Τέσσερις φορές δικτάτορας και πραξικοπηματίας. Αναθεματίσθηκε δημόσια από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών ως εχθρός της Ελλάδας. Καταδικάσθηκε σε θάνατο το 1935 γιά εσχάτη προδοσία και πέθανε φυγάδας στο Παρίσι

Eleftherios Venizelos (1864-1936):  Enemy of Democracy

Η σκοτεινη πλευρΑ του ΚρητικοΥ εθνΑρχη

       Ο Ελευθέριος Βενιζέλος έχει συνδεθή  άρρηκτα με την λεγόμενη Μεγάλη Ιδέα του ελληνικού έθνους (Megali Idea), μία έννοια που λεξικογραφήθηκε ακόμα και στα Τουρκικά λεξικά). Πρόκειται γιά ουτοπική φαντασίωση που οραματίζεται την νεκρανάσταση της δήθεν ελληνικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, την κατάληψη των Τουρκικών και Βαλκανικών εδαφών και την ανακήρυξη  της Ιστάμπουλ   πρωτεύουσας του νεοελληνικού κράτους.

   Βασίσθηκε στην εθνικιστική δοξασία πως το νεοελληνικό κράτος είναι μοναδικός κληρονόμος της πάλαι ποτέ ένδοξης Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Οι εμπνευστές του εξωπραγματικού αυτού δόγματος παραβλέπουν το γεγονός ότι τουλάχιστον άλλα 5 κράτη προβάλουν παρόμοια ιστορικά δικαιώματα (Ιταλία, Ρωσσία, Τουρκία, Ρουμανία και Βουλγαρία).

    Η Μεγάλη Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών εξέθρεψε μιά ολόκληρη γενιά νεοελλήνων σωβινιστών που σπατάλησαν  την ζωή τους  εντρυφώντας στο απατηλό όραμα της επέκτασης των ελληνικών συνόρων σε βάρος  των γειτονικών κρατών.

   Ο στόχος αυτός εν μέρει επιτεύχθηκε. Το ελληνικό κράτος με κύριο εκφραστή τον Βενιζέλο, και  πρόσχημα την ύπαρξη μικρών ελληνικών μειονοτήτων, προσάρτισε την Κρήτη και στην συνέχεια κατέλαβε στρατιωτικά την Μακεδονία,  Ηπειρο και  Θράκη. Είχε προηγηθή η προσάρτιση της Θεσσαλίας το 1881. Η αδηφάγος αυτή  επεκτατική στάση ολοκληρώθηκε το 1947 με την "ενσωμάτωση" της Δωδεκανήσου.

   Η Ελλάδα  επεκτάθηκε συνολικά εννέα φορές σε βάρος της Τουρκίας, της Βουλγαρίας και της Ιταλίας, τις περισσότερες φορές με πόλεμο. Οι πληθυσμοί των περιοχών που προσαρτήθηκαν δεν  ρωτήθηκαν ποτέ εάν επιθυμούν την συνένωση με την Ελλάδα καθώς δεν διενεργήθηκε ποτέ συναινετικό δημοψήφισμα. Αποτέλεσμα χιλιάδες νεκροί και τραυματίες, πόνος, λεηλασίες, κύματα  προσφύγων προς τις  παραπάνω χώρες και  απώλεια  των περιουσιών τους που δημεύθηκαν από το Ελληνικό κράτος.

   Η "Ψωροκώσταινα" του Οθωνα, του Καποδίστρια και του Τρικούπη υπερδιπλασίασε ξαφνικά τα εδάφη της αδικώντας κατάφορα  Βουλγαρία και Τουρκία. Τα ανθρώπινα δικαιώματα, έννοια άγνωστη στα χρόνια του Βενιζέλου, παραβιάσθηκαν με  τον πιό βάναυσο τρόπο προς όφελος του ελληνικού εθνικού συμφέροντος.

    Σήμερα, 96 χρόνια μετά την στρατιωτική προσάρτηση Μακεδονίας και Θράκης στο Ελληνικό κράτος, οι διαμφισβητήσεις γιά την ελληνικότητα των δύο αυτών Βαλκανικών περιοχών ολοένα και πληθαίνουν θέτοντας στο προσκήνιο μιά ενδεχόμενη αναδιανομή έπειτα από επαναχάραξη συνόρων.

   Ακόμα και η Συνθήκη του Βουκουρεστίου που κύρωσε τυπικά την προσάρτιση της Μακεδονίας στην Ελλάδα έχει αρχίσει να αμφισβητείται. Και τούτο επειδή όλα έχουν κάποιο τέλος. Ακόμα και οι διεθνείς συνθήκες ισχύουν μέχρις ότου καταργηθούν.  Το απαραβίαστο των συνόρων είναι μία ευχή που επαναλαμβάνουν συνεχώς οι Ελληνες πολιτικοί παραγνωρίζοντας πως δεν αποτέλεσε ποτέ κανόνα διεθνούς δικαίου. Το απέδειξε η πρόσφατη ανεξαρτητοποίηση του Κόσσοβου από την Σερβία. Η παγκοσμιοποίηση σε Βαλκανικό επίπεδο είναι  πλέον εφικτή.

"Επί τέλους τι σημαίνει ελληνικότητα; ο όρος αυτός δεν υπάρχει σε κανένα ξένο λεξικό.."

Βασίλης Ραφαηλίδης (1935-2000): Συγγραφέας-δημοσιογράφος

ΣΤΗΝ ΚΟΚΚΙΝΗ ΜΗΛΙΑ

ΠΡΟΕΛΑΣΗ ΠΡΟΣ  ΑΓΚΥΡΑ

 Η ΜΕΓΑΛΗ ΙΔΕΑ ΤΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Η Μεγάλη Ιδέα σε πλήρη εξέλιξη. Ο Ελληνικός στρατός προελαύνει προς την Αγκυρα μέσω της Αλμυράς Ερήμου τον Αύγουστο 1921. Οι Ελληνες μεγαλοϊδεάτες  ήλπιζαν να καταλάβουν ολόκληρη την Τουρκία

Χάρτης της Μεγάλης Ελλάδας το 1920. Ολόκληρη η Ανατολική Θράκη, η Κύπρος και κυρίως το δυτικό τμήμα της Τουρκίας εικονίζονται ενσωματωμένα στο νεοελληνικό κράτος

    Ο Ελευθέριος Βενιζέλος γεννήθηκε στις 23 Αυγούστου 1864 στις Μουρνιές της Κρήτης. Ήταν γιος επιχειρηματία που καταγόταν από την Λακωνία.  Υπήρξε ο πολιτικός που επηρέασε περισσότερο από κάθε άλλον την τύχη της Ελλάδας στο πρώτο τρίτο του 20ού αιώνα. Πήρε πτυχίο νομικής από το Πανεπιστήμιο Αθηνών.

   Μεθόδευσε την ανεξαρτησία της Κρήτης  και κατόπιν εργάστηκε για την ένωση της μεγαλόνησου με την Ελλάδα στην δεκαετία του 1890. Το ελληνικό κράτος είχε υποστή πολλές οικονομικές καταστροφές από την  ίδρυσή του το 1832 ως Μοναρχία. Είχαν γίνει αρκετά πραξικοπήματα όλα αυτά τα χρόνια.

   Το 1909, οι ηγέτες του πραξικοπήματος του Γουδιού τον εξέλεξαν να ηγηθεί μιας πολιτικής κυβέρνησης. Βοήθησε στη δημιουργία του κόμματος των Φιλελευθέρων. Κατέβηκε στις εκλογές του 1910 και τις κέρδισε. Τότε ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ του ζήτησε να σχηματίσει τη νέα κυβέρνηση.

   Ο Βενιζέλος ήταν ικανός πολιτικός με επιδεξιότητα στην τέχνη της διπλωματίας. Ξόδεψε πολύ χρόνο  σε κοινωνικές επαφές στη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία, κερδίζοντας φίλους με μεγάλη πολιτική επιρροή. Οι φιλίες αυτές έπαιξαν μεγάλο ρόλο στη διπλωματία προς όφελος της Ελλάδας. Ενώ ήταν πρωθυπουργός, πολλά Οθωμανικά περιοχές προσαρτήθηκαν στην Ελλάδα. Ωστόσο, το 1920, οι Έλληνες είχαν κουραστεί από τους πολέμους με αποτέλεσμα να χάσει ο Βενιζέλος τις εκλογές. Παρ' όλα αυτά παρέμεινε  πρωταγωνιστής της κατάστασης.

   Μετά την καταστροφή του ελληνικού στρατού στην αντιτουρκική εκστρατεία το 1922,    εκδηλώθηκε ξανά στρατιωτικό πραξικόπημα. Ο Βενιζέλος έγινε πάλι πρωθυπουργός το 1928. Το 1929 κατέρρευσε η οικονομία της Ελλάδας και ο Βενιζέλος αποσύρθηκε από την πολιτική. Από τότε μέχρι το 1935 έγινε μια σειρά από στρατιωτικά πραξικοπήματα και αντιπραξικοπήματα που δεν τιμούν την ελληνική ιστορία. Πρωταγωνιστές ο Πάγκαλος, ο Κονδύλης αλλά και ο ίδιος ο Βενιζέλος.

 Βιογραφικές Λεπτομέρειες

   Ο  Βενιζέλος ηγήθηκε το 1905 στην Επανάσταση της Θερίσου, εξαναγκάζοντας σε παραίτηση τον ηγεμόνα της Κρήτης  πρίγκιπα Γεώργιο. Στην συνέχεια προχώρησε στην ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Το 1908 οργάνωσε ένοπλο συλλαλητήριο και κήρυξε την ανεξαρτησία του νησιού. 

   Το 1910 φτάνοντας στην Αθήνα, δημιουργεί το Κόμμα των Φιλελευθέρων και αμέσως κερδίζει τις εκλογές. Αναθεωρεί το Σύνταγμα  και εξοπλίζει τις ένοπλες δυνάμεις. 

   Υπήρξε πρωθυπουργός της χώρας κατά τον Α΄και τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο (1912-1913), στη διάρκεια των οποίων διπλασιάστηκε η ελληνική επικράτεια. Υποστηρικτής της εισόδου της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ, ήρθε σε ρήξη  με τον βασιλιά Κωνσταντίνο  που ήταν οπαδός της "ουδετερότητας" απέναντι στους εμπόλεμους. 

   Με το κίνημα της «Δημοκρατικής Άμυνας» το 1916, σχημάτισε προσωρινή κυβέρνηση στη Θεσσαλονίκη, προκάλεσε την εκθρόνιση του Κωνσταντίνου Α΄ και έβαλε την Ελλάδα στον πόλεμο στο πλευρό της Εγκάρδιας Συνεννόησης (1917). Εκπροσώπησε την Ελλάδα στις διαπραγματεύσεις που κατέληξαν στη Συνθήκη των Βερσαλλιών (1919). Χάρη στις  διπλωματικές του προσπάθειες παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα, με τη συνθήκη των Σεβρών (1920), η Ανατολική Θράκη, η περιοχή της Σμύρνης, η Ίμβρος και η Τένεδος. Λίγο μετά την υπογραφή της συνθήκης γίνεται δολοφονική απόπειρα εναντίον του στον σταθμό της Λυών από δύο απόστρατους. Η είδηση φθάνει αστραπιαία στην Αθήνα και προκαλεί αναβρασμό. Σε κεντρικό δρόμο εκτελείται από την αστυνομία ο Ιων Δραγούμης , πρωταίτιος της απόπειρας.

    Ο Βενιζέλος έχασε τις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 και επανήλθε μετά την κατάρρευση της αντιτουρκικής εκστρατείας το 1922. Το 1923 υπέγραψε με τη Τουρκία την συνθήκη της Λωζάνης, που αποτέλεσε το άδοξο τέλος της Μεγάλης Ιδέας. 

   Τον Ιανουάριο του 1924 εκλέγεται πρωθυπουργός, αλλά διαφωνεί με την ανακήρυξη της αβασίλευτης Δημοκρατίας χωρίς δημοψήφισμα και φεύγει για το Παρίσι. Επανέρχεται στις εκλογές του 1928 και επανεκλέγεται. 

   Στις εκλογές του 1932 χάνει την πλειοψηφία, ενώ στις 6 Ιουνίου 1934 γίνεται δολοφονική απόπειρα εναντίον του. Τον Μάρτιο του 1935 συμμετέχει σε αποτυχημένο ανατρεπτικό πραξικόπημα και διαφεύγει στο Παρίσι. Ταυτόχρονα καταδικάζεται από έκτακτο στρατοδικείο σε θάνατο ως πρωταίτιος. 

   Στις 18 Μαρτίου 1936 πεθαίνει και η σορός του μεταφέρεται με πολεμικό πλοίο στα Χανιά, όπου και ενταφιάζεται στην τοποθεσία Ακρωτήρι. 

Εξι φορΕς πρωθυπουργΟς

    Ο Ελευθέριος Βενιζέλος στα 26 χρόνια της πολιτικής του σταδιοδρομία διετέλεσε συνολικά έξι φορές πρωθυπουργός στις παρακάτω περιόδους

ΤΕσσερις φορΕς δικτΑτορας και πραξικοπηματΙας

    Ο Βενιζέλος  πρωτοστάτησε ή συμμετείχε σε τρία συνολικά πραξικοπήματα (1909, 1916 και 1935) που στράφηκαν κατά της δημοκρατικής ομαλότητας και έπληξαν τους συνταγματικούς θεσμούς. Το 1917 ανέστησε αντισυνταγματικά μιά διαλυμένη Βουλή (αποκλήθηκε κοροϊδευτικά Βουλή των Λαζάρων) και αυτοανακηρύχθηκε δικτάτορας-πρωθυπουργός χωρίς την λαϊκή συναίνεση.

     Η πολιτική του σταδιοδρομία τερματίσθηκε άδοξα με το τελευταίο πραξικόπημα της 1ης Μαρτίου 1935 που απέτυχε παταγωδώς με συνέπεια να κηρυχθή εχθρός του έθνους. Ήταν ένας άνδρας που δεν πίστευε  στη δημοκρατία. Καταδικασμένος σε θάνατο από έκτακτο Στρατοδικείο πεθαίνει φυγάδας στο Παρίσι στις 18 Μαρτίου 1936 από εγκεφαλικό επεισόδιο. Η κυβέρνηση του έδωσε μεταθανάτια χάρι. Η σωρός του μεταφέρθηκε με πολεμικό πλοίο γιά ενταφιασμό στην Κρήτη και όχι στην Αθήνα γιά να αποφευχθούν επεισόδια από τους αντιπάλους του.

    Οι υμνητές του Βενιζέλου καλωπίζουν επιμελώς  τον πρωταγωνιστικό του ρόλο στο πραξικόπημα του 1909 που ξέσπασε στο Γουδί, τον διχασμό του ελληνικού κράτους το 1916 με την εγκαθίδρυση στρατιωτικής χούντας στην Θεσσαλονίκη και την απόπειρα δικτατορίας το 1935 στην Αθήνα. Οπως πάντα το "εθνικό συμφέρον" όπως αυτός το εννοούσε, έμπαινε υπεράνω της Δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στην φωτογραφία επάνω συνομιλεί με τους πραξικοπηματίες της στρατιωτικής χούντας που δίχασε την χώρα τον Σεπτέμβριο 1916 και ανακήρυξε ανεξάρτητο "κράτος" στην Θεσσαλονίκη. Δεξιά του με την πλάτη γυρισμένη ο στρατηγός Δαγκλής και δίπλα ο ναύαρχος  Παύλος Κουντουριώτης.

ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΨΩΡΟΚΩΣΤΑΙΝΑΣ

Γουδί  Αυγούστος 1909: Το πραξικόπημα του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Ο Βενιζέλος προσχωρεί και συμμετέχει στο κίνημα των στασιαστών

   Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος ήταν μία συνομωτική ομάδα μικρομεσαίων "νεωτεριστών" αξιωματικών που την νύχτα της 16ης Αυγούστου 1909 προχωρούν σε πραξικόπημα κατά της τότε νόμιμης κυβέρνησης του Δημητρίου Ράλλη. Οι συνομώτες είχαν χωρισθή σε τρεις φατρίες που αποτελούντο από κατώτερους υπαξιωματικούς, ανθυπολοχαγούς και λοχαγούς αντίστοιχα. Τα χαράματα της 15ης Αυγούστου 1909 συγκεντρώνονται στο Γουδί 450 αξιωματικοί, 2570 στρατιώτες και 70 χωροφύλακες.

  Το κίνημα πετυχαίνει και οι στασιαστές με αρχηγό τον συνταγματάρχη πυροβολικού Νικόλαο Ζορμπά (φωτο αριστερά) αποκτούν τον κυβερνητικό έλεγχο. Η κυνέρνηση Ράλλη παραιτείται και αντικαθίσταται από νέο κυβερνητικό σχήμα με πρωθυπουργό τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη. Την 14η Σεπτεμβρίου 1909 διοργανώνεται λαοσύναξη στο πεδίο του Αρεως όπου οι διαδηλωτές υποστηρίζουν το πραξικόπημα. Ακολουθεί πορεία στα παλαιά Ανάκτορα (μετέπειτα Βουλή) απ' όπου ο βασιλεύς Γεώργιος Α'  εκφωνεί κατευναστικό λόγο προς το πλήθος (φωτο δεξιά).

    Ορισμένοι παρομοιάζουν το πραξικόπημά του Στρατιωτικού Συνδέσμου με το κίνημα των Νεοτούρκων του 1908 από το οποίο είχε επηρεασθή. Ο αρχηγός των στασιαστών συνταγματάρχης Νικ. Ζορμπάς  απευθύνει τελεσίγραφο στον βασιλέα Γεώργιο Α΄ και στα πολιτικά κόμματα, απαιτώντας άμεσες μεταρυθμίσεις και αναθεώρηση του Συντάγματος. Ο Βενιζέλος που βρισκόταν στην Κρήτη, κλήθηκε αμέσως στην Αθήνα γιά να αναλάβει την πρωθυπουργία. Επειτα από διαβουλεύσεις αρνήθηκε αρχικά να γίνει πρωθυπουργός μεσολάβησε ωστόσο στις διαπραγματεύσεις με τα ανάκτορα και τα πολιτικά κόμματα.

    Τελικά η πρωθυπουργία ανατέθηκε στον Στέφανο Δραγούμη που προκήρυξε εκλογές γιά τις 8 Αύγουστου 1910. Το αποτέλεσμα των εκλογών έδωσε και πάλι πλειοψηφία στα παλιά συντηρητικά κόμματα (200 έδρες σε σύνολο 362), ταυτόχρονα όμως ανέδειξε και  νέες πολιτικές δυνάμεις (162 έδρες) μεταξύ των οποίων και η  Βενιζέλική παράταξη. Στις 5 Σεπτεμβρίου 1910 ο Βενιζέλος που βρισκόταν στο εξωτερικό επιστρέφει στην Αθήνα όπου εκφωνεί τον περίφημο λόγο του στην πλατεία Συντάγματος επιμένοντας σε Αναθεωρητική  Συνέλευση αντί της Συντακτικής που απαιτούσε ο όχλος.

   Στις 12 Σεπτεμβρίου 1910 και υπό το άγρυπνο βλέμμα του Στρατιωτικού Συνδέσμου, η κυβέρνηση Στεφανου Δραγούμη παραιτείται. Ο δρόμος της εξουσίας γιά τον Βενιζέλος είναι  ανοικτός. Στις 15 Οκτωβρίου 1909 ξεσπά αντιπραξικόπημα στο Ναυτικό με αρχηγό στον υποπλοίαρχο Κων. Τυπάλδο. Το κίνημα δεν είναι καλά οργανωμένο και ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος καταφέρνει να το καταστείλει και να φυλακίσει τους αντιπραξικοπηματίες.

 ΣτενΗ συνεργασΙα  ΒενιζΙλου - ΜεταξΑ

  Τό 1910 ήταν η χρονιά που ο Βενιζέλος γίνεται γιά πρώτη φορά πρωθυπουργός της Ελλάδας. Στις 6 Οκτωβρίου 1910 ο βασιλιάς Γεώργιος του αναθέτει την πρωθυπουργία. Αντιμέτωπος με μία εχθρική Βουλή  αναγκάζεται σύντομα να παραιτηθή.

   Λίγο αργότερα στις εκλογές-παρωδία της 28ης Νοεμβρίου 1910 το νεοϊδρυθέν Βενιζελικό κόμμα των Φιλελευθέρων κερδίζει 307 βουλευτικές έδρες σε σύνολο 362 με το εκπληκτικό ποσοστό του 85%. Η νέα κυβέρνηση συντάσσει το νέο Σύνταγμα του 1911 που θα παραμείνει σε  ισχύ γιά 40 χρόνια μέχρι το 1951.

   Γιά να διασφαλίσει την κυβερνητική ισχύ δημιουργεί στρατιωτικό γραφείο πρωθυπουργού και τοποθετεί επί κεφαλής  τον αντισυνταγματάρχη ιππικού Ιωάννη Μεταξά (φωτο αριστερά) που 26 χρόνια αργότερα θα επιβάλει στην Ελλάδα μία από τις πιό στυγνές δικτατορίες που γνώρισε η χώρα. Ο Ιωάννης Μεταξάς (1871-1941) ήταν τότε ένας νέος Γερμανόφιλος αξιωματικός με στρατοκρατικές αντιλήψεις που δεν έκρυβε την αντιπάθειά του προς τους δημοκρατικούς θεσμούς.

   Λίγα χρόνια νωρίτερα είχε μετεκπαιδευθή στην στρατιωτική Σχολή Πολέμου της Γερμανίας. Αν και φανατικός φιλοβασιλικός συνεργάσθηκε στενά με τον Βενιζέλο οργανώνοντας την διοίκηση του στρατού και υπήρξε σύνδεσμος του πρωθυπουργού με τον βασιλέα Γεώργιο Α΄. Ο Βενιζέλος τον εκτιμούσε ιδιαίτερα και διέβλεπε γρήγορη ανέλιξή του στην στρατιωτική ιεραρχία.

Η ΧΟΥΝΤΑ ΤΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

 ΠραξικΟπημα στην ΘεσσαλονΙκη και ΕθνικΟς ΔιχασμΟς

  Ο ΒενιζΕλος σε ρΟλο ΒουλγαροκτΟνου   

Αρχιστράτηγος Μωρίς Σαράϊγ-Maurice Sarrail (1856-1929) Ανώτατος διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων στην Θεσσαλονίκη

  Τον Αύγουστο 1914 ξεσπά ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος. Αφορμή  η δολοφονία του διαδόχου της Αυστροουγγαρίας Αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερνινάνδου στο Σεράγεβο της Βοσνίας την 15η Ιουνίου 1914, από έναν εξτρεμιστή  Βόσνιο φοιτητή. Οργανωτής της δολοφονίας ήταν η Σερβική εθνικιστική οργάνωση Ναρόντνα Οβράνα (Εθνική άμυνα) που θεωρούσε τον Αρχιδούκα πρωτεργάτη της αντισερβικής στάσης της Αυστρουγγαρίας.

  Ο Αυστριακός πρίγκηπας επισκεπτόταν συμβολικά την Βοσνία επ' ευκαιρία της 525ης επετείου της ιστορικής  μάχης του Κοσσυφοπεδίου που είχε διεξαχθή το 1389 μεταξύ Οθωμανών και Σέρβων. Οι Σέρβοι είχαν υποστή πανωλεθρία με αποτέλεσμα την πλήρη υποταγή της Βαλκανικής στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, πρώην Οθωμανική επαρχία, είχε προσαρτισθή στην Αυστρουγγαρία  τον Σεπτέμβριο 1908.

    Ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος που ξέσπασε με αφορμή την ευαίσθητη αυτή περιοχή, ήταν μιά σύγκρουση δύο ιμπεριαλιστικών υπερδυνάμεων, της Αγγλογαλλικής και της Γερμανοαυστριακής με στόχο την εδαφική κυριαρχία στην Ευρώπη. Τα Βαλκάνια αναδείχθηκαν ένα από τα κύρια θέατρα συγκρούσεων λόγω της γεωστρατηγικής τους σημασίας.

  Η Μακεδονία μετατράπηκε σε θέατρο  γιγαντιαίας πολεμικής αναμέτρησης στο οποίο οι εμπόλεμοι συσσώρευσαν περισσότερο από 1 εκατομμύριο στρατιώτες. Η επική σύγκρουση που ακολούθησε κράτησε 2,5 χρόνια και κατέληξε στην ήττα της Γερμανοβουλγαρικής παράταξης, στην διάλυση της Αυστροουγγαρίας και στην ανακατανομή των Βαλκανικών εδαφών. Η Ελλάδα βγήκε κερδισμένη, προσάρτισε την Θράκη και επιχείρησε εισβολή στην καρδιά του Τουρκικού κράτους αφού πρώτα κατέλαβε την Σμύρνη.

   Ενα μήνα ακριβώς μετά την δολοφονία του Φερνινάνδου η Αυστρία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Σερβίας. Την 30η Ιουλίου 1914 δύο Αυστρουγγρικές στρατιές με επικεφαλής τον στρατάρχη Ποτίορεκ εισέβαλαν αστραπιαία στην Σερβία και έπειτα από συγκρούσεις που κράτησαν δύο μήνες εξανάγκασαν τον Σερβικό στρατό να υποχωρήσει χωρίς σημαντικές απώλειες.

  Ακολουθεί μία περίοδος σχετικής στασιμότητας. Τον Σεπτέμβριο 1915  Βουλγαρικός στρατός δυνάμεως 300.000 ανδρών υπό την ηγεσία του στρατηγού Φίλτσεφ, εισβάλει στα ελληνικά και Σερβικά εδάφη  ενισχυμένος με επίλεκτα Γερμανικά τμήματα. Στόχος η  Μακεδονία και η διέξοδος στο Αιγαίο.

   Τον Οκτώβριο 1915  ο Σερβικός στρατός δέχεται μεγάλη επίθεση 200.000 Γερμανοαυστριακών υπό την ηγεσία του Γερμανού στρατάρχη Μάκενσεν. Τον ίδιο μήνα δύναμη 150.000 Αγγλογάλων αποβιβάζεται στην Θεσσαλονίκη και στρατοπεδεύει στο λεγόμενο περιχαρακωμένο στρατόπεδο Θεσσαλονίκης (Thessaloniki entrenched camp). Η είσοδος των Αγγλογάλων γίνεται χωρίς την άδεια της ελληνικής κυβέρνησης. Αρχιστράτηγος ορίζεται ο Γάλλος στρατηγός Μωρίς Σαράϊγ (Maurice Sarrail) που φθάνει στην Θεσσαλονίκη την 29η Σεπτεμβρίου 1915.   Το τελευταίο έτος του πολέμου αντικαταστάθηκε από τον Γάλλο αρχιστράτηγο Φρανσέ ντ' Εσπεραί που έφθασε στην Θεσσαλονίκη την 4η Ιουνίου 1918.

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: Η ΠΡΩΣΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ Από αριστερά προς τα δεξιά: Οι Βούλγαροι στρατηγοί Φίτσκωφ, Κοβάτσεφ και Ντιμιτρίεφ. Πρωταγωνίσθησαν στις μάχες του Μακεδονικού μετώπου την περίοδο 1915-1918.  Η Βουλγαρία διέθεσε επίλεκτο στρατό 300.000 αντρών από τους πλέον αξιόμαχους της Ευρώπης εκπαιδευμένο από Γερμανούς

   Οι Σέρβοι πιεζόμενοι ταυτόχρονα  από Γερμανούς και  Βούλγαρους υποχωρούν άτακτα προς τα δυτικά και βρίσκουν καταφύγιο στα δυσπρόσιτα  βουνά της Αλβανίας. Τον Δεκέμβριο 1915,  μετά από αγωνιώδη πορεία διασώζονται στην Αλβανία 150.000 Σέρβοι στρατιώτες  με επικεφαλής τον αρχιστράτηγο Βοϊβόδα Πούτνικ και τον νεαρό διάδοχο Αλέξανδρο, γυιό του βασιλιά Πέτρου της Σερβίας.

  Ωστόσο ισχυρές Αυστριακές δυνάμεις υπό τον στρατάρχη Κέβες εισβάλουν στο Αλβανικό έδαφος επιδιώκοντας την ολοκληρωτική εξολόθευση του Σερβικού στρατού.

   Προ του κινδύνου συμμαχικός στόλος προσεγγίζει τα Αλβανικά παράλια και μεταφέρει 133.000 Σέρβους στην Κέρκυρα  και στην συνέχεια  στην Χαλκιδική προκειμένου να αναδιοργανωθούν. Η μεταφορά στην Κέρκυρα κράτησε 35 ημέρες και τερματίσθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1916. Ο Σερβικός στρατός βρισκόταν σε ελεεινή κατάσταση μαστιζόμενος από μολυσματικές ασθένειες. Μόνο μέσα σε ένα μήνα πέθαναν στο ελληνικό έδαφος 3.700 Σέρβοι από  προηγηθείσες κακουχίες.

  Λίγο αργότερα τα λείψανα του Σερβικού στρατού μεταφέρονται στην Χαλκιδική όπου αρχίζουν να αναδιοργανώνονται. Μαζί τους ακολουθεί η εξόριστη Σερβική κυβέρνηση με επι κεφαλής τον αντιβασιλέα Αλέξανδρο Καραγκιόργκεβιτς. Με την βοήθεια της ΑΝΤΑΝΤ αναδιοργανώνονται σε 6 μάχιμες μεραρχίες που σύντομα θα εμπλακούν  στις φονικές μάχες του Καϊμακτσαλάν.

ΣΤΟ ΠΛΕΥΡΟ ΤΗΣ ΑΝΤΑΝΤ

Ο δρόμος προς το πραξικόπημα του 1916 - Η χούντα  της Θεσσαλονίκης και το αντιβουλγαρικό παραλήρημα του Βενιζέλου

"Δεν στρεφόμαστε κατά του βασιλέως αλλά κατά των Βουλγάρων..."

Απόσπασμα από ομιλία του Βενιζέλου σε συλλαλητήριο στην Κρήτη μπροστά σε 20.000 οπλισμένους οπαδούς του, την 13η Σεπτεμβρίου 1916

   Στην Ελλάδα η πολιτική κατάσταση εμφανιζόταν ιδιαίτερα ρευστή. Ο πρωθυπουργός Βενιζέλος παραιτήθηκε δύο φορές στην διάρκεια του 1915 προβάλοντας την απαίτησή να κηρυχθή γενική επιστράτευση και να εισέλθει η Ελλάδα στο πόλεμο πλάϊ στους Συμμάχους και κατά της Βουλγαρίας. Η πρώτη του παραίτηση έγινε στις 24 Φεβρουαρίου 1915. Στις 23 Σεπτεμβρίου 1915 αναλαμβάνει πρωθυπουργός ο Αλέξανδρος Ζαϊμης που επιβεβαιώνει δημόσια την πολιτική της ουδετερότητας. Στις 22 Οκτωβρίου η κυβέρνησή χάνει την ψήφο εμπιστοσύνης και παραιτείται.

   Ο βασιλιάς Κωσταντίνος αναθέτει στον υπηρεσιακό πρωθυπουργό Στέφανο Σκουλούδη να διαλύσει την βουλή και να προκηρύξει εκλογές. Στις 6 Δεκεμβρίου 1915 διεξάγονται εκλογές στην Ελλάδα με αποχή των Βενιζελικών. Το αποτέλεσμα δίνει απόλυτη πλειοψηφία στα αντίπαλα κόμματα που σχηματίζουν κυβέρνηση υπό τον Γεώργιο Θεοτόκη. Ο από βορρά κίνδυνος όμως γίνεται όλο και πιό ορατός καθώς στα τέλη Δεκεμβρίου 1915 οι νικηφόρες Γερμανοβουλγαρικές δυνάμεις υπό τον στρατάρχη Φαλκενχάϊμερ προσεγγίζο&