Eleftherios Venizelos (1864-1936):  Enemy of Democracy

Η σκοτεινη πλευρΑ

"Της Αμύνης τα παιδιά διώξανε τον βασιλιά  και του δώσαν τα πανιά του για να πάει στη δουλειά του για να πάει στη Γερμανία να τον κάνουνε λοχία.  Ελα να δεις σπαθιά και γιαταγάνια και κάμποσα Βουλγάρικα κεφάλια  εκεί ψηλά, ψηλά στο Σκρα επάνω που πολεμάνε κατά του Γερμανού"

Απόσπασμα από τον λεγόμενο  "Yμνο του Βενιζέλου", 1919

"Επί τέλους τι σημαίνει Ελληνικότητα; ο όρος αυτός δεν υπάρχει σε κανένα ξένο λεξικό"

Βασίλης Ραφαηλίδης 1935-2000: Συγγραφέας - δημοσιογράφος

       Ο Ελευθέριος Βενιζέλος έχει συνδεθή  άρρηκτα με την λεγόμενη Μεγάλη Ιδέα του ελληνικού έθνους (Megali Idea), μία έννοια που λεξικογραφήθηκε ακόμα και στα Τουρκικά λεξικά. Πρόκειται γιά ουτοπική φαντασίωση που οραματίζεται την νεκρανάσταση της δήθεν ελληνικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, την κατάληψη των Τουρκικών και Βαλκανικών εδαφών και την ανακήρυξη  της Ιστάμπουλ   πρωτεύουσας του νεοελληνικού κράτους.

   Βασίσθηκε στην εθνικιστική δοξασία πως το νεοελληνικό κράτος είναι μοναδικός κληρονόμος της πάλαι ποτέ ένδοξης Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Οι εμπνευστές του εξωπραγματικού αυτού δόγματος παραβλέπουν το γεγονός ότι τουλάχιστον άλλα 5 κράτη προβάλουν παρόμοια ιστορικά δικαιώματα (Ιταλία, Ρωσσία, Τουρκία, Ρουμανία και Βουλγαρία).

    Η Μεγάλη Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών εξέθρεψε μιά ολόκληρη γενιά νεοελλήνων σωβινιστών που ανάλωσαν  την ζωή τους  εντρυφώντας στο απατηλό όραμα της επέκτασης των ελληνικών συνόρων σε βάρος  γειτονικών κρατών.

   Ο στόχος αυτός εν μέρει επιτεύχθηκε. Το ελληνικό κράτος με κύριο εκφραστή τον Βενιζέλο, και  πρόσχημα την ύπαρξη μικρών ελληνικών μειονοτήτων που έπρεπε να λυτρωθούν, προσάρτισε την Κρήτη και στην συνέχεια κατέλαβε στρατιωτικά την Μακεδονία,  Ηπειρο και  Θράκη. Είχε προηγηθή η προσάρτιση της Θεσσαλίας το 1881. Η αδηφάγος αυτή  επεκτατική στάση ολοκληρώθηκε το 1947 με την "ενσωμάτωση" της Δωδεκανήσου στυον ¨εθνικό κορμό".

   Η Ελλάδα  επεκτάθηκε συνολικά εννέα φορές σε βάρος της Τουρκίας, της Βουλγαρίας και της Ιταλίας, τις περισσότερες φορές με πόλεμο. Οι πληθυσμοί των περιοχών που προσαρτήθηκαν δεν  ρωτήθηκαν ποτέ εάν επιθυμούν την συνένωση με την Ελλάδα καθώς δεν διενεργήθηκε ποτέ συναινετικό δημοψήφισμα. Αποτέλεσμα χιλιάδες νεκροί και τραυματίες, πόνος, λεηλασίες, κύματα  προσφύγων προς τις  παραπάνω χώρες και  απώλεια  των περιουσιών τους που δημεύθηκαν από το Ελληνικό κράτος.

   Η πάμπτωχη "Ψωροκώσταινα" του Οθωνα, του Καποδίστρια και του Τρικούπη υπερδιπλασίασε ξαφνικά τα εδάφη της αδικώντας κατάφορα  Βουλγαρία και Τουρκία. Τα ανθρώπινα δικαιώματα, έννοια άγνωστη στα χρόνια του Βενιζέλου, παραβιάσθηκαν με  τον πιό βάναυσο τρόπο προς όφελος του ελληνικού εθνικού συμφέροντος.

    Σήμερα, 96 χρόνια μετά την στρατιωτική προσάρτηση Μακεδονίας και Θράκης στο Ελληνικό κράτος, οι διαμφισβητήσεις γιά την ελληνικότητα των δύο αυτών Βαλκανικών περιοχών ολοένα και πληθαίνουν θέτοντας στο προσκήνιο μιά ενδεχόμενη αναδιανομή έπειτα από επαναχάραξη συνόρων.

   Ακόμα και η Συνθήκη του Βουκουρεστίου που κύρωσε τυπικά την προσάρτιση της Μακεδονίας στην Ελλάδα έχει αρχίσει να αμφισβητείται. Και τούτο επειδή όλα έχουν κάποιο τέλος. Ακόμα και οι διεθνείς συνθήκες ισχύουν μέχρις ότου καταργηθούν.  Το απαραβίαστο των συνόρων είναι μία ευχή που επαναλαμβάνουν συνεχώς οι Ελληνες πολιτικοί παραγνωρίζοντας πως δεν αποτέλεσε ποτέ κανόνα διεθνούς δικαίου. Το απέδειξε η πρόσφατη ανεξαρτητοποίηση του Κόσσοβου από την Σερβία.

ΣΤΗΝ ΚΟΚΚΙΝΗ ΜΗΛΙΑ

ΠΡΟΕΛΑΣΗ ΠΡΟΣ  ΑΓΚΥΡΑ

 Η ΜΕΓΑΛΗ ΙΔΕΑ ΤΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Η Μεγάλη Ιδέα σε πλήρη εξέλιξη. Ο Ελληνικός στρατός προελαύνει προς την Αγκυρα μέσω της Αλμυράς Ερήμου τον Αύγουστο 1921. Οι Ελληνες  ήλπιζαν να καταλάβουν ολόκληρη την Τουρκία

Χάρτης της Μεγάλης Ελλάδας το 1920. Ολόκληρη η Ανατολική Θράκη, η Κύπρος και κυρίως το δυτικό τμήμα της Τουρκίας εικονίζονται ενσωματωμένα στο νεοελληνικό κράτος

    Ο Ελευθέριος Βενιζέλος γεννήθηκε στις 23 Αυγούστου 1864 στις Μουρνιές της Κρήτης. Ήταν γιος επιχειρηματία που καταγόταν από την Λακωνία.  Υπήρξε ο πολιτικός που επηρέασε περισσότερο από κάθε άλλον την τύχη της Ελλάδας στο πρώτο τρίτο του 20ού αιώνα. Πήρε πτυχίο νομικής από το Πανεπιστήμιο Αθηνών.

   Μεθόδευσε την ανεξαρτησία της Κρήτης  και κατόπιν εργάστηκε για την ένωση της μεγαλόνησου με την Ελλάδα στην δεκαετία του 1890. Το ελληνικό κράτος είχε υποστή πολλές οικονομικές καταστροφές από την  ίδρυσή του το 1832 ως Μοναρχία. Είχαν γίνει αρκετά πραξικοπήματα όλα αυτά τα χρόνια.

   Το 1909, οι ηγέτες του πραξικοπήματος του Γουδιού τον εξέλεξαν να ηγηθεί μιας πολιτικής κυβέρνησης. Βοήθησε στη δημιουργία του κόμματος των Φιλελευθέρων. Κατέβηκε στις εκλογές του 1910 και τις κέρδισε. Τότε ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ του ζήτησε να σχηματίσει  νέα κυβέρνηση.

   Ο Βενιζέλος ήταν ικανός πολιτικός με επιδεξιότητα στην τέχνη της διπλωματίας. Ξόδεψε πολύ χρόνο  σε κοινωνικές επαφές στη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία, κερδίζοντας φίλους με μεγάλη πολιτική επιρροή. Οι φιλίες αυτές έπαιξαν μεγάλο ρόλο στη διπλωματία προς όφελος της Ελλάδας. Ενώ ήταν πρωθυπουργός, πολλά Οθωμανικά περιοχές προσαρτήθηκαν στην Ελλάδα. Ωστόσο, το 1920, οι Έλληνες είχαν κουραστεί από τους πολέμους με αποτέλεσμα να χάσει ο Βενιζέλος τις εκλογές. Παρ' όλα αυτά παρέμεινε  πρωταγωνιστής της κατάστασης.

   Μετά την καταστροφή του ελληνικού στρατού στην αντιτουρκική εκστρατεία το 1922,    εκδηλώθηκε ξανά στρατιωτικό πραξικόπημα. Ο Βενιζέλος έγινε πάλι πρωθυπουργός το 1928. Το 1929 κατέρρευσε η οικονομία της Ελλάδας και ο Βενιζέλος αποσύρθηκε από την πολιτική. Από τότε μέχρι το 1935 έγινε μια σειρά από στρατιωτικά πραξικοπήματα και αντιπραξικοπήματα που δεν τιμούν την ελληνική ιστορία. Πρωταγωνιστές ο Πάγκαλος, ο Κονδύλης αλλά και ο ίδιος ο Βενιζέλος.

 ΒιογραφικΕς ΛεπτομΕρειες

   Ο  Βενιζέλος ηγήθηκε το 1905 στην Επανάσταση της Θερίσου, εξαναγκάζοντας σε παραίτηση τον ηγεμόνα της Κρήτης  πρίγκιπα Γεώργιο. Στην συνέχεια προχώρησε στην ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Το 1908 οργάνωσε ένοπλο συλλαλητήριο και κήρυξε την ανεξαρτησία του νησιού.   Το 1910 φτάνοντας στην Αθήνα, δημιουργεί το Κόμμα των Φιλελευθέρων και αμέσως κερδίζει τις εκλογές. Αναθεωρεί το Σύνταγμα  και εξοπλίζει τις ένοπλες δυνάμεις. 

   Υπήρξε πρωθυπουργός της χώρας κατά τον Α΄και τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο (1912-1913), στη διάρκεια των οποίων διπλασιάστηκε η ελληνική επικράτεια. Υποστηρικτής της εισόδου της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ, ήρθε σε ρήξη  με τον βασιλιά Κωνσταντίνο  που ήταν οπαδός της "ουδετερότητας" απέναντι στους εμπόλεμους. 

   Με το κίνημα της «Δημοκρατικής Άμυνας» το 1916, σχημάτισε προσωρινή κυβέρνηση στη Θεσσαλονίκη, προκάλεσε την εκθρόνιση του Κωνσταντίνου Α΄ και έβαλε την Ελλάδα στον πόλεμο στο πλευρό της Εγκάρδιας Συνεννόησης (1917). Εκπροσώπησε την Ελλάδα στις διαπραγματεύσεις που κατέληξαν στη Συνθήκη των Βερσαλλιών (1919). Χάρη στις  διπλωματικές του προσπάθειες παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα, με τη συνθήκη των Σεβρών (1920), η Ανατολική Θράκη, η περιοχή της Σμύρνης, η Ίμβρος και η Τένεδος. Λίγο μετά την υπογραφή της συνθήκης γίνεται δολοφονική απόπειρα εναντίον του στον σταθμό της Λυών από δύο απόστρατους. Η είδηση φθάνει αστραπιαία στην Αθήνα και προκαλεί αναβρασμό. Σε κεντρικό δρόμο εκτελείται από την αστυνομία ο Ιων Δραγούμης  που θεωρήθηκε ηθικός αυτουργός  της απόπειρας.

    Ο Βενιζέλος έχασε τις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 και επανήλθε μετά την κατάρρευση της αντιτουρκικής εκστρατείας το 1922. Το 1923 υπέγραψε με τη Τουρκία την συνθήκη της Λωζάνης, που αποτέλεσε το άδοξο τέλος της Μεγάλης Ιδέας. 

   Τον Ιανουάριο του 1924 εκλέγεται πρωθυπουργός, αλλά διαφωνεί με την ανακήρυξη της αβασίλευτης Δημοκρατίας χωρίς δημοψήφισμα και φεύγει για το Παρίσι. Επανέρχεται στις εκλογές του 1928 και επανεκλέγεται. 

   Στις εκλογές του 1932 χάνει την πλειοψηφία, ενώ στις 6 Ιουνίου 1934 γίνεται δολοφονική απόπειρα εναντίον του. Τον Μάρτιο του 1935 συμμετέχει σε αποτυχημένο ανατρεπτικό πραξικόπημα και διαφεύγει στο Παρίσι. Ταυτόχρονα καταδικάζεται από έκτακτο στρατοδικείο σε θάνατο ως πρωταίτιος. 

   Στις 18 Μαρτίου 1936 πεθαίνει και η σορός του μεταφέρεται με πολεμικό πλοίο στα Χανιά, όπου και ενταφιάζεται στην τοποθεσία Ακρωτήρι. 

Εξι φορΕς πρωθυπουργΟς

    Ο Ελευθέριος Βενιζέλος στα 26 χρόνια της πολιτικής του σταδιοδρομία διετέλεσε συνολικά έξι φορές πρωθυπουργός στις παρακάτω περιόδους

ΤΕσσερις φορΕς δικτΑτορας και πραξικοπηματΙας

    Ο Βενιζέλος  πρωτοστάτησε ή συμμετείχε σε τρία συνολικά πραξικοπήματα (1909, 1916 και 1935) που στράφηκαν κατά της δημοκρατικής ομαλότητας και έπληξαν τους συνταγματικούς θεσμούς. Το 1917 ανέστησε αντισυνταγματικά μιά διαλυμένη Βουλή (αποκλήθηκε κοροϊδευτικά Βουλή των Λαζάρων) και αυτοανακηρύχθηκε δικτάτορας-πρωθυπουργός χωρίς την λαϊκή συναίνεση.

     Η πολιτική του σταδιοδρομία τερματίσθηκε άδοξα με το τελευταίο πραξικόπημα της 1ης Μαρτίου 1935 που απέτυχε παταγωδώς με συνέπεια να κηρυχθή εχθρός του έθνους. Ήταν ένας άνδρας που δεν πίστευε  στη δημοκρατία. Καταδικασμένος σε θάνατο από έκτακτο Στρατοδικείο πεθαίνει φυγάδας στο Παρίσι στις 18 Μαρτίου 1936 από εγκεφαλικό επεισόδιο. Η κυβέρνηση του έδωσε μεταθανάτια χάρι. Η σωρός του μεταφέρθηκε με πολεμικό πλοίο γιά ενταφιασμό στην Κρήτη και όχι στην Αθήνα γιά να αποφευχθούν επεισόδια από τους αντιπάλους του.

    Οι υμνητές του Βενιζέλου καλωπίζουν επιμελώς  τον πρωταγωνιστικό του ρόλο στο πραξικόπημα του 1909 που ξέσπασε στο Γουδί, τον διχασμό του ελληνικού κράτους το 1916 με την εγκαθίδρυση στρατιωτικής χούντας στην Θεσσαλονίκη και την απόπειρα δικτατορίας το 1935 στην Αθήνα. Οπως πάντα το "εθνικό συμφέρον" όπως αυτός το εννοούσε, έμπαινε υπεράνω της Δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στην φωτογραφία επάνω συνομιλεί με τους πραξικοπηματίες της στρατιωτικής χούντας που δίχασε την χώρα τον Σεπτέμβριο 1916 και ανακήρυξε ανεξάρτητο "κράτος" στην Θεσσαλονίκη. Δεξιά του με την πλάτη γυρισμένη ο στρατηγός Δαγκλής και δίπλα ο ναύαρχος  Παύλος Κουντουριώτης.

ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΨΩΡΟΚΩΣΤΑΙΝΑΣ

Γουδί  Αυγούστος 1909: Το πραξικόπημα του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Ο Βενιζέλος προσχωρεί και συμμετέχει στο κίνημα των στασιαστών

   Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος ήταν μία συνομωτική ομάδα μικρομεσαίων "νεωτεριστών" αξιωματικών που την νύχτα της 16ης Αυγούστου 1909 προχωρούν σε πραξικόπημα κατά της τότε νόμιμης κυβέρνησης του Δημητρίου Ράλλη. Οι συνομώτες είχαν χωρισθή σε τρεις φατρίες που αποτελούντο από κατώτερους υπαξιωματικούς, ανθυπολοχαγούς και λοχαγούς αντίστοιχα. Τα χαράματα της 15ης Αυγούστου 1909 συγκεντρώνονται στο Γουδί 450 αξιωματικοί, 2570 στρατιώτες και 70 χωροφύλακες.

  Το κίνημα πετυχαίνει και οι στασιαστές με αρχηγό τον συνταγματάρχη πυροβολικού Νικόλαο Ζορμπά (φωτο αριστερά) αποκτούν τον κυβερνητικό έλεγχο. Η κυνέρνηση Ράλλη παραιτείται και αντικαθίσταται από νέο κυβερνητικό σχήμα με πρωθυπουργό τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη. Την 14η Σεπτεμβρίου 1909 διοργανώνεται λαοσύναξη στο πεδίο του Αρεως όπου οι διαδηλωτές υποστηρίζουν το πραξικόπημα. Ακολουθεί πορεία στα παλαιά Ανάκτορα (μετέπειτα Βουλή) απ' όπου ο βασιλεύς Γεώργιος Α'  εκφωνεί κατευναστικό λόγο προς το πλήθος (φωτο δεξιά).

    Ορισμένοι παρομοιάζουν το πραξικόπημά του Στρατιωτικού Συνδέσμου με το κίνημα των Νεοτούρκων του 1908 από το οποίο είχε επηρεασθή. Ο αρχηγός των στασιαστών συνταγματάρχης Νικ. Ζορμπάς  απευθύνει τελεσίγραφο στον βασιλέα Γεώργιο Α΄ και στα πολιτικά κόμματα, απαιτώντας άμεσες μεταρυθμίσεις και αναθεώρηση του Συντάγματος. Ο Βενιζέλος που βρισκόταν στην Κρήτη, κλήθηκε αμέσως στην Αθήνα γιά να αναλάβει την πρωθυπουργία. Επειτα από διαβουλεύσεις αρνήθηκε αρχικά να γίνει πρωθυπουργός μεσολάβησε ωστόσο στις διαπραγματεύσεις με τα ανάκτορα και τα πολιτικά κόμματα.

    Τελικά η πρωθυπουργία ανατέθηκε στον Στέφανο Δραγούμη που προκήρυξε εκλογές γιά τις 8 Αύγουστου 1910. Το αποτέλεσμα των εκλογών έδωσε και πάλι πλειοψηφία στα παλιά συντηρητικά κόμματα (200 έδρες σε σύνολο 362), ταυτόχρονα όμως ανέδειξε και  νέες πολιτικές δυνάμεις (162 έδρες) μεταξύ των οποίων και η  Βενιζέλική παράταξη. Στις 5 Σεπτεμβρίου 1910 ο Βενιζέλος που βρισκόταν στο εξωτερικό επιστρέφει στην Αθήνα όπου εκφωνεί τον περίφημο λόγο του στην πλατεία Συντάγματος επιμένοντας σε Αναθεωρητική  Συνέλευση αντί της Συντακτικής που απαιτούσε ο όχλος.

   Στις 12 Σεπτεμβρίου 1910 και υπό το άγρυπνο βλέμμα του Στρατιωτικού Συνδέσμου, η κυβέρνηση Στεφανου Δραγούμη παραιτείται. Ο δρόμος της εξουσίας γιά τον Βενιζέλος είναι  ανοικτός. Στις 15 Οκτωβρίου 1909 ξεσπά αντιπραξικόπημα στο Ναυτικό με αρχηγό στον υποπλοίαρχο Κων. Τυπάλδο. Το κίνημα δεν είναι καλά οργανωμένο και ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος καταφέρνει να το καταστείλει και να φυλακίσει τους αντιπραξικοπηματίες.

  συνεργασΙα  ΒενιζΙλου - ΜεταξΑ

  Τό 1910 ήταν η χρονιά που ο Βενιζέλος γίνεται γιά πρώτη φορά πρωθυπουργός της Ελλάδας. Στις 6 Οκτωβρίου 1910 ο βασιλιάς Γεώργιος του αναθέτει την πρωθυπουργία. Αντιμέτωπος με μία εχθρική Βουλή  αναγκάζεται σύντομα να παραιτηθή.

   Λίγο αργότερα στις εκλογές-παρωδία της 28ης Νοεμβρίου 1910 το νεοϊδρυθέν Βενιζελικό κόμμα των Φιλελευθέρων κερδίζει 307 βουλευτικές έδρες σε σύνολο 362 με το εκπληκτικό ποσοστό του 85%. Η νέα κυβέρνηση συντάσσει το νέο Σύνταγμα του 1911 που θα παραμείνει σε  ισχύ γιά 40 χρόνια μέχρι το 1951.

   Γιά να διασφαλίσει την κυβερνητική ισχύ δημιουργεί στρατιωτικό γραφείο πρωθυπουργού και τοποθετεί επί κεφαλής  τον αντισυνταγματάρχη ιππικού Ιωάννη Μεταξά (φωτο αριστερά) που 26 χρόνια αργότερα θα επιβάλει στην Ελλάδα μία από τις πιό στυγνές δικτατορίες που γνώρισε η χώρα. Ο Ιωάννης Μεταξάς (1871-1941) ήταν τότε ένας νέος Γερμανόφιλος αξιωματικός με στρατοκρατικές αντιλήψεις που δεν έκρυβε την αντιπάθειά του προς τους δημοκρατικούς θεσμούς.

   Λίγα χρόνια νωρίτερα είχε μετεκπαιδευθή στην στρατιωτική Σχολή Πολέμου της Γερμανίας. Αν και φανατικός φιλοβασιλικός συνεργάσθηκε στενά με τον Βενιζέλο οργανώνοντας την διοίκηση του στρατού και υπήρξε σύνδεσμος του πρωθυπουργού με τον βασιλέα Γεώργιο Α΄. Ο Βενιζέλος τον εκτιμούσε ιδιαίτερα και διέβλεπε γρήγορη ανέλιξή του στην στρατιωτική ιεραρχία.

Η ΧΟΥΝΤΑ ΤΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

 ΠραξικΟπημα στην ΘεσσαλονΙκη και ΕθνικΟς  ΔιχασμΟς

  Ο ΒενιζΕλος σε ρΟλο ΒουλγαροκτΟνου   

Αρχιστράτηγος Μωρίς Σαράϊγ-Maurice Sarrail (1856-1929) Ανώτατος διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων στην Θεσσαλονίκη

  Τον Αύγουστο 1914 ξεσπά ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος. Αφορμή  η δολοφονία του διαδόχου της Αυστροουγγαρίας Αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερνινάνδου στο Σεράγεβο της Βοσνίας την 15η Ιουνίου 1914, από έναν εξτρεμιστή  Βόσνιο φοιτητή. Οργανωτής της δολοφονίας ήταν η Σερβική εθνικιστική οργάνωση Ναρόντνα Οβράνα (Εθνική άμυνα) που θεωρούσε τον Αρχιδούκα πρωτεργάτη της αντισερβικής στάσης της Αυστρουγγαρίας.

  Ο Αυστριακός πρίγκηπας επισκεπτόταν συμβολικά την Βοσνία επ' ευκαιρία της 525ης επετείου της ιστορικής  μάχης του Κοσσυφοπεδίου που είχε διεξαχθή το 1389 μεταξύ Οθωμανών και Σέρβων. Οι Σέρβοι είχαν υποστή πανωλεθρία με αποτέλεσμα την πλήρη υποταγή της Βαλκανικής στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, πρώην Οθωμανική επαρχία, είχε προσαρτισθή στην Αυστρουγγαρία  τον Σεπτέμβριο 1908.

    Ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος που ξέσπασε με αφορμή την ευαίσθητη αυτή περιοχή, ήταν μιά σύγκρουση δύο ιμπεριαλιστικών υπερδυνάμεων, της Αγγλογαλλικής και της Γερμανοαυστριακής με στόχο την εδαφική κυριαρχία στην Ευρώπη. Τα Βαλκάνια αναδείχθηκαν ένα από τα κύρια θέατρα συγκρούσεων λόγω της γεωστρατηγικής τους σημασίας.

  Η Μακεδονία μετατράπηκε σε θέατρο  γιγαντιαίας πολεμικής αναμέτρησης στο οποίο οι εμπόλεμοι συσσώρευσαν περισσότερο από 1 εκατομμύριο στρατιώτες. Η επική σύγκρουση που ακολούθησε κράτησε 2,5 χρόνια και κατέληξε στην ήττα της Γερμανοβουλγαρικής παράταξης, στην διάλυση της Αυστροουγγαρίας και στην ανακατανομή των Βαλκανικών εδαφών. Η Ελλάδα βγήκε κερδισμένη, προσάρτισε την Θράκη και επιχείρησε εισβολή στην καρδιά του Τουρκικού κράτους αφού πρώτα κατέλαβε την Σμύρνη.

   Ενα μήνα ακριβώς μετά την δολοφονία του Φερνινάνδου η Αυστρία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Σερβίας. Την 30η Ιουλίου 1914 δύο Αυστρουγγρικές στρατιές με επικεφαλής τον στρατάρχη Ποτίορεκ εισέβαλαν αστραπιαία στην Σερβία και έπειτα από συγκρούσεις που κράτησαν δύο μήνες εξανάγκασαν τον Σερβικό στρατό να υποχωρήσει χωρίς σημαντικές απώλειες.

  Ακολουθεί μία περίοδος σχετικής στασιμότητας. Τον Σεπτέμβριο 1915  Βουλγαρικός στρατός δυνάμεως 300.000 ανδρών υπό την ηγεσία του στρατηγού Φίλτσεφ, εισβάλει στα ελληνικά και Σερβικά εδάφη  ενισχυμένος με επίλεκτα Γερμανικά τμήματα. Στόχος η  Μακεδονία και η διέξοδος στο Αιγαίο.

   Τον Οκτώβριο 1915  ο Σερβικός στρατός δέχεται μεγάλη επίθεση 200.000 Γερμανοαυστριακών υπό την ηγεσία του Γερμανού στρατάρχη Μάκενσεν. Τον ίδιο μήνα δύναμη 150.000 Αγγλογάλων αποβιβάζεται στην Θεσσαλονίκη και στρατοπεδεύει στο λεγόμενο περιχαρακωμένο στρατόπεδο Θεσσαλονίκης (Thessaloniki entrenched camp). Η είσοδος των Αγγλογάλων γίνεται χωρίς την άδεια της ελληνικής κυβέρνησης. Αρχιστράτηγος ορίζεται ο Γάλλος στρατηγός Μωρίς Σαράϊγ (Maurice Sarrail) που καταφθάνει στην Θεσσαλονίκη την 29η Σεπτεμβρίου 1915.   Το τελευταίο έτος του πολέμου αντικαταστάθηκε από τον Γάλλο αρχιστράτηγο Φρανσέ ντ' Εσπεραί που έφθασε στην Θεσσαλονίκη την 4η Ιουνίου 1918.

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: Η ΠΡΩΣΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ Από αριστερά προς τα δεξιά: Οι Βούλγαροι στρατηγοί Ιβάν Φίτσεφ (Иван Фичев) , Kovachev και Dimitriev, Πρωταγωνίσθησαν στις μάχες του Μακεδονικού μετώπου την περίοδο 1915-1918.  Η Βουλγαρία διέθεσε επίλεκτο στρατό 300.000 αντρών από τους πλέον αξιόμαχους της Ευρώπης εκπαιδευμένο από Γερμανούς

   Οι Σέρβοι πιεζόμενοι ταυτόχρονα  από Γερμανούς και  Βούλγαρους υποχωρούν άτακτα προς τα δυτικά και βρίσκουν καταφύγιο στα δυσπρόσιτα  βουνά της Αλβανίας. Τον Δεκέμβριο 1915,  μετά από αγωνιώδη πορεία διασώζονται στην Αλβανία 150.000 Σέρβοι στρατιώτες  με επικεφαλής τον αρχιστράτηγο Βοϊβόδα Πούτνικ και τον νεαρό διάδοχο Αλέξανδρο, γυιό του βασιλιά Πέτρου της Σερβίας.

  Ωστόσο ισχυρές Αυστριακές δυνάμεις υπό τον στρατάρχη Κέβες εισβάλουν στο Αλβανικό έδαφος επιδιώκοντας την ολοκληρωτική εξολόθευση του Σερβικού στρατού.

   Προ του κινδύνου συμμαχικός στόλος προσεγγίζει τα Αλβανικά παράλια και μεταφέρει 133.000 Σέρβους στην Κέρκυρα  και στην συνέχεια  στην Χαλκιδική προκειμένου να αναδιοργανωθούν. Η μεταφορά στην Κέρκυρα κράτησε 35 ημέρες και τερματίσθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1916. Ο Σερβικός στρατός βρισκόταν σε ελεεινή κατάσταση μαστιζόμενος από μολυσματικές ασθένειες. Μόνο μέσα σε ένα μήνα πέθαναν στο ελληνικό έδαφος 3.700 Σέρβοι από  προηγηθείσες κακουχίες.

  Λίγο αργότερα τα λείψανα του Σερβικού στρατού μεταφέρονται στην Χαλκιδική όπου αρχίζουν να αναδιοργανώνονται. Μαζί τους ακολουθεί η εξόριστη Σερβική κυβέρνηση με επι κεφαλής τον αντιβασιλέα Αλέξανδρο Καραγκιόργκεβιτς. Με την βοήθεια της ΑΝΤΑΝΤ αναδιοργανώνονται σε 6 μάχιμες μεραρχίες που σύντομα θα εμπλακούν  στις φονικές μάχες του Καϊμακτσαλάν.

ΣΤΟ ΠΛΕΥΡΟ ΤΗΣ ΑΝΤΑΝΤ

Ο δρΟμος προς το πραξικΟπημα του 1916

Η χοΥντα  της ΘεσσαλονΙκης και το αντιβουλγαρικΟ παραλΗρημα του ΒενιζΕλου

"Δεν στρεφόμαστε κατά του βασιλέως αλλά κατά των Βουλγάρων..."

Απόσπασμα από ομιλία του Βενιζέλου σε συλλαλητήριο στην Κρήτη μπροστά σε 20.000 οπλισμένους οπαδούς του, την 13η Σεπτεμβρίου 1916

   Στην Ελλάδα η πολιτική κατάσταση εμφανιζόταν ιδιαίτερα ρευστή. Ο πρωθυπουργός Βενιζέλος παραιτήθηκε δύο φορές στην διάρκεια του 1915 προβάλοντας την απαίτησή να κηρυχθή γενική επιστράτευση και να εισέλθει η Ελλάδα στο πόλεμο πλάϊ στους Συμμάχους και κατά της Βουλγαρίας. Η πρώτη του παραίτηση έγινε στις 24 Φεβρουαρίου 1915. Στις 23 Σεπτεμβρίου 1915 αναλαμβάνει πρωθυπουργός ο Αλέξανδρος Ζαϊμης που επιβεβαιώνει δημόσια την πολιτική της ουδετερότητας. Στις 22 Οκτωβρίου η κυβέρνησή χάνει την ψήφο εμπιστοσύνης και παραιτείται.

   Ο βασιλιάς Κωσταντίνος αναθέτει στον υπηρεσιακό πρωθυπουργό Στέφανο Σκουλούδη να διαλύσει την βουλή και να προκηρύξει εκλογές. Στις 6 Δεκεμβρίου 1915 διεξάγονται εκλογές στην Ελλάδα με αποχή των Βενιζελικών. Το αποτέλεσμα δίνει απόλυτη πλειοψηφία στα αντίπαλα κόμματα που σχηματίζουν κυβέρνηση υπό τον Γεώργιο Θεοτόκη. Ο από βορρά κίνδυνος όμως γίνεται όλο και πιό ορατός καθώς στα τέλη Δεκεμβρίου 1915 οι νικηφόρες Γερμανοβουλγαρικές δυνάμεις υπό τον στρατάρχη Φαλκενχάϊμερ προσεγγίζουν τα ελληνικά σύνορα. Τον Μάϊο 1916 ο Βουλγαρικός στρατός εισέρχεται στο ελληνικό έδαφος από τα στενά της Κούλα εξουδετερώνει αμαχητί το ελληνικό οχυρό Ρούπελ και καταλαμβάνει την Καβάλα.

    Στην Αθήνα είχε δημιουργηθή κορυφαία  αντιπαράθεση ως προς την συμμετοχή   στον πόλεμο. Ο βασιλιάς Κωσταντίνος που ανέβηκε στον θρόνο τον Μάρτιο 1913 μετά την δολοφονία του πατέρα του  Γεωργίου Α΄ στην Θεσσαλονίκη, επιμένει στην ουδετερότητα της Ελλάδας. Οι κεντρικές αυτοκρατορίες, Γερμανία και Αυστροουγγαρία, διέθεταν πολλά ατού στην Ελλάδα, κυρίως όμως την σύζυγο του Κωσταντίνου βασίλισσα Σοφία που ήταν αδελφή του αυτοκράτορα της Γερμανίας Γουλιέλμου Β΄ Κάϊζερ.

  Η Βενιζελική παράταξη τάχθηκε υπέρ της εξόδου στον πόλεμο στο πλευρό της Αγγλογαλοϊταλικής συμμαχίας γνωστής ως τριπλής συνεννόησης (ΑΝΤΑΝΤ). Η αντίθεση με τον βασιλιά πήρε μεγάλες διαστάσεις και οδήγησε στην ανταρσία του Βενιζέλου και στο στρατιωτικό πραξικόπημα στην Θεσσαλονίκη που εξεράγη στις 17 Αυγούστου 1916.

   Από τα τέλη Φεβρουαρίου 1916 οι Αγγλογαλικές δυνάμεις της Entente αρχίζουν να βγαίνουν από το περιχαρακωμένο στρατόπεδο Θεσσαλονίκης και να προωθούνται προς βορρά πάνω στα πανύψηλα βουνά που χωρίζουν την Ελλάδα από την Σερβία. Μέχρι το καλοκαίρι του 1916 η συνολική δύναμη των συμμάχων έφτασε τους 330.000 άντρες. Τον Σεπτέμβριο 1916 ξεπερνά τις 550.000 άντρες. Η "δοξασμένη"  Στρατιά Ανατολής (Armee d' Orient) ενισχυμένη με Αγγλους, Ρώσσους, Ιταλούς και Σέρβους, παρατάχθηκε στα Ελληνοσερβικά σύνορα σχηματοποιώντας το  Μακεδονικό Μέτωπο. Η σύγκρουση με τις Γερμανοβουλγαρικές δυνάμεις πλησίαζε. Γιά μία ακόμα φορά η Μακεδονία γινόταν θέατρο μιάς γιγάντιας πολεμικής αναμέτρησης.

    Στις 7 Αυγούστου 1916 τα Βουλγαρογερμανικά στρατεύματα εξαπολύουν μεγάλη επίθεση σε μέτωπο 100 χιλιομέτρων. Προηγήθηκε τελεσίγραφο του Βούλγαρου πρωθυπουργού Ροδοσλάβωφ που απαιτούσε παράδοση του ελληνικού στρατού. Στις 13 Αυγούστου εγκαθίσταται στην Θεσσαλονίκη η εξόριστη Σερβική κυβέρνηση μαζί με την Σερβική Βουλή (Scupchina). Η Θεσσαλονίκη μετατρέπεται σε Σερβική πόλη καθώς ο αναδιοργανωμένος Σερβικός στρατός δυνάμεως 120.000 αντρών κατανεμημένων σε 6 μεραρχίες, διέρχεται από την πόλη και προωθείται στην πρώτη γραμμή του μετώπου. Αποτελεί την αιχμή του δόρατος της συμμαχικής στρατιάς και θα υποστή τις βαρύτερες απώλειες. Ο αρχιστράτηγος Σαράϊγ δεν κρύβει την εχθρική του διάθεση απέναντι στην ελληνική κυβέρνηση και τον βασιλέα Κωσταντίνο που παραμένουν ουδέτεροι στην Αθήνα.

   Στις 14 Αυγούστου 1916 οι Βενιζελικοί αξιωματικοί της Θεσσαλονίκης στασιάζουν, εξουδετερώνουν τις νόμιμες ελληνικές  Αρχές και κηρύσσουν εξέγερση κατά της κυβέρνησης των Αθηνών. Κύριο σύνθημά τους η είσοδος της Ελλάδας στον πόλεμο κατά της Βουλγαρίας.

     Ενα μήνα αργότερα στις 13 Σεπτεμβρίου 1916   συγκροτείται στην Θεσσαλονίκη μετά από πολλές ζυμώσεις η στρατιωτική τριανδρία της Εθνικής Αμυνας. Επικεφαλής της νέας κυβέρνησης "Εθνικής Αμυνας" μπαίνει ο Ελευθέριος Βενιζέλος που φθάνει στην Θεσσαλονίκη την 26η Σεπτεμβρίου 1916 αφού πρώτα διαφεύγει από την Κρήτη φοβούμενος την σύλληψη.

  Η επαναστατική κυβέρνηση με τις ευλογίες των Αγγλογάλλων του αρχιστράτηγου Σαράϊγ, περιλαμβάνει τον στασιαστή στρατηγό Γ. Δαγκλή, τον ναύαρχο Κουντουριώτη, τον υποστράτηγο  Εμμανουήλ  Ζυμβραδάκη ως Υπουργό Στρατιωτικών και τον Νικόλαο Πολίτη ως Υπουργό Εξωτερικών. Στην στρατιωτική χούντα συμμετέχει ενεργά και ο  λοχαγός Νικόλαος Πλαστήρας μετέπειτα "ηρωας" της αποτυχημένης αντιτουρκικής εκστρατείας και πρωθυπουργός της Ελλάδας.

    Γιά πρώτη φορά στην ιστορία της η Ελλάδα διασπάται σε δύο ανεξάρτητα κρατίδια καθώς ο λεγόμενος Εθνικός Διχασμός είναι πραγματικότητα. Το "κράτος" της Θεσσαλονίκης περιλαμβάνει τις περιοχές της Μακεδονίας που κατέχονται από τις συμμαχικές δυνάμεις, την Κρήτη και μερικά νησιά του Αιγαίου. Κατά μήκος των δύο ελληνικών κρατών κοντά στην Κατερίνη δημιουργείται διαχωριστική ζώνη που φρουρείται από Γάλλους λοφχοφόρους. Σύντομα η επαναστατική κυβέρνηση Βενιζέλου αρχίζει να εκδίδει "διατάγματα" γιά να προσδώσει κύρος στην υπόστασή της.

    Πρώτο μέλημμα των  στασιαστών είναι η αντιμετώπιση του Βουλγαρικού κινδύνου. Συγκροτούν στρατό 55.000 αντρών που προστίθεται στις ολοένα αυξανόμενες συμμαχικές δυνάμεις. Στα τέλη Σεπτεμβρίου 1916 η συνολική δύναμη της Στρατιάς Ανατολής με έδρα την Θεσσαλονίκη, ξεπερνά τους 500.000 άντρες. Στόχος της τεράστιας αυτής πολεμικής μηχανής είναι η απόκρουση των Γερμανοβουλγαρικών δυνάμεων που έχουν οχυρωθή κατά μήκος του Μακεδονικού μετώπου.

  Ηδη από τις 23 Αυγούστου 1916 εξαπολύεται η πρώτη σοβαρή συμμαχική αντεπίθεση στην δυτική Μακεδονία που είχε αποτέλεσμα να καταληφθούν τα Μπίτολα (Μοναστήρι) και να απωθηθούν οι Βούλγαροι από την ελληνοσερβική μεθόριο. Αλλά και η αντίδραση των Γερμανοβουλγάρων υπήρξε τρομακτική. Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1916 εξαπολύουν γιγαντιαία επίθεση κατά της Ρουμανίας που πρόσφατα είχε εισέλθει στον πόλεμο. Μέσα σε δύο μήνες η χώρα αυτή συντρίβεται με απώλεια 200.000 αντρών και την 24η Νοεμβρίου 1916 καταλαμβάνεται το Βουκουρέστι.

Τα  ΝοεμβριανΑ

ΔημΟσιος αναθεματισμΟς του ΒενιζΕλου απΟ τον ΑρχιεπΙσκοπο ΑθηνΩν

   Στην Αθήνα το αντιβενιζελικό μίσος είχε πάρει κολλοσιαίες διαστάσεις. Ο βασιλιάς Κωσταντίνος που έβλεπε τον θρόνο να κλονίζεται αντιδρούσε με κάθε μέσον. Στις 18 Νοεμβρίου 1916 ξεσπούν στην Αθήνα τραγικά γεγονότα έπειτα από την εμφάνιση του Γαλλικού στόλου στον Πειραιά. Φρενιασμένο το πλήθος των διαδηλωτών ψάλλει:

"Ο Βασιλιάς μας και πάλι θα ζώσει το σπαθί, θα σφάξει Αγγλογάλλους και Βενιζελικούς μαζί"

  Τα χαράματα της 18ης Νοεμβρίου συμμαχικά αγήματα Αγγλογάλων δυνάμεως 3.000 αντρών αποβιβάζονται στον Πειραιά και προελαύνουν προς την Αθήνα σε τρεις φάλαγγες. Φθάνοντας στο Θησείο και στο Ζάππειο δέχονται επίθεση από ελληνικά στρατιωτικά τμήματα. Η μάχη γενικεύεται και τα Γαλλικά πλοία βομβαρδίζουν αλύπητα την Αθήνα. Μερικές οβίδες πέφτουν στον κήπο των βασιλικών ανακτόρων αναγκάζοντας τον Κωσταντίνο να καταφύγει στο υπόγειο. Μέχρι να διαταχθή κατάπαυση του πυρός οι απώλειες των Γάλλων ανέρχονται σε 57 νεκρούς και 154 τραυματίες. Την επόμενη ημέρα ο Βενιζέλος διακηρύσσει στην Θεσσαλονίκη ότι ο Βασιλεύς Κωσταντίνος είναι έκπτωτος του θρόνου.

    Η αντίδραση των αντιπάλων του είναι εντυπωσιακή και περνάει στην ιστορία. Στις 12 Δεκεμβρίου 1916 πραγματοποιείται θρησκευτική τελετή στο πεδίο του Αρεως. Μπροστά σε χιλιάδες κόσμο ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Θεόκλητος αναθεματίζει δημόσια τον Βενιζέλο κραυγάζοντας:

"Κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου συλλαμβάνοντος αρχιερείς και επιβουλευομένου βασιλείαν και πατρίδα, ανάθεμα έστω.."

     Η συνέχεια είναι ακόμα πιό εκπληκτική. Η κυβέρνηση των Αθηνών και ο βασιλιάς Κωσταντίνος αρχίζουν να μελετάνε την είσοδο της Ελλάδας στον πόλεμο στο πλευρό της Βουλγαρίας κατά των Αγγλογάλλων. Οργανώνόνονται συμορίες ατάκτων που επιτίθενται κατά των Γάλλων στην διαχωριστική ζώνη με το κράτος της Θεσσαλονίκης. Σε μία τέτοια επιδρομή τον Μάρτιο 1917, ο παλιός "Μακεδονομάχος" Τσόντος Βάρδας, διαβόητος γιά τις ωμότητες που διέπραξε στην Μακεδονία, σφαγιάζει μιά ολόκληρη διμοιρία Σενεγαλέζων που φρουρούσαν τα "σύνορα" κοντά στα Τέμπη. Ο αρχιστράτηγος Μωρίς Σαράϊγ αντιδρά βίαια στην Θεσσαλονίκη  και διατάσσει τον επί τόπου τουφεκισμό οιουδήποτε ενόπλου που θα συλλαμβάνεται κοντά στα ενδοελληνικά σύνορα.  

   Ομως το τέλος του βασιλιά Κωσταντίνου βρίσκεται κοντά. Στις 15 Μαϊου 1917 οι σύμμαχοι αποφασίζουν στο Λονδίνο την βίαιη εκθρόνιση του Κωσταντίνου, την αντικατάστασή του από τον δευτερότοκο γυιό του Αλέξανδρο και την τοποθέτηση του Βενιζέλου στην πρωθυπουργία  της Ελλάδας. Στις 28 Μαϊου 1917 καταλαμβάνεται η Λάρισσα έπειτα από έφοδο του Μαροκινού ιππικού. Δεκάδες έλληνες στρατιώτες λογχίζονται ανελέητα από τους Μαροκινούς καβαλάρηδες.

  Ταυτόχρονα γίνεται απόβαση Γάλλων στον ισθμό της Κορίνθου. Στις 27 Μαϊου καταπλέει στον Πειραιά  ισχυρή συμμαχική νηοπομπή με Γάλλους, Βρετανούς και Ρώσσους στρατιώτες. Ο Γάλλος εκπρόσωπος γερουσιαστής Ζονάρ καλεί τον πρωθυπουργό Ζαϊμη στο καταδρομικό Μπρούϊξ και του επιδίδει τελεσίγραφο απαιτώντας να παραιτηθή ο Κωσταντίνος εντός 24 ωρών.Το τελεσίγραφο γίνεται δεκτό και στις 30 Μαίου 1917 ο Κωσταντίνος παραιτείται από τον ελληνικό θρόνο δημοσιοποιώντας το εξής διάγγελμα:

"Υπείκων εις την ανάγκην και επιτελών καθήκον προς την Ελλάδα, έχων δε προ οφθαλμών μόνον το συμφέρον αυτής, αναχωρώ εκ της αγαπητής μου πατρίδος μετά του διαδόχου μου αφήνων εις τον θρόνον τον υιό μου Αλέξανδρον"

    Την 1η Ιουνίου 1917 ο Κωσταντίνος αναχωρεί από την Ελλάδα με το ατμόπλοιο Σφακτηρία. Τον συνοδεύουν τρία πολεμικά πλοία. Αποβιβάζεται στο Ιταλικό λιμάνι Βίλλα ντι Σαν Τζοβάνι και μεταβαίνει στην Ελβετία όπου παραμένει μέχρι το τέλος του πολέμου. Στην Αθήνα οι οπαδοί του δεν αποθαρύνονται καθώς αναρίθμητα χείλη τραγουδούν:

"Τον βασιλιά μας στείλανε σε μέρη μακρυνά, μα μέσα στην καρδιά μας θα ζει παντοτινά"

  Ο Βενιζέλος κυρίαρχος της νέας κατάστασης επιστρέφει θριαμβευτής στην Αθήνα και στις 14 Ιουνίου 1917 ορκίζεται ενώπιον του νέου βασιλέα Αλέξανδρου δικτάτορας-πρωθυπουργός. Αποφεύγει να προκηρύξει εκλογές και κυβερνά την Ελλάδα απολυταρχικά νεκρανασταίνοντας την παλιά Βουλή του 1915, που μένει γνωστή στην ιστορία σαν Βουλή των Λαζάρων. Ο  διχασμός του Ελληνικού κράτους είχε τερματισθή με τίμημα μιά νέα δικτατορία και πρωταγωνιστή ξανά τον Βενιζέλο.

1919: ΕκστρατεΙα ΚριμαΙας

  ΑντικομμουνιστικΗ εισβολΗ  στην ΡωσσΙα

   Στην Ρωσσία μετά την επανάσταση των Μπολσεβίκων το 1917 εμαίνετο ο εμφύλιος πόλεμος. Τα Ευρωπαϊκά κράτη που έβλεπαν με ανησυχία το καθεστώς του Λένιν να ισχυροποιείται, απεφάσισαν να ενισχύσουν τους αντεπαναστάτες Λευκορώσσους. Τον Δεκέμβριο 1918 πρώτη η Γαλλία αποφασίζει να εισβάλει στην Ουκρανία στα νώτα των Μπολσεβίκων και ο Γάλλος πρωθυπουργός Κλεμανσώ διατάζει τον αρχιστράτηγο Φρανσέ ντ' Εσπεραί να επέμβει με την στρατιά Ανατολής που παρέμενε στρατοπεδευμένη στην Μακεδονία.

  Ο Γάλλος αρχιστράτηγος διεφώνησε και διεμήνυσε από την Θεσσαλονίκη στον πρωθυπουργό του ότι το εγχείρημα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο στο μέσο του χειμώνα. Ο Κλεμανσώ δεν κλονίσθηκε και σκέφθηκε να χρησιμοποιήσει τον ελληνικό στρατό. Ο Βενιζέλος δέχθηκε με αντάλλαγμα την παραχώρηση της Θράκης και την ευνοϊκή επίλυση του προβλήματος της Σμύρνης εφ' όσον συμφωνούσαν και οι άλλες Δυνάμεις.

   Στις 2 Ιανουαρίου 1919 δύο ελληνικές μεραρχίες αποτελούμενες από 19 τάγματα με 24.000 άντρες αποβιβάζονται στην Οδησσό που είχε καταληφθή από τον Γαλλικό στόλο. Αρχηγός του εκστρατευτικού σώματος ήταν ο υποστράτηγος Κ. Νίδερ και επιτελάρχης ο συνταγματάρχης Αλεξ. Οθωναίος. Οι πολεμικές επιχειρήσεις κατά των κομμουνιστών κράτησαν 3 μήνες  Το 2ο ελληνικό σύνταγμα με διοικητή τον αντισυνταγματάρχη Νεόκοσμο Γρηγοριάδη κατέλαβε την Κριμαία που είχε δική της κυβέρνηση. Οι Μπολσεβίκοι αντέδρασαν βίαια στην ελληνική εισβολή. Εξαπέλυσαν αντεπίθεση με την στρατιά του Γκριγκορίεφ η οποία αφού κατατρόπωσε τους αντεπαναστάτες Λευκορώσσους έτρεψε σε φυγή τους λιγοστούς Γάλλους και απείλησε με περικύκλωση το ελληνικό εκστρατευτικό σώμα.

    Η αναμέτρηση με τις υπέρτερες δυνάμεις των Μπολσεβίκων υπήρξε άνιση και οι Γάλλοι διέταξαν άμεση υποχώρηση και εκκένωση της Ουκρανίας. Το ελληνικό σώμα συμπτύχθηκε και αποχώρησε νικημένο στο διάστημα 19 Μαρτίου έως 11 Απριλίου 1919. Μεταφέρθηκε αρχικά στην Ρουμανία όπου και παρέμεινε 3 μήνες, στην συνέχεια επέστρεψε ταπεινωμένο στην Ελλάδα. Η εκστρατεία στην Κριμαία τερματίσθηκε άδοξα και το φωτεινό άστρο του Βενιζελου άρχισε να χάνει την λάμψη του.

1922: Στην ΚΟκκινη ΜηλιΑ

"Διπλό Τριπλό θα πάρουμε αυτό που μας επάρθη κι' η Πόλη κι' η Αγιά Σοφιά δική μας θε να γίνει"

Στίχοι Γεώργιου Βιζυηνού

Ο Βιζυηνός ήταν γνωστός ποιητής εθνικιστικών φρονημάτων. Γεννημένος στην Βιζύη της ανατολικής Θράκης το 1848, πέθανε από σχιζοφρένεια στο Δρομοκαϊτειο φρενοκομείο Αθηνών το 1894 σε ηλικία 46 ετών. Από τους εθνικιστικούς του στίχους  αναβλύζει το ουτοπικό όραμα του ελληνικού μεγαλοϊδεατισμού και η ρεβανσιστική μανία κατά της Τουρκίας που ενστερνιζόταν και ο Βενιζέλος

Η ΑΝΤΙΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΤΟΥ 1919-1922

   Ο Βενιζέλος οραματίσθηκε μια εικονική  Ελλάδα που επέστρεφε στα όρια της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Τον Μάϊο 1919 διατάζει  εισβολή του ελληνικού στρατού στην Τουρκία. Η συνθήκη των Σεβρών του 1920 που προέβλεπε προσωρινή κατάληψη της Ιωνίας δεν είχε ακόμα υπογραφή. Μιά τεράστια ελληνική στρατειά που στην κορύφωση της εκστρατείας έφθασε τους 210.000 άντρες, εισβάλει στο Τουρκικό έδαφος και καταλαμβάνει την περιοχή Σμύρνης. Ακολουθεί η προέλαση  το 1921, στην Αλμυρά Ερημο μέχρι την Κόκκινη Μηλιά (Αγκυρα) με στόχο την κατάληψη ολόκληρης της Ανατολίας.

  Κατά παράβαση της συνθήκης Σεβρών που προέβλεπε  κατάληψη εδαφικής έκτασης 16.000 τ.χλμ. στα δυτικά παράλια της Τουρκίας, ο Ελληνικός στρατός εξέτεινε την κυριαρχία του σε έκταση 100.000 τ.χιλ.  Ωστόσο η αντίδραση του Τουρκικού λαού  με επικεφαλής τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ στάθηκε φραγμός στον Ελληνικό ιμπεριαλισμό. 

    Τον Αύγουστο 1922 οι  δυνάμεις του Κεμάλ περνούν σε  κεραυνοβόλο αντεπίθεση και ρίχνουν τον ελληνικό στρατό στην θάλασσα. Ηταν το καταστροφικό τέλος της αντιτουρκικής εκστρατείας 1919-1922 που μηχανεύθηκε ο Βενιζέλος και αποκλήθηκε κατ' ευφημισμό "Μικρασιατική εκστρατεία". Μία από τις μεγαλύτερες απογοητεύσεις του  ήταν ότι δεν μπόρεσε να πετύχει την προσάρτιση των δήθεν ελληνικών περιοχών της Τουρκίας στην Ελλάδα. Το όνειρο αυτό θα παραμείνει απραγματοποίητο γιά πάντα και θα εμφυτεύσει  μακροχρόνια έχθρα στις σχέσεις  των δύο χωρών.

Το κΥκνειο Ασμα του ΕθνΑρχη

 ΑπΟπειρα στρατιωτικΗς δικτατορΙας γιΑ τΕταρτη φορΑ

ΜετΑ την αποτυχΙα οι στασιαστΕς  διαφεΥγουν στην ... ΒουλγαρΙα

   Ελάχιστα έχουν γραφή γιά το αποτυχημένο Βενιζελικό πραξικόπημα που ξέσπασε τον Μάρτιο 1935. Οι εγκωμιαστές του Βενιζέλου το αποδίδουν  στην πεποίθησή του ότι σχεδιαζόταν μοναρχική παλινόρθωση με  επαναφορά του βασιλέως Γεωργίου Β΄. Ενας δεύτερος παράγοντας που τον ώθησε στην διοργάνωση του πραξικοπήματος ήταν η δολοφονική απόπειρα που έγινε εναντίον του την 6η Ιουνίου 1933. Στην διάρκεια της απόπειρας εκείνης που έγινε από τον λήσταρχο Καραθανάση με την συνεργασία αξιωματικών της Αστυνομίας, σκοτώθηκε ένας σωματοφύλακας και τραυματίσθηκε ελαφρά η σύζυγός του Ελενα. Ομως γιά να αποτρέψεις μιά δικτατορία δεν επιβάλεις μιά άλλη.    

  Από το καλοκαίρι του 1933 ο Ελευθέριος Βενιζέλος άρχισε να σχεδιάζει στρατιωτικό πραξικόπημα γιά την ανατροπή της νόμιμης κυβέρνησης του πρωθυπουργού Παναγή Τσαλδάρη (1868-1936). Επικεφαλής της συνομωτικής χούντας ήταν ο συνταγματάρχης Σαράφης, ο πλοίαρχος Κολιαλέξης και ο πολιτικός Αλ. Ζάννας.

  Προηγήθηκε η ίδρυση της παράνομης Βενιζελικής  οργάνωσης "Δημοκρατική Αμυνα" με αρχηγό τον γερουσιαστή Νεόκοσμο Γρηγοριάδη ο οποίος όμως διαφώνησε με την ιδέα εξαπόλυσης επαναστατικού κινήματος και αποχώρησε. Τον αντικατέστησε ο στρατηγός Παπούλας με ομάδα απότακτων Βενιζελικών στρατιωτικών. Παράλληλα ιδρύθηκε και οργάνωση κατωτέρων αξιωματικών αποκαλουμένη Ελληνική Στρατιωτική Οργάνωση (ΕΣΟ) με επικεφαλής τον λοχαγό  Ι. Τσιγάντες.

    Γιά ευνόητους λόγους αρχηγός του κινήματος θα έμπαινε όχι ο ίδιος ο Βενιζέλος αλλά ο "ήρωας" της αντιτουρκικής εισβολής του 1922 στρατηγός Νικ. Πλαστήρας, ο οποίος είχε επιβάλει ανάλογη δικτατορία τον Σεπτέμβριο 1922 και βρισκόταν εξόριστος στις Κάννες. Σύμφωνα με το συνομωτικό σχέδιο ο Πλαστήρας θα πήγαινε στην ..Σόφια και από εκεί μέσω  Ελληνοβουλγαρικών συνόρων θα έφθανε στην Δράμα όπου θα αναλάμβανε την ηγεσία του κινήματος με έδρα την Μακεδονία.

  Κύριο στήριγμα θα ήταν ο στόλος που θα απέπλεε γιά την Θεσσαλονίκη γιά ενωθή με  τα  Γ΄ και ΄Δ΄ σώματα στρατού.  Με  τα δεδομένα αυτά το Βενιζελικό κίνημα του 1935 αποτελούσε καχέκτυπο του  στρατιωτικού κινήματος του 1917 που έφερε τον Εθνικό διχασμό.

   Το πραξικόπημα εξεράγη στις 8 το βράδυ της 1ης Μαρτίου 1935. Με συνδυασμένες ενέργειες οι στασιαστές καταλαμβάνουν τον ναύσταθμο, εκτελούν τον αρχιπλοίαρχο Σιώκο που προέβαλε αντίσταση και οδηγούν τον στόλο  στα ανοιχτά. Αλλες επαναστατικές ομάδες καταλαμβάνουν το σύνταγμα Μακρυγιάννη και την Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων.

  Ομως η αντίδραση της κυβέρνησης Τσαλδάρη υπήρξε αστραπιαία. Ο Υπουργός στρατιωτικών  Γεώργιος Κονδύλης, παλιός Βενιζελικός, διατάζει αντεπίθεση. Μέσα στην νύχτα οι στρατώνες Μακρυγιάννη ανακαταλήφθηκαν από  κυβερνητικά αποσπάσματα ενώ οι στασιαστές της σχολής Ευελπίδων αυτοδιαλύθηκαν. Σε ολόκληρη την χώρα κηρύσσεται στρατιωτικός νόμος.

  Στην βόρεια Ελλάδα ο φιλοβενιζελικός στρατός αδρανεί λόγω κακού συντονισμού και με εξαίρεση δύο μεραρχίες, δεν προχωρά στην κήρυξη της επανάστασης. Μόνο στην ανατολική Μακεδονία το κίνημα επικρατεί και οι στασιαστές ανατινάζουν τις γέφυρες του Στρυμώνα παίρνοντας αμυντική στάση. Ομως το πραξικόπημα ήταν καταδικασμένο

ΓεΩργιος ΚονδΥλης: ΑπΟ ΔΕΚΑΝΕας ... αντιβασιλΕας

«Αν ήξερα πόσο ζώα είναι οι Έλληνες, θα τους διοικούσα από δεκανέας»

Στρατηγός Γεώργιος Κονδύλης, δικτάτορας Ελλάδας 1925-1926

     Από τα Χανιά όπου βρισκόταν, ο Βενιζέλος αναλαμβάνει επίσημα την ηγεσία του κινήματος και κηρύσσει  ανταρσία κατά της κυβέρνησης. Σε λίγο πληροφορείται πως τα πάντα καταρέουν. Ο επαναστημένος στόλος περιπλανιέται στο Αιγαίο καταδιωκόμενος από την   πολεμική αεροπορία. Ο Υπουργός στρατιωτικών  στρατηγός Γεώργιος Κονδύλης που είχε αυτοανακηρυχθή  αρχιστράτηγος, έρχεται εσπευσμένα στην Θεσσαλονίκη και διατάζει  αντεπίθεση κατά των στασιαστών που είχαν οχυρωθή στην ανατολική όχθη του Στρυμώνα.

  Στο λιμάνι της Καβάλας μοίρα 4 κυβερνητικών αντιτορπιλικών βομβαρδίζει το επαναστατημένο καταδρομικό "Ελλη". Σε διάστημα 10 ημερών ολοκληρώνεται η καταστολή του κινήματος. Το εκπληκτικό είναι ότι οι περισσότεροι πραξικοπηματίες αξιωματικοί διαφεύγουν στην ...Βουλγαρία την οποία τόσο είχαν μισήσει.

    Στις 11 Μαρτίου 1935 ο Βενιζέλος παραδέχεται την ήττα του και καταφεύγει στην Νεάπολη της Ιταλίας μέσω Ρόδου πάνω στο θωρηκτό Αβέρωφ. Τον ακολουθεί ομάδα στασιαστών. Η συντριβή του υπήρξε ολοκληρωτική. Ο αριθμός των νεκρών στις συγκρούσεις έφθασε τους 17.

  Στην Αθήνα το έκτακτο στρατοδικείο τον καταδικάζει ερήμην σε θάνατο. Τρεις από τους  άμεσους συνεργάτες του με επικεφαλής τον στρατηγό Παπούλα εκτελούνται αμέσως με τουφεκισμό. Αλλοι 57 καταδικάζονται σε ισόβια δεσμά και 705 σε μικρότερες ποινές. Ενα χρόνο αργότερα, στις 16 Μαρτίου 1936, ο Βενιζέλος πεθαίνει ταπεινωμένος στο Παρίσι από εγκεφαλική συμφόρηση.

   VIDEO

Famous Greek dictators  -  Ελληνες δικτάτορες

Η Μεγάλη Ιδέα αλλά ..Τούρκα

Links

Η σκοτεινή πλευρά της Ελληνικής Ιστορίας.  Click below

       © Copyright 2002-2009    www.bulgarmak.org