πολέμαρχο Βρέννο (Brennus). Μετά από πρόσκληση του βασιλιά της Βιθυνίας Νικομήδη, οι εισβολείς μετακινήθηκαν στην Μικρά Ασία. Εκεί έπειτα από αιματηρές συγκρούσεις, εγκαθίδρυσαν το κράτος της Γαλατίας στα κεντρικά υψίπεδα της Ανατολίας. Η Γαλατία επέζησε για περισσότερο από 200 χρόνια μέχρι την Ρωμαϊκή κατάκτηση και την λήξη των Μιθριδατικών πολέμων (63 πΧ).

  Το 279 πΧ ένα τμήμα του Γαλατικού στρατού αφού πρώτα κατέλαβε την Ανω Μακεδονία, πολιόρκησε τις περιτοιχισμένες Αιγές. Μετά από σκληρό αγώνα η αρχαία Μακεδονική πρωτεύουσα έπεσε και οι υπερασπιστές της σφαγιάσθηκαν. Στις συγκρούσεις σκοτώθηκε ο βασιλιάς της Μακεδονίας Πτολεμαίος Κεραυνός. Σύμφωνα με την μαρτυρία του Πλούταρχου, οι Γαλάτες του Βόλγιου  εγκατέστησαν φρουρά στην πόλη, βεβήλωσαν το  ταφικό μαυσωλείο  και λεηλάτησαν το περιεχόμενο των αρχαίων βασιλικών τάφων που χρονολογούντο από τον 8ο αι. πΧ. Τα οστά των Μακεδόνων βασιλέων διασκορπίσθηκαν ατιμωτικά στον ανεμο:

"Οι δε Γαλάται γένος απληστότατον των χρημάτων όντες επέθεντο των βασιλέων αυτόθι κεκηδευμένων τους τάφους ορύττειν, και τα μεν χρήματα διήρπασαν, τα δε οστά προς ύβριν διέρριψαν"

Πλούταχος, Βίος Πύρρου 317

  Η παραπάνω  μαρτυρία του Πλούταρχου δημιουργεί σκεπτικισμό αναφορικά με τον αποδιδόμενο στον Φίλιππο Β΄  ασύλητο τάφο  που ανακάλυψε ο Μανώλης Ανδρόνικος το 1977 στην Βεργίνα. Ο συγκεκριμμένος τάφος ήταν ανώνυμος χωρίς επιγραφές και η ταυτοποίηση αυτού με τον συλημένο από τους Γαλάτες βασιλικό τάφο του Φιλίππου δημιουργή ερωτήματα που δεν έχουν απαντηθή.

  Μετά την άλωση των Αιγών οι Γαλάτες επιδρομείς υπό την  αρχηγία του Βρέννου εισέβαλαν στην Θεσσαλία με σκοπό να λεηλατήσουν το μαντείο των Δελφών και τους αμύθητους θησαυρούς που περιείχε. Στην μάχη των Θερμοπυλών κατενίκησαν τους Ελληνες αλλά  στην περιοχή των Δελφών αποκρούσθηκαν από τους Θεσσαλούς και αναγκάσθηκαν να υποχωρήσουν. Ο  Βρέννος πληγώθηκε και αυτοκτόνησε με το σπαθί του για να αποφύγει την αιχμαλωσία.

ΡΩΜΑΪΚΗ-ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

     Το 168 πΧ οι Ρωμαϊκές λεγεώνες του στρατηγού Αιμίλιου Παύλου καταλαμβάνουν την Μακεδονία  που μετατρέπεται σε Ρωμαϊκή επαρχία.  Ο τελευταίος βασιλιάς Περσέας σέρνεται αλυσοδεμένος στην Ρώμη. Οι Ρωμαίοι εισέβαλαν στην Μακεδονία σε τρεις φάσεις που έμειναν γνωστοί ως Μακεδονικοί πόλεμοι. Το 146 πΧ μετά την καταστολή της ανταρσίας του σφετεριστή Ανδρίσκου, η Ρωμαϊκή κατάκτηση επεκτείνεται σε ολόκληρη την Μακεδονική επικράτεια που περιλαμβάνει τις πρώην ελληνικές πόλεις του νότου. Τότε κατασκευάζεται από τον Ρωμαίο Egnatius η Εγνατία οδός που διέρχεται από την Εδεσσα. Στην διάρκεια του 6ου αιώνα μΧ η περιοχή κατακλύζεται ειρηνικά από χιλιάδες Σλάβους έποικους που μεταφέρουν την παλιά πόλη από την θέση Λόγγος ψηλά στην Ακρόπολη. Η νέα πόλη ονομάζεται  Βόντεν (ελληνικοποιημένο Βοδενά) που σημαίνει υδατούπολη.

     Στις αρχές του 8ου μΧ αιώνα οι Σλάβοι των Βοδενών δέχονται την επιρροή του Βουλγαρικού κράτους που ιδρύθηκε το 681 μΧ και ανταγωνίζεται επικίνδυνα την Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Στα τέλη του 9ου αιώνα μΧ οι Βούλγαροι του Μεγάλου Συμεών (893-927) ελευθερώνουν τα Βοδενά από την Ρωμαϊκή κυριαρχία και τα μετατρέπουν σε ισχυρό προπύργιο της Βουλγαρικής αυτοκρατορίας. Εναν αιώνα αργότερα, το 985 μΧ , ο Βούλγαρος Τσάρος Σαμουήλ (950-1014) μεταφέρει γιά λίγα χρόνια την πρωτεύουσα της Βουλγαρίας στα Βοδενά. Το 1003 μΧ ο Αρμένιος αυτοκράτορας του "Βυζαντίου" Βασίλειος Β΄ Βουλγαροκτόνος, πολιορκεί και καταλαμβάνει τα Βοδενά με έφοδο. Με διαταγή του το σύνολον των κατοίκων της πόλης που είναι αμιγώς Βούλγαροι, εξορίζονται στην Θράκη και αντικαθίστανται από την βαρβαρική φυλή των Κονταράτων που προέρχεται από τις Αρμενικές περιοχές του Καυκάσου. Το 1041 μΧ τα Βοδενά ανακαταλαμβάνονται  από τον Βούλγαρο Τσάρο Πέτρο Ντελιάν που επαναφέρει Βούλγαρους  στην πόλη. Οι Ρωμαίοι αντιδρούν και ανακαταλαμβάνουν την περιοχή.

     Στην περίοδο της Φραγγοκρατίας στην Κωσταντινούπολη (1204-1261) τα Βοδενά καταλαμβάνονται διαδοχικά από τον  Δεσπότη της Ηπείρου Θεόδωρο Αγγελο, από τον τσάρο της Βουλγαρίας Ιβάν Καλογιάν τον Ρωμαιοκτόνο και από τους Γάλλους Σταυροφόρους. Γιά μικρό διάστημα οι τελευταίοι δημιουργούν το Δουκάτο των Βοδενών. Το 1345 τα Βοδενά καταλαμβάνονται από τον Σερβικό στρατό του Κράλλη της Σερβίας Στέφανου Ντούσαν. Αρχίζει η περίοδος της Σερβοκρατίας που θα διαρκέσει 30 χρόνια, μέχρι το 1375.

   Γύρο στο 1386  η πόλη παραδίδεται  χωρίς αντίσταση στον Οθωμανό στρατηλάτη Γαζή Εβρενόζ και ενσωματώνεται στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Αρχίζει η λεγόμενη "Τουρκοκρατία" που θα διαρκέσει 527 χρόνια μέχρι και το 1912. Το 1923 ο Μουσουλμανικός  πληθυσμός της πόλης που ανέρχεται σε 6.000 άτομα ανταλλάσσεται με 3.000 Οθωμανούς χριστιανούς της Μικράς Ασίας που αυτοπροσδιορίζονται ως "Ελληνες". Την χρονιά εκείνη οι ελληνικές Αρχές κατοχής μετονομάζουν τα Βοδενά (Voden) σε Εδεσσα.

  Οι πρόσφυγες αυτοί που μετακινήθηκαν βάσει της Συνθήκης της Λωζάνης αλλά και νωρίτερα, είναι κυρίως Τουρκόφωνοι της Καπαδοκίας, ανάμικτοι με Πόντιους, Αρμένιους και Καυκάσιους της Γεωργιανής Αμπχαζίας.

   Η  πόλη της Εδεσσας δεν κατοικήθηκε ποτέ από ελληνικό πληθυσμό.  Στην κλασσική αρχαιότητα δεν υπήρξε ποτέ κράτος με το όνομα Ελλάς, παρά  αυτόνομες πόλεις=κρατίδια σε διαρκή αντιπαλότητα. Η εθνική ομοψυχία ήταν ανύπαρκτη και οι εκατέρωθεν συγκρούσεις ήσαν αδιάκοπες και ιδιαίτερα καταστρεπτικές. Οι Ελληνες ονομάζοντο Γρεκοί από τους δυτικούς λαούς και Γιουνάν από τους ανατολικούς.  Η Ελλάδα που πρωτοϊδρύθηκε σαν κράτος τον Φεβρουάριο του 1830 με βάση το πρωτόκολο του Λονδίνου  περιλάμβανε αρχικά μόνο την Πελοπόννησο και την Ρούμελη με συνολικό πληθυσμό μόλις 1 εκατομ. κατοίκους.

      Στα επόμενα χρόνια το κράτος των Γρεκών  επεκτάθηκε επιθετικά προς βορρά και με πρόσχημα την ολιγάριθμη "Eλληνίζουσα μειονότητα" κατέλαβε  διαδοχικά την Θεσσαλία,   Ηπειρο,  Μακεδονία και  Θράκη. Σύμφωνα με τις πιό έγκυρες απογραφές της εποχής, ο συνολικός Ελληνίζων πληθυσμός της Αιγαιακής Μακεδονίας (πρόκειται γιά τους λεγόμενους Πατριαρχικούς ή Φαναριώτες Γκρεκομάνους) δεν ξεπερνούσε το 10%.

История Античност

   Във Воден са намерени останки от медната ера. През 5 - 7 век пр.н.е. под акропола, на който е построен днешния град, е разположен долният град. До днес са запазени останки на акропола, а в долния град крепостни стени (5 м височина) и каменни колони. Особенно интересна е южната кула. Античното име на града е Едеса. През Едеса минава северното разклонение на древния път, наречен през римско време Via Egnatia. Тит Ливий в последната 45-та книга на „От основаването на града“ нарича Едеса „благороден град“.^[1]

   От управлението на Октавиан Август до 250 година в Едеса има монетен двор - един от деветте в Римска Македония. След 168 година римският град Едеса процъфтява. Каменни надписи документират, че в града има дворец на градския съвет, гимназия, храмове на Зевс, Дионисий и богинята Ма. Тук се намират статуи на Артемида и Сабазий. През втората половина на 3 век градът е нападан от готите, а в края на 6 век започва преселването на жителите на долния град на днешното място в стария акропол.

Средновековие

  По времето на Симеон Велики Воден попада в границите на Първото българско царство. Допуска се, че след падането на Североизточна България под византийска власт в края на 10 век, Давид е резидирал в Преспа, Мойсей в Струмица, Аарон в Средец, а Самуил във Видин или Воден. Единственият по това време достъпен път към тогавашната вътрешна област на България (Битоля, Прилеп, Охрид) е през Воден към Острово- Лерин- Битоля (днес там минава жп-линията Солун – Скопие).

  През 1001 г. Василий II обсажда Воден, отбраняван от Драгшан, който категорично отказва да се предаде. Градът обаче е превзет, а Драгшан е отведен в Солун, но успява да избяга от там и върне Воден на България. След Самуиловата смърт, при Гаврил Радомир, Воден е отново превзет (9 април 1015 г.), а Драгашан убит чрез набиване на кол. Българските сили, предвождани от кавхан Дометиан, са били разбити от Василий II в Солунското поле. Част от местните българи са изселени в Беломорието, а на тяхно място са настанени ромеи, така наречените кондарати.

Родени във Воден 

Διάσημοι Βουλγαρομακεδόνες γεννημένοι στα Βοδενά

• Андрей Стоянов (1838 - 1910), български политик - Βούλγαρος πολιτικός

•  Велко Думев (1894 - 1945), български революционер - Βούλγαρος επαναστάτης

•  Георги Аяновски (Γεώργ. Αγιανόφκσκι 1940 - ), писател и журналист от  Република Македония -  

              Γνωστός  συγγραφέας και δημοσιογράφος στην Δημοκρατία Μακεδονίας, γυιός φυγάδα 1948

•  Георги Гогов (1821 - 1876), български възрожденски деец - Βούλγαρος εθνικός διαφωτιστής

•  Драгни Драгнев (1932 - ), български славист и журналист - Βούλγαρος Σλαβολόγος και

               δημοσιογράφος

•   Иван Занешев, български просветен деец - Βούλγαρος λόγιος

•   Методий Димков, български духовник - Βούλγαρος ιερωμένος

•   Нено Спиров (1849 - 1868), български революционер  - Βούλγαρος επαναστάτης

ΕΔΕΣΣΑΙΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΣΕ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΣΤΑ ΣΚΟΠΙΑ

Ελευθέρα επάνοδος - Να επιστραφούν οι περιουσίες

Στιγμιότυπο από την αντίστοιχη συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε ταυτόχρονα στην Μελβούρνη

Πανοραμική άποψη της  παγκόσμιας συγκέντρωσης 6.000 Μακεδόνων προσφύγων που πραγματοποιήθηκε στο διάστημα 18-20 Ιουλίου 2008 σε στάδιο των Σκοπίων  για τα 60 χρόνια της εξόδου των 100.000 φυγάδων και των 28.000 παιδιών τους από την Αιγαιακή Μακεδονία. Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν ο πρόεδρος της Μακεδονίας Μπράνκο Τσερβένκοφσκυ, ο πρωθυπουργός Νίκολα Γκρούεφσκυ και ο αρχιεπίσκοπος Οχρίδας και πάσης Μακεδονίας σεβ. Στέφαν

Συντονιστής της εκδήλωσης ο γενημμένος στα Βοδενά (Εδεσσα) το 1940 γνωστός συγγραφέας και δημοσιογράφος Георги Аяновски (George Ajanovski, Γκεόργκι  Αγιάνοφκσκι, πρώην Αγιάννης-Αγιάνωφ), ιδιοκτήτης  πολλών δημευμένων ακινήτων στα Βοδενά και πρώην συντάκτης της Nova Makedonia και του  Денес (Σήμερα). Ο κ. Αγιάνοφσκυ είναι επικεφαλής της παγκόσμιας συντονιστικής επιτροπής των οργανώσεων πολιτικών προσφύγων από την Αιγαιακή Μακεδονία, σκοπός της οποίας είναι η ελευθέρα επάνοδος στην Ελλάδα και η απόδοση των δημευμένων από το 1947 περιουσιών ύψους 5 δισεκ. ευρώ

 Πατέρας του  Георги Аяновски ήταν ο Vangel Ajanovski-Oche (1909-1996)  ιδρυτής και πολιτικός επίτροπος   της ΤΟΜΟ και της SNOF, δύο αριστερών οργανώσεων  Σλαβομακεδόνων που αγωνίσθηκαν την περίοδο 1943-1949 για την ελευθέρωση της Αιγαιακής Μακεδονίας  από τους Γρεκούς και την ενσωμάτωσή της στην Γιουγκοσλαβική Σοσιαλιστική Μακεδονία.

 Κύριο σύνθημα της εκδήλωσης: Ελεύθερη επάνοδος, διπλή υπηκοότητα (Μακεδονική και Ελληνική)  και επιστροφή των δημευμένων περιουσιών

Στιγμιότυπα από την εκδήλωση στα Σκόπια

Wikipedia: Георги Ајановски - Γεώργιος Αγιάνοφσκυ

  ΟΝΟΜΑΤΑ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΒΟΔΕΝΩΝ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΑΝ ΣΤΙΣ ΣΛΑΒΟΜΑΚΕΔΟΝΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ SNOF ΚΑΙ TOMO

Βοδενά 1945: Ενοπλη ομάδα Σλαβομακεδόνων της οργάνωσης ΤΟΜΟ υπό τον Τούση Κεραμιτζίεφ

    ТОМО (Тајна ослободителна македонска организација) е формирана на 20 јануари 1945 година по иницијатива на Вангел Ајановски-Оче, кој бил и нејзин раководител. Во раководството на организацијата влегувале: Марика Самаренова, Ристо Кордалов, Туши Кераметчиев, Ташко Хаџијанов, В.К., Вангел Шармандов-Илинденски.

   Центар на дејност бил градот Воден со околните села. Веднаш по нејзиното создавање напредните македонци, членови на грчката комунистичка партија - КПГ масовно ја напуштаат и влегуваат во ТОМО. А тое се Мирка Гинова, Апостолаки Василев, Ристо Буковалов, Ташко Мамуровски, Ставро Камчев, Вани Калајџиев, од градот Воден повеќето македонски активисти на КПГ - Дини Кузев, Алеко Легинаров, Туши Умалиев, Перикли Паскалов, Никола Проев, Марика Самаренова, Дора Кајмакова, Велика Ајановска, Дора Поченова, Петре Шорев, Ели Родичева, Александра Бобова.

   Разграноци на организацијата биле создадени во Воденските села Волкојанево-Λύκοι (одговорен Петре Попов), Луковец-Σωτήρα (Никола Кралевски), Кронцелево-Κερασιά (Атанас Диовски), Саракиново-Σαρακηνοί (Ристо Бинов и Атанас Илиев), Долно Родиво (Петре Поповски), Горно Родиво-Ανω Κορυφή (Бајто Трпко), Тресино-Ορμα (Гоно Јанчев), Пожарско-Πόζαρ (Иван Доков), Баово-Μπάχοβο (Петре Тануров), Соботско -Αριδαία (Ставро Камчев-Лазо), Владово-Αγρας (Пена Думова), Росилово-Ξανθόγεια (Вани Шеретов), Острово-Αρνισσα (Ристо Богов и Илија Картовски) , Месимер-Μεσημέρι (Кољо Ќорташев, Панајот Божинов и Вангел Чобанов).

  Успоредно со организациската мрежа е формиран и партизански одред во месноста „Гаганец“ над селото Кронцелево-Κερασιά, а седиштето му била на Ниџе.

   На конференција на 28 април 1945 година во месноста „Тупче“ меѓу Кронцелево и Волкојанево организацијата е преименувана на Народно-ослободителен фронт - НОФ.

Η ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΒΟΔΕΝΩΝ

"Φρούριον δε τα Βοδινά επί πέτρας αποτόμου κείμενον, δι' ης καταρεί το της λίμνης του Οστρόβου (Αρνισσας) ύδωρ, υπό γης κάτωθεν ρεόν αφανώς κακείσε πάλιν αναδυόμενον"

Ιωάννης Σκυλίτσης:  Σύνοψις Ιστοριών (Synopsis Historiarum)

    Στα μέσα του 10ου αι. μΧ το Βυζάντιο οδηγείται σε παρακμή. Αντίθετα η  Βουλγαρική αυτοκρατορία του τσάρου Σαμουήλ (976-1018 μΧ) επεκτείνεται στην Βαλκανική με επίκεντρο την Μακεδονία. Αρχικά ο Σαμουήλ έχει έδρα την πόλη Σρέντετς (μετέπειτα Σόφια).  Στην συνέχεια η Βουλγαρική πρωτεύουσα μεταφέρεται στα Μογλενά της Μακεδονίας (μεσαιωνική ονομασία της επαρχίας Αλμωπίας του νομού Πέλλας) όπου διασώζεται το ομώνυμο φρούριο και η Βουλγαρική μητρόπολη.

    Στον Αγγλικό χάρτη κάτω αριστερά  φαίνονται τα όρια της μεγάλης Βουλγαρικής αυτοκρατορίας τον 10/11ο αιώνα μΧ. To 985 ο Τσάρος Σαμουήλ μεταφέρει την πρωτεύουσά του στην σημερινή Εδεσσα που ονομαζόταν τότε Βόντενγκραντ (Βοδενά),  φημισμένη πόλη-φρούριο με καταράκτες, πάνω στην Εγνατία οδό. Τον ακολουθεί το Ορθοδοξο Βουλγαρικό Ιεραρχείο με επικεφαλής τον Πατριάρχη Γαβριήλ ή Γερμανό. Στην συνέχεια η περιφερόμενη λόγω των συγκρούσεων πρωτεύουσα του Βουλγαρικού κράτους μεταφέρεται στην Πρέσπα και από εκεί στην Οχρίδα (1000 μΧ).   

  Σύμφωνα με ιστορικές πηγές της εποχής (Ιωάννης Σκυλίτσης), τα Βοδενά  κυριεύθηκαν δύο φορές από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Βασίλειο Β΄  Βουλγαροκτόνο έπειτα από πολιορκία  και ο αμιγής Βουλγαρικός πληθυσμός της πόλης εξοστρακίσθηκε στο Βολερό της  Θράκης ενώ ο Βούλγαρος διοικητής Ντραξάν θανατώθηκε με ανασκολωπισμό (σούβλισμα) μετά την δεύτερη άλωση της πόλης.

     Ο  Σκυλίτσης αναφέρεται επίσης στην μετοίκηση του Βούλγαρου Πατριάρχη Γερμανού στα Βοδενά:

       "Γερμανός ο και Γαβριήλ εν Βοδαινοίς και εν Πρέσπα"

     "Ταυτα δράσας επάνεισι προς τα Βοδηνά, και πάντα τα εκείσε καταστησάμενος επαναζευγνύει προς το Βυζάντιον, κατα την εννάτην του Ιανουαρίου μηνός, ινδικτιώνος πεντεκαιδεκάτης, έτους εξακισχιλιοστού πεντακοσιοστού εικοστού έκτου"

       "Επανήλθεν (ο Βασίλειος) εις τα λεγόμενα Βοδινά. Φρούριον δε τα Βοδινά επί πέτρας αποτόμου κείμενον, δι' ης καταρεί το της λίμνης του Οστρόβου (Αρνισσας) ύδωρ, υπό γης κάτωθεν ρεόν αφανώς κακείσε πάλιν αναδυόμενον. Και επεί μη εκουσίως παρεδίδοσαν εαυτούς οι ένδον, πολιορκία τούτο κατέσχε. Και τούτους ομοίως εις τον Βολερόν αποικίσας, φρουρά δ