1925: ΤΟ ΤΡΑΓΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΗΣ ΔΡΑΜΑΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΤΑΚΡΑΥΓΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

17 ΒΟΥΛΓΑΡΟΙ ΧΩΡΙΚΟΙ ΔΟΛΟΦΟΝΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΧΑΓΟ ΔΟΞΑΚΗ

" Η Ελληνική κυβέρνηση στην επιθυμία της να εξασφαλίσει στα πρόσωπα που ανήκουν στην Βουλγαρική μειονότητα της Ελλάδας μία δίκαιη μεταχείρηση σύμφωνα με τους όρους της Συνθήκης των Σεβρών, υπέβαλε προς την Κοινωνία των Εθνών την παρακάτω πρόταση...."

Απόσπασμα από το επίσημο κείμενο του Ελληνοβουλγαρικού πρωτοκόλλου Πολίτη-Kalfov  της 29 Σεπτεμβρίου 1924 για την αναγνώριση και προστασία της Βουλγαρικής μειονότητας στην Ελλάδα που υπεγράφη μετά την σφαγή στο Τάρλις

   ΤΑΡΛΙΣ: Ιούλιος 1924

   Το παραμεθόριο χωριό Τάρλις (Tarlis or Trlis), σημερινό Βαθύτοπος, βρίσκεται στον νομό Δράμας κοντά στα Βουλγαρικά σύνορα. Οι κάτοικοι του Τάρλις και των δύο γειτονικών χωριών Καπακιόϊ (Kapachoy)  και Λόφτσα (Lovcha) ήσαν γηγενείς Βούλγαροι.  Από το 1919 δέχοντο πιέσεις από τις Ελληνικές Αρχές κατοχής να μεταναστεύσουν στην Βουλγαρία σύμφωνα με την Συνθήκη Νεϊγύ (Treaty of Neuilly) του 1919 που προέβλεπε μη υποχρεωτική (εθελουσία) μετανάστευση των Ελληνικών και Βουλγαρικών πληθυσμών.

   Η Ελληνική κυβέρνηση σχεδίαζε να εγκαταστήσει στα χωριά αυτά μετανάστες από τον Πόντο που είχαν φθάσει στην  περιοχή Δράμας την άνοιξη του 1923 βάσει της Συνθήκης της Λωζάνης. Υπήρχαν προστριβές μεταξύ των νεοφερμένων εποίκων και του γηγενούς Βουλγαρικού πληθυσμού.

   Στις 27 Ιουλίου  1924 ένα τραγικό γεγονός σημάδεψε την περιοχή. Ο Κρητικής καταγωγής υπολοχαγός Δοξάκης που ασκούσε στρατιωτική εξουσία στα γύρο χωριά, δολοφόνησε με πολυβόλο 17 Βούλγαρους κάτοικους του χωριού καθώς τους μετέφερε σιδηροδέσμιους  στην κωμόπολη Γκόρνο Μπρόντου (Ανω Βροντού). Το αιματηρό αυτό επεισόδιο έγινε διεθνώς γνωστό ως Tarlis massacre ή  Tarlis incident.

   Η σφαγή του Τάρλις πυροδότησε διεθνή κατακραυγή κατά της Ελλάδας και προκάλεσε την επέμβαση της  Κοινωνίας των Εθνών που υποχρέωσε την Ελλάδα να αναγνωρίσει μετά από δύο μόλις μήνες (29 Σεπτεμβρίου 1924) την ύπαρξη Βουλγαρικής μειονότητας στην Ελλάδα και να εκτυπώσει  Βουλγαρικό αναγνωστικό δημοτικού σχολείου, γνωστό ως Abecedar, για τα παιδάκια της  μειονότητας.

  Στην Αθήνα η κυβέρνηση Φιλελευθέρων του Θεμιστοκλή Σοφούλη που είχε αναλάβει την εξουσία τρεις ημέρες νωρίτερα, βρέθηκε σε δύσκολη θέση. Ο στρατιωτικός νόμος είχε επιβληθή στις παραμεθόριες περιοχές της Μακεδονίας  από την προηγούμενη κυβέρνηση  του Αλέξανδρου Παπαναστασίου.

  Στην Σόφια η κυβέρνηση Αλεξάντερ Τσάγκωφ κατέθεσε διάβημα διαμαρτυρίας και προσέφυγε στην Κοινωνία των Εθνών (Leage of Nations) ζητώντας καταδίκη της Ελλάδας.

  Δύο μήνες αργότερα, την 7η Οκτωβρίου 1924  η κυβέρνηση Σοφούλη παραιτήθηκε. Το "επεισόδιο" στο Τάρλις είχε βαρύνουσα σημασία διότι ανέδειξε την ύπαρξη και απηνή διωγμό της Βουλγαρικής μειονότητας στην Ελλάδα.

Ο δράστης της στυγερής δολοφονίας Κρητικός υπολοχαγός Δοξάκης

Η  ΚΡΗΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΟΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Από το 1912 ο Βενιζέλος είχε μεταφέρει στην Μακεδονία τους διαβόητους για την βαρβαρότητά τους Κρήτες στρατοχωροφύλακες ή τζανταρμάδες . Στην φωτογραφία βρακοφόροι Κρήτες στην Θεσσαλονίκη το 1913. Οι περισσότεροι ήσαν ληστές και κατάδικοι που τους δόθηκε αμνηστεία. Μετά την προσάρτιση της Μακεδονίας, οι Κρήτες χωροφύλακες τοποθετήθηκαν στα Βουλγαρικά χωριά με σκοπό την τρομοκράτηση των κατοίκων

ΤΟ ΤΡΑΓΙΚΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟ ΤΑΡΛΙΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΧΗ

   Το Σάββατο, 26 Ιουλίου 1924, προς το σούρουπο, διάφοροι επίσημοι, Ελληνες και Βούλγαροι, βρίσκονταν στην πλατεία του χωριού  Τάρλις (ή Τέρλις) και συζητούσαν.  Λίγα μέτρα μακρύτερα υπήρχε  μία χαράδρα από την οποία ακούσθηκαν πυροβολισμοί και εκτοξεύθηκαν 6 έως 7 χειροβομβίδες.

    Ο στρατιωτικός διοικητής της περιοχής ταγματάρχης Καλαμπαλίκης απέδωσε την επίθεση σε Βούλγαρους κομιτατζήδες και διέταξε την σύλληψη 60 με 70 Βουλγάρων, από τα τρία χωριά, τους οποίους θεώρησε ως υπόπτους. Την Κυριακή το πρωϊ (27 Ιουλίου 1924), ο ταγματάρχης έστειλε 27 από τους συλληφθέντες στο χωριό Βροντού με συνοδεία 10 στρατιωτών υπό τις διαταγές του Κρητικού υπολοχαγού Δοξάκη.

    Οι κρατούμενοι ήταν δεμένοι, δύο-δύο, από τα χέρια και κατά μήκος με ένα μακρύ σχοινί. Ο Δοξάκης    παρέκαμψε τον δημόσιο δρόμο και οδήγησε την πομπή από ένα δύσβατο μονοπάτι του βουνού που σπάνια χρησιμοποιόταν.

    Επέστρεψε πέντε ή έξι ώρες αργότερα με την συνοδεία του και ανέφερε ότι είχε χτυπηθή από κομιτατζήδες. Οι κρατούμενοι, επωφελούμενοι από την μάχη, προσπάθησαν να διαφύγουν και εκείνος αναγκάσθηκε να σκοτώσει 17.  Οι υπόλοιποι 10 κατόρθωσαν να δραπετεύσουν.

ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

   ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΠΟΛΙΤΗ-ΚΑΛΦΩΦ

Νικόλαος Πολίτης Υπουργός εξωτερικών Ελλάδας	Χρίστο Κάλφωφ (Hristo Kalfov (1883-1945) Υπουργός Εξωτερικών Βουλγαρίας

  Στις 31 Ιουλίου 1924 ο Βούλγαρος πρεσβευτής στην Αθήνα  Dobrev επέδωσε ρηματική διακοίνωση στην Ελληνική κυβέρνηση σύμφωνα με την οποία η Βουλγαρία διαμαρτύρετο έντονα για την δολοφονική δράση των Ελληνικών Αρχών σε βάρος της Βουλγαρικής μειονότητας στην Μακεδονία με σκοπό τον εξαναγκασμό της σε μετανάστευση. 

   Στην διακοίνωση αναφέρεται και εξιστορείται το επεισόδιο στο χωριό Τάρλις και  επιρρίπτονται ευθύνες στην Ελλάδα για την έκρυθμη κατάσταση στην Μακεδονία. Η κυβέρνηση Τσάγκωφ γνωστοποίησε επίσης την πρόθεσή της να προσφύγει στην Μικτή Επιτροπή ελληνοβουλγαρικής μετανάστευσης και να ζητήσει την διενέργεια ανακρίσεων στην περιοχή του επεισοδίου.

    Παρά τις αντιδράσεις της Ελληνικής κυβέρνησης η Μικτή Επιτροπή της Ελληνοβουλγαρικής Μετανάστευσης αφού διενήργησε ανακρίσεις στα χωριά όπου διαδραματίσθηκαν τα γεγονότα, κατέληξε στην έκδοση απόφασης με την οποία επιρίπτεται πλήρης ευθύνη στις ελληνικές αρχές. Το καταδικαστικό για την Ελλάδα πόρισμα της επιτροπής εκδόθηκε την 16η Αυγούστου 1924. Στις 13 Ιανουαρίου 1925 το στρατοδικείο Θεσσαλονίκης καταδίκασε σε ελαφρές ποινές τους πρωταίτιους του μακελλιού περιλαμβανομένου του υπολοχαγού Δοξάκη.

   Στην Γενεύη, στην διάρκεια της 15ης δημόσιας συνεδρίασης της Κοινωνίας των Εθνών, οι υπουργοί εξωτερικών Ελλάδας και Βουλγαρίας συνυπέγραψαν  την 29η Σεπτεμβρίου 1924, το Ελληνοβουλγαρικό πρωτόκολλο Πολίτη-Kalfov  με το οποίο η Ελληνική κυβέρνηση αναγνώρισε Βουλγαρική μειoνότητα στην Ελλάδα και παρεχώρησε εχέγυα για την προστασία αυτής.

    Ενα μήνα αργότερα τυπώθηκε ατην Αθήνα  το Βουλγαρικό αναγνωστικό για  παιδιά δημοτικού σχολείου, γνωστό ως Abecedar. Στο βιβλίο χρησιμοποιήθηκαν Λατινικοί και όχι Κυριλλικοί χαρακτήρες.

   Το κείμενο του πρωτοκόλλου έχοντας ισχύ διμερούς συνθήκης μεταξύ Ελλάδας-Βουλγαρίας καταχωρήθηκε επίσημα στις 3 Οκτωβρίου 1924 στον πίνακα των διεθνών συνθηκών της Γραμματείας  σύμφωνα με το άρθρο 18 του συμφώνου της Κ.τ.Ε. Η όλη διαδικασίa καθιστούσε την ισχύ του πρωτοκόλλου υποχρεωτική για την Ελλάδα.

    Το  πρωτόκολλο Πολίτη-Kalfov της 29ης Σεπτεμβρίου 1924, διατηρήθηκε σε ισχύ επί 9 μήνες μέχρι τον Ιούνιο του 1925. Ιδιαίτερα έντονη αντίδραση υπήρξε από την Σερβία που απείλησε να καταγγείλει όλες τις Ελληνοσερβικές συνθήκες φιλίας και συμμαχίας. Στις 7 Οκτωβρίου 1924 η κυβέρνηση φιλελευθέρων του Θεμιστοκλή Σοφούλη (1862-1948)  αντικαταστάθηκε από την κυβέρνηση του Ανδρέα Μιχαλακόπουλου (1876-1938).

  Η νέα κυβέρνηση έφερε το θέμα  στην εθνοσυνέλευση προκειμένου να επικυρωθή παρά το γεγονός ότι σύμφωνα με εμπεριστατωμένη γνωμοδότηση του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών δεν χρειαζόταν επικύρωση από την Βουλή επειδή δεν τροποποιούσε τις διατάξεις της Συνθήκης των Σεβρών του 1920. Η συζήτηση έγινε σε τρεις συνεδριάσεις  της τότε Εθνοσυνέλευσης στις 28, 29 Ιανουαρίου  και  2 Φεβρουαρίου 1925.

    Επειτα από έντονη συζήτηση  η Ελληνική εθνοσυνέλευση αρνήθηκε να επικυρώσει το πρωτόκολλο Πολίτη-Kalfov με ψήφους 155 υπέρ, 77 κατά και 10 αποχές. Ηταν 2 Φεβρουαρίου 1925.  Ακολούθησε προσφυγή της Ελλάδας στην Κ.τ.Ε. προκειμένου να αρθή σε διεθνές επίπεδο. Μετά από  διαβουλεύσεις τεσσάρων μηνών  η  Κ.τ.Ε. επικύρωσε οριστικά την άρση του πρωτοκόλλου στις 10 Ιουνίου 1925.

Χάρτης περιοχής Δράμας με την θέση του  χωριού Τάρλις (Βαθύτοπος). Χωριό με το ίδιο όνομα (Τrlis) υπάρχει και στην Βουλγαρία στην περιοχή Nevrokop (Goce Delchev). Είναι γενέτειρα του Μητροπολίτη Σκοπίων Teodosij Gologanov  (1846-1926), γνωστού για τις κοινές του προσπάθειες με τον αρχιμανδρίτη Σόφιας Dionysi  για την ανασύσταση της Βουλγαρικής αρχιεπισκοπής Οχρίδας που καταργήθηκε το 1767 από την Οθωμανική διοίκηση

AN ABSTRUCT OF TARLIS MASSACRE

     On July 27, 1924, the Greek military authorities, in order, to frighten the Bulgarian peasants, massacred seventeen persons from the Macedonian villages of Tarlis and Lovcha. Immediately, the-Council of the League of Nations appointed a mixed Commission to investigate the tragic event. The Commission established beyond any doubt the guilt of the Greek authorities. It was a clear case of brutal extermination of the Bulgarian minority in Greek Macedonia. However, as a result of this international investigation, Greece was compelled to admit the existence of a Bulgarian minority

   The ’’Tarlis incident’’ is  the  massive murder of 17 Bulgarian peasants perpetrated by a Greek officer on July 27, 1924 at Tarlis (present-day Vathitopos), a mountainous village of Drama region near Greek-Bulgarian borders.

  Tarlis (Τрлис), Loftsa and Karakioi were three Bulgarian village deadlocked inside Greek territory after Greco-Bulgarian borders had drawn in acordance to Bucarest Treaty of 1913. From a total population of 800 only 50 were recently settled Greek refugees from Ottoman empire. Martial law was imposed in Greece by Themistoklis Sophoulis government that took office three day earlier on July 24, 1924.

  Official Greek conclusions stated that on Saturday evening of July 26, 1924  residends of Tarlis had been gathered in village’s sqare discussing the issue of repatriation between Greece and Bulgarian according the 1919 Treaty of Neuilly which provided for the voluntary exchange of populations between Greece and Bulgaria. The deadline of admition for resettlement was ended  five days later on August 31, 1924.

  Suddently some shots and explosions were heard from a nearby gorge. Major Kalabalikis, the Greek officer in charge of region, ordered the arrest of 70 Bulgarian peasants from  three villages, as suspects for shots.

  On next day, Sunday July 27, 1924,  Kalabalikis ordered his military aid lieutenant Doksakis, a Greek officer from Crete,  to move 27 captured villagers and brought them to the district administration in Serres for interrogation, via Gorno Vrondi village. Doksakis at the head of 10 Greek soldiers leaded bounded captives via a mountain trail bypassing public road between Tarlis and Gorno Vrondi. He returned five hours later to announce that his sqad was attacked by Bulgarian commitadzis. Detainees tried to escape and he forced to kill 17 of them.

  The Tarlis incident triggered  heavy protests in Bulgaria and international outcry against Greece.The Common Greco-Bulgarian committee for emigration invastigated the incident and presented its conclusions to League of Nations in Geneva. As a result  a bilateral Bulgarian-Greek agreement was signed in Geneva on September 29, 1925 known as Politis-Kalfov protocol after League of Nations's demand, recognizing Greek slavophones as Bulgarians and guaranting their protection.

  Next month a Bulgarian primer textbook in Latin known as Abecedar published by Greek ministry for education, was introduced to Greek schools of Aegean Macedonia.

  On February 2, 1925 Greek parliament under pressure from Serbia that reacted revoking the 1913 Greek-Serbian Coallition Treaty, rejected ratification. Agreement lasted 9 months until June 10, 1925 when League of Nations anulled it.

 Βιβλιογραφία

  Αρετής Τούντα-Φεργάδη, ΕΛΛΗΝΟΒΟΥΛΓΑΡΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΠΟΛΙΤH - ΚΑΛΦΩΦ,(in Greek)  Θεσσαλονίκη 1986, 239 σελ. Εκδόσεις ΙΜΧΑ (Institute for Balkan Studies).

ΒΙΝΤΕΟ

Σχετικά sites

Βουλγαρική Λέσχη Θεσσαλονίκης 1941-1944

H σκοτεινή πλευρά της Ελληνικής ιστορίας

Ελληνικός αντιμακεδονικός αγώνας: Το ημερολόγιο των φρικαλεοτήτων

Η δολοφονία του Βούλγαρου αρχιμανδρίτη Θεσσαλονίκης Ευλόγιου

Ζέλενιτς 1904: Ο ματωμένος γάμος

Ωμότητες ελλήνων κατά Βουλγάρων στην μάχη Κιλκίς

Η σφαγή στην Ζαγορίτσανη

Γερμανός Καραβαγγέλης: Κυνηγός Βουλγαρικών κεφαλών με θεία εντολή

Παύλος Μελάς: Η σφαίρα που τον σκότωσε ήταν Ελληνική

Ιων Δραγούμης: Αρχιερέας αντιβουλγαρισμού

Καπετάν Αγρας: Ποιοί τον κρέμασαν;

Η παραχάραξη των αρχείων του "Μακεδονικού" αγώνα

1925: Η στρατιωτική εισβολή της Ελλάδας στην Βουλγαρία

Copyright © 2002-2008   www.bulgarmak.org