1913 μΑχη ΚιλκΙς-ΛαχανΑ: ωμΟτητες ΕΛΛΗΝΩΝ κατά Βουλγάρων  

Βούλγαροι αιχμάλωτοι στο Κιλκίς. Οι περισσότεροι σφαγιάσθηκαν από τον ελληνικό στρατό

Πρόσφυγες από την Αιγαιακή Μακεδονία. Στην διάρκεια του Β΄ Βαλκανικού πολέμου περισσότεροι από 100.000 φυγάδες κατέφυγαν στην Βουλγαρία ακολουθώντας τον Βουλγαρικό στρατό στην υποχώρησή του. Οι περιοχές Κιλκίς, Σερρών και Δράμας άδειασαν από τον πληθυσμό τους.

ΚΟΛΑΦΟΣ  ΓΙΑ  ΤΗΝ  ΕΛΛΑΔΑ

Η  ΔΙΕΘΝΗΣ  ΕΚΘΕΣΗ  CARNEGIE 1914

 The Carnegie Endowment for International peace
Report  to inquire into the causes and Conduct of the Balkan Wars

Κατασκεύασμα της Ελληνικής προπαγάνδας οι δήθεν ωμότητες των Βουλγάρων

         Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ CARNEGIE 1914: Απαγορευμένη στην Ελλάδα

   Το πόρισμα της Διεθνούς Επιτροπής Carnegie γιά τις ωμότητες των Βαλκανικών πολέμων εκδόθηκε το 1914 από πολυμελή ομάδα κορυφαίων Ευρωπαίων και Αμερικανών εμπειρογνωμόνων. Στα μέλη  της επιτροπής περιλαμβάνονται ο Αυστριακός Dr. Josef Redlich, ο Γάλλος Γερουσιαστής Baron Constant d'Estumel, ο Γάλλος κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος Justen Godart, ο Γερμανός καθηγητής του Πανεπιστημίου Marburg Dr. Walter Schbcking, ο εκδότης του Γαλλικού περιοδικού Economist  Francis Hirst, ο Βρετανός καθηγητής Dr. H. N. Brailsford, ο Ρώσσος καθηγητής Milioukov μέλος του Ρωσσικού Κοινοβουλίου, και ο Αμερικανός καθηγητής του Πανεπιστημίου Columbia Dr. Salomon Dgon

   Το 1994 το πόρισμα του κληροδοτήματος Carnegie επανεκδόθηκε στις ΗΠΑ με πρόλογο του διάσημου πολιτικού αναλυτή M. Cenan. Η επανέκδοση κρίθηκε αναγκαία λόγω του πολέμου στην Βοσνία-Ερζεγοβίνη αλλά και της δόλιας καταστροφής και εξαφάνισης του αρχικού πορίσματος από  Ελληνικές και πολλές ξένες βιβλιοθήκες. Η Αναφορά Carnegie αποτελείται από 415 σελίδες συνοδευόμενες από πολυάριθμα ντοκουμέντα και χάρτες.

  Με επιστημονική ακρίβεια αναλύει τα αίτια των Βαλκανικών πολέμων και τον απάνθρωπο τρόπο με τον οποίον διεξήχθησαν. Η αντικειμενικότητα της επιτροπής  Carnegie είναι αδιαμφισβήτητη και αποδεικνύεται μεταξύ άλλων και από την στάση που κράτησε έναντι της Ελληνικής προπαγάνδας γιά δήθεν ωμότητες του Βουλγαρικού στρατού σε βάρος αμάχων Ελλήνων.

     Το πόρισμα Carnegie αναφέρει μεταξύ άλλων τα εξής:

"Σε αντίθεση με τους Βουλγάρους οι Ελληνες υποδέχθηκαν ευγενικά τους ξένους στρατιωτικούς ανταποκριτές και τους έδωσαν πολλές πληροφορίες. Την περιόδο εκείνη η Βουλγαρία βρισκόταν σε κατάσταση απομόνωσης και οι τηλεγραφικές επικοινωνίες δεν λειτουργούσαν. Ετσι γιά παράδειγμα η Ελληνική εφημερίδα ΤΑΝ ανέφερε ότι οι Βούλγαροι είχαν κρεμάσει τον Ελληνα ιερέα στην πόλη της Δοϊράνης. Ωστόσο δύο μήνες αργότερα τον συναντήσαμε ζωντανό στην φυλακή και μιλήσαμε μαζί του"

   "Στην Καβάλα οι Ελληνες τέλεσαν μνημόσυνο γιά τον τοπικό επισκοπο που δήθεν σφαγιάσθηκε από τους Βουλγάρους. Ωστόσο λίγο αργότερα τον βρήκαμε ζωντανό και συνομιλήσαμε μαζί του. Ο ανταποκριτής της προαναφερθείσας ελληνικής εφημερίδας ισχυρίσθηκε ότι παραβρέθηκε στην κηδεία του Μητροπολίτη Σερρών που υπέστη δήθεν απάνθρωπα βασανιστήρια  πρωτού εκτελεσθή από τους Βουλγάρους. Και πάλι τον βρήκαμε ζωντανό στις Σέρρες να τελεί την θεία λειτουργία"      

Το πόρισμα Carnegie πιστοποιεί την πυρπόληση 40 Βουλγαρικών χωριών στην περιοχή Κούκους - Κιλκίς από τον προελαύοντα ελληνικό στρατό

Ελληνες στρατιΩτες περιγρΑφουν  ανατριχιαστικΕς ωμΟτητες σε γρΑμματα που Εστειλαν στους δικοΥς τους

ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ

   "...Εβγαζαν τα μάτια Βουλγάρων αιχμαλώτων με σκαρπέλλο...."

"Εδώ στην Ροντού (Βροντού) έπιασα πέντε Βούλγαρους από τις Σέρρες και ένα κορίτσι. Σκοτώσαμε  το κορίτσι και βγάλαμε τα μάτια των Βουλγάρων όσο ήσαν ακόμα ζωντανοί"

(Σημ. στην Αγγλική μετάφραση της παραπάνω επιστολής υπάρχει η φράση "We  gouge out their eyes" , gouge= χρησιμοποιώ σκαρπέλλο γιά εξόρυξη υλικού)

"Δώσαμε μιά μικρή μάχη κοντά στον Στρυμώνα με πρόσφυγες από το Κιλκίς και τον Λαχανά. Τα κανόνια μας τους έκαναν κομμάτια καθώς προσπαθούσαν να ξεφύγουν"

"Σφάξαμε όλους τους Βούλγαρους αιχμάλωτους που έπεσαν στα χέρια μας και κάψαμε τα χωριά τους"

"Μου έδωσαν 16 αιχμαλώτους να τους μεταφέρω στην Μεραρχία. Παρέδωσα μόνο τους δύο. Σκότωσα όλους τους άλλους μόλις νύχτωσε"

"Ούτε οι γάτες δεν μπορούσαν να μας ξεφύγουν. Καίγαμε όλα τα Βουλγαρικά χωριά που συναντούσαμε"

"Βάλαμε φωτιά σε όλα τα Βουλγαρικά χωριά από τις Σέρρες μέχρι τα Βουλγαρικά σύνορα"

"Από τους 1.200 αιχμαλώτους που πιάσαμε στην Νιγρίτα  μόνο 41 έμειναν ζωντανοί, από όπου περάσαμε δεν αφήναμε ούτε μία ρίζα από τούτη την φυλή"

"Εδώ βάζαμε φωτιά στα χωριά και σκοτώνουμε τους Βούλγαρους, γυναίκες και παιδιά"

"Με διαταγή του βασιλέως Κωνσταντίνου βάλαμε φωτιά σε όλα τα Βουλγαρικά χωριά. Οφείλουμε να δείξουμε μεγαλύτερη σκληρότητα από τους Βούλγαρους"

"Στην περιοχή αυτή κάψαμε τα χωριά και σκοτώσαμε όλους τους Βούλγαρους μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά τους"

"Κρατήσαμε μόνο λίγους αιχμάλωτους τους οποίους στην συνέχεια σκοτώσαμε σύμφωνα με τις διαταγές που είχαμε"

"Κάψαμε τα χωριά τους σύμφωνα με τις διαταγές και σκοτώσαμε όλους τους κατοίκους"

"Με διαταγή του βασιλιά Κωνσταντίνου καίγαμε τα Βουλγαρικά χωριά και βιάζαμε τις γυναίκες τους"

 Αποσπάσματα από 13 γράμματα Ελλήνων στρατιωτών που ενσωματώθηκαν στην Εκθεση Carnegie.Τα γράμματα βρέθηκαν σε  στρατιωτικό σάκκο της 7ης Μεραρχίας του Ελληνικού στρατού που κυρίεψαν οι Βούλγαροι την 1η Ιουλίου 1913 στο χωριό Ντομπρίνιτσε της περιφέρειας Ράτλογκ. Οι επιστολές στις οποίες φαίνονταν ευκρινώς τα ονόματα αποστολέων και παραληπτών, ήσαν αυθεντικές διότι όπως ανέφερε η Διεθνής Επιτροπή Carnegie έφεραν ευδιάκριτα τις σφραγίδες των στρατιωτικών μονάδων. Σε  28 επιστολές βρέθηκαν μαρτυρίες γιά φοβερές ωμότητες σε βάρος Βουλγάρων αιχμαλώτων και αμάχων

Τραυματισμένος Βούλγαρος στρατιώτης σε όρυγμα του Λαχανά εκλιπαρεί γιά την ζωή του

   ΜΕ ΔΙΑΤΑΓΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

   Η διερεύνιση των βαρβαροτήτων σε βάρος αμάχων  το 1913 στην διάρκεια των  Βαλκανικών πολέμων ανατέθηκε σε διεθνή επιτροπή του Αμερικανικού κληροδοτήματος Carnegie γιά την Διεθνή Ειρήνη. Το πόρισμα υπήρξε καταπέλτης γιά την Ελλάδα όταν πιστοποιήθηκε ότι οι θηριωδίες διεπράχθηκαν με προσωπική εντολή του Αρχιστρατήγου του Ελληνικού στρατού βασιλέα Κωνσταντίνου.

Ομολογία του Bασιλέα Κωνσταντίνου

Η επιτροπή Carnegie δημοσιοποιήσε το επίσημο τηλεγράφημα που έστειλε ο αρχιστράτηγος Κωνσταντίνος στις 29 Ιουνίου 1913 στους Ελληνες πρεσβευτές των Ευρωπαϊκών χωρών. Το κείμενο της ανήκουστης αυτής βασιλικής διαταγής  έχει ως εξής:

"Ο Στρατηγός διοικητής της 6ης Μεραρχίας με πληροφόρησε ότι Βούλγαροι στρατιώτες υπό τις διαταγές Λοχαγού συγκέντρωσαν στην αυλή του σχολικού κτιρίου του Ντεμίρ Χισάρ  πάνω από εκατό προύχοντες της περιοχής, τον αρχιεπίσκοπο και δύο ιερείς, και τους κατέσφαξαν. Με λύπη υποχρεούμαι να δηλώσω ότι θα προχωρήσουμε σε άμεσα αντίποινα"

   Ωστόσο όπως διαπίστωσε η διεθνής επιτροπή Carnegie οι εκτελέσεις 100 Ελλήνων στο Ντεμίρ Χισάρ από τμήματα του υποχωρούντος Βουλγαρικού στρατού έγιναν την 28η Ιουνίου 1913, επτά ολόκληρες ημέρες μετά τις θηριωδίες των Ελλήνων στο Κιλκίς, επομένως δεν πρόκειται γιά αντίποινα των Ελλήνων αλλά γιά "αντίποινα" των Βουλγάρων μετά τις μαζικές φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν  στο Κιλκίς από τον ελληνικό στρατό, με άλλα λόγια δεν ήταν ο Βουλγαρικός στρατός που άρχισε πρώτος τις σφαγές αιχμαλώτων και αμάχων αλλά ο Ελληνικός.

Οι Ελληνες ισοπΕδωσαν  το ΚιλκΙς μετΑ την μΑχη

Κούκους (Κιλκίς) Ιούνιος 1913: Ερείπια και στάχτες

  Λεπτομέρειες των φρικιαστικών γεγονότων που διαδραματίσθηκαν στην περιοχή του Κιλκίς  δίνει η Διεθνής Αναφορά Carnegie που  πληροφορεί μεταξύ άλλων τα εξής:

"Το  Κούκους (μετονομάσθηκε σε Κιλκίς το 1926) ήταν μιά ευημερούσα πόλη 13.000 κατοίκων στο κέντρο μιάς αποκλειστικά Βουλγαρόφωνης περιοχής. Ο αριθμητικά υπέρτερος Ελληνικός στρατός κατέλαβε την πόλη στις 21 Ιουνίου 1913. Σύμφωνα με μαρτυρίες που έχει η Επιτροπή από Βούλγαρους ιερωμένους, ο Βουλγαρικός στρατός στην υποχώρησή του είχε ήδη εγκαταλείψει την πόλη και το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού την είχε εκκενώσει μία ημέρα νωρίτερα, δηλαδή στις 20 Ιουνίου 1913.

    Επειδή το Κούκους ήταν ανοχύρωτη πόλη ο βομβαρδισμός του Ελληνικού πυροβολικού πρίν από την κατάληψή του ήταν μέτριος και  λίγες οβίδες έπεσαν πιθανόν κατά λάθος στο ορφανοτροφείο και στο παρακείμενο Γαλλικό νοσοκομείο προκαλώντας φωτιά σε 4-5 σπίτια.

   Οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιώνουν το γεγονός ότι η πόλη Κούκους στις 21 Ιουνίου 1913, ημέρα εισόδου του Ελληνικού στρατού ήταν ουσιαστικά άθικτη, ενώ όταν την επισκέφθηκε η Διεθνής Επιτροπή Carnegie βρήκε μόνο καμμένα ερείπια"

"Ευρωπαίοι παρατηρητές επιβεβαιώνουν ότι Ελληνες στρατιώτες  απομάκρυναν από κάθε σπίτι όσους κατοίκους είχαν απομείνει, στην συνέχεια λεηλατούσαν το σπίτι και το έκαιγαν"

"Μετά την κατάληψη του Κιλκίς ο Ελληνικός στρατός έκαψε συνολικά 40  χωριά και 4.725 σπίτια" (στο πόρισμα αναφέρονται ονομαστικά τα χωριά που κάηκαν και ο αριθμός των σπιτιών που καταστράφηκαν)

Τα παρακάτω  Βουλγαρικά  χωριά της περιοχής Κούκους (Κιλκίς) καταστράφηκαν ολοκληρωτικά από τον Ελληνικό στρατό κατά τον Ελληνοβουλγαρικό πόλεμο του 1913  και οι κάτοικοί τους κατέφυγαν μαζικά στην Βουλγαρία. Στην θέση τους εγκαταστάθηκαν Πόντιοι, Θρακιώτες και Καυκάσιοι πρόσφυγες

Τα παρακάτω  Τουρκικά χωριά της περιοχής Κούκους (Κιλκίς) καταστράφηκαν ολοκληρωτικά από τον Ελληνικό στρατό κατά τους Βαλκανικούς πολέμους  1912-1913 και οι κάτοικοί τους κατέφυγαν στην Τουρκία

Η σφαγΗ στο χωριΟ ΑκΑγκελι (ΜουριΕς)

365 Βούλγαροι πρόσφυγες σφαγιάσθηκαν από Ελληνες στρατιώτες με την βοήθεια Τούρκων ατάκτων (Βασιβουζούκων)

   Το Ακάνγκελι ήταν ένα από τα πολλά Βουλγαροχώρια της περιφέρειας Κούκους-Κιλκίς. Βρίσκεται δίπλα στην λίμνη Δοϊράνη πολύ κοντά στα σημερινά σύνορα της Δημοκρατίας Μακεδονίας. Το 1926 μετονομάσθηκε Μουριές από τις Ελληνικές Αρχές Κατοχής. Τον Οκτώβριο 1912 είχε απελευθερωθή από τον Βουλγαρικό στρατό που εξεδίωξε τις τοπικές Τουρκικές Αρχές. Δεν υπήρχε ούτε ένας Ελληνας στο χωριό.

   Στις 22 Ιουνίου 1913 συγκεντρώθηκαν στο χωριό 4.000 πρόσφυγες από το Κιλκίς και τα γύρο χωριά προσπαθώντας να διαφύγουν στην Βουλγαρία από ατραπούς του βουνού Μπέλες (Κερκίνη). Οι ωμότητες του ελληνικού στρατού στην γύρο περιοχή είχαν προκαλέσει πανικό. Εκεί τους πρόλαβε μία ίλη 300 ιππέων της 1ης Ελληνικής ταξιαρχίας ιππικού.

Περικυκλωμένοι οι πρόσφυγες αναγκάσθηκαν να παραδοθούν. Σύμφωνα με την Αναφορά Carnegie ο επί κεφαλής της ίλλης αποδέχθηκε την παράδοσή τους και παρέλαβε τα λίγα όπλα που είχαν μαζί τους. Στην συνέχεια οι Βούλγαροι πρόσφυγες προσέφεραν ψωμί και τυρί στους κουρασμένους ιππείς. Αμέσως μετά οι Ελληνες διαχώρησαν 100 άντρες και τους οδήγησαν σε διπλανό δάσος όπου χάθηκε κάθε ίχνος τους.

   Αυτόπτες μάρτυρες κατέθεσαν στην Επιτροπή πως την επόμενη ημέρα οι Ελληνες στρατιώτες άρχισαν να προβαίνουν σε ομαδικούς φόνους, βιασμούς γυναικών και αφαίρεση χρημάτων. Η Επιτροπή Carnegie ανέφερε πως δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει τον ακριβή αριθμό των προσφύγων που σφαγίασε ο Ελληνικός στρατός στο χωριό Ακάνγκελι. Στην Σόφια δόθηκε στην επιτροπή κατάλογος 365 ατόμων γιά τους οποίους πιστεύεται ότι σφαγιάσθηκαν στο χωριό Ακάνγκελι

ΤΕσσερις μαρτυρΙες γιΑ την σφαγΗ στο χωριΟ ΑκΑνγκελι

Μαρτυρία Νο 39: G. Galipov, κάτοικος Κούκους (Κιλκίς), Καθολικού (Ευαγγελικού) θρησκευματος. Απόσπασμα από συνέντευξη που έδωσε στην Θεσσαλονίκη στην Επιτροπή Carnegie (σελ. 303)

   "Αναγκάσθηκα να φύγω από το Κούκους και έφθασα στο χωριό Ακάνγκελι μαζί με χιλιάδες πρόσφυγες από τα γύρο χωριά. Βρισκόμασταν κοντά στον σιδηροδρομικό σταθμό. Γύρο στις 2 το απόγευμα της 24ης Ιουνίου 1913 μας πρόλαβαν 300 Ελληνες ιππείς μέ επικεφαλής αξιωματικούς. Πολλοί πρόσφυγες προχώρησαν μπροστά με λευκές σημαίες σε ένδειξη παράδοσης έχοντας μπροστά  έναν Βούλγαρο παπά. Οι Ελληνες στρατιώτες μάζεψαν 200 άτομα και τους διέταξαν να φροντίσουν τα άλογά τους. Από την στιγμή εκείνη οι 200 πρόσφυγες χάθηκαν και δεν τους είδαμε ξανά"

    "Το ίδιο απόγευμα οι Ελληνες στατιώτες άρχισαν να βιάζουν μαζικά τις γυναίκες του χωριού αλλά και τις γυναίκες που βρίσκονταν ανάμεσα στους πρόσφυγες. Οι βιασμοί πήραν μεγάλη έκταση μερικές γυναίκες βιάσθηκαν επανειλημένα. Ταυτόχρονα οι στρατιώτες άρχισαν τις λεηλασίες και τους φόνους αμάχων. Οποιος τους έδινε πέντε πιάστρα του χάριζαν την ζωή.Τουλάχιστον 50 κάτοικοι του χωριού εκτελέσθηκαν. Εμένα και έναν άλλον μας δέσανε. Τους έδωσα 6 πιάστρα και μου χάρισαν την ζωή όμως σκότωσαν τον άλλον μπροστά στα μάτια μου. Οι Ελληνες άρχισαν να ξεγυμνώνουν τις γυναίκες και τα κορίτσια ψάχνοντας γιά χρήματα. Είδα με τα μάτια μου πολλούς βιασμούς στους δρόμους του  χωριού. Από τα σπίτια ακουγόντουσαν κραυγές γυναικών"

    "Αντίκρυσα το χωριό να καιγεται και έναν χωρικό να εκτελείται. Αργότερα είδα 50 πτώματα στους δρόμους. Αλλοι είχαν πυροβοληθή και άλλοι είχαν τραύματα από ξιφολόγχες. Δεν έγινε καμμία αψιμαχία μεταξύ των προσφύγων και των Ελλήνων στρατιωτών. Πρωτού αρχίσουν οι φόνοι δόθηκε διαταγή στους χωρικούς να παραδώσουν τα τουφέκια τους. Είδα έναν πληγωμένο χωρικό να παραδίνει ένα παλιό τουφέκι σε έναν Ελληνα αξιωματικό που το έσπασε αμέσως. Είδα ακόμα να σκοτώνουν ένα μικρό παιδί που στεκόταν εκεί κοντά. Υπήρχαν και μερικοί Τούρκοι Βασιβουζούκοι ανάμεσα στους Ελληνες στρατιώτες που συμμετείχαν στους φόνους. Την επόμενη ημέρα έφθασε το Ελληνικό πεζικό και οι φόνοι συνεχίσθηκαν"

Μαρτυρία Νο 40: Georghi Harizanov από το χωριό Σούρλεβο

"Βρήκα καταφύγιο στο χωριό Ακάνγκελι. Μία ίλη Ελληνικού ιππικού έφθασε το απόγευμα της Κυριακής, συγκέντρωσε τους πρόσφυγες και τους διέταξε να παραδώσουν τα όπλα τους. Τους έλεγαν να μη φοβούνται. Μετά άρχισαν να τους χτυπάνε και να τους ληστεύουν. Υπήρχαν και Τούρκοι άτακτοι ανάμεσα στους στρατιώτες που συμμετείχαν στις λεηλασίες. Την Δευτέρα έφθασε το Ελληνικό πεζικό και άρχισε να λεηλατεί το χωριό"

   "Οποιος αντιστεκόταν εκτελείτο επί τόπου. Δημιουργήθηκε πανικός και ο κόσμος άρχισε να τρέχει γιά να σωθή. Υπήρχαν πρόσφυγες από 15 γειτονικά χωριά. Οι Ελληνες βίαζαν γυναίκες ακόμα και μικρά παιδιά. Πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι και διέταζαν τους χωρικούς να ανοίξουν τις πόρτες. Εψαχναν τις γυναίκες γιά χρήματα. Γύρο στα 100 άτομα υποχρεώθηκαν να ταϊσουν τα άλογα των Ελλήνων και μετά δεν τους ξαναείδαμε. Την Δευτέρα το χωριό είχε γίνει στάχτες. Εμείς παραδώσαμε οικειοθελώς γύρο στα 100 τουφέκια. Δεν υπάρχει καμμία δικαιολογία γιά όσα έγιναν στο χωριό από τους Ελληνες"

   Μαρτυρία Νο 36: Mito Kolev, 14χρονο αγόρι από το χωριό Καβαλιάντσι κοντά στο Κιλκίς

"Την Τετάρτη 21 Ιουνίου 1913 μετά την πυρπόληση του Κιλκίς από τον ελληνικό στυρατό, οι χωρικοί έφυγαν πανικόβλητοι από το χωριό μας εκτός από λίγους γέρους. Εφυγα μαζί τους και φθάσαμε στο χωριό Κιλιντίρ. Την Πέμπτη επέστρεψα στο χωριό μου γιά να μαζέψω τα ζώα μας και να βρω την μητέρα μου. Τη βρήκα μαζί με άλλους πρόσφυγες να έρχεται προς το Κιλιντίρ. Καθώς απομακρυνόμασταν από το χωριό μας είδα έναν Ελληνα καβαλάρη με στολή. Με πυροβόλησε αλλά δεν με πέτυχε. Επεσα κάτω κάνοντας τον νεκρό. Τότε αυτός πυροβόλησε την μητέρα μου στο στήθος. Την άκουσα να φωνάζει καθώς έπεφτε "Μίτο είσαι καλά;. Ηταν τα τελευταία της λόγια"

    "Ενα άλλο παιδί άρχισε να τρέχει. Ο ιππέας το κυνήγησε και το σκότωσε με την λόγχη του χωρίς να κατέβει από το άλογο. Είδα ένα μικρό ανάπηρο κορίτσι που την λέγανε Κάτα Κόσεβα να κρύβεται σε ένα χαντάκι. Ο Ελληνας ιππέας πήγε προς το μέρος που είχε κρυφθή και κάτι έκανε. Δεν μπόρεσα να δω αν την σκότωσε. Σε λίγο κατέφθασαν και άλλοι στρατιώτες. Κατάλαβα ότι ήσαν Ελληνες από τις στολές που φορούσαν"  

Μαρτυρία Νο 41: Mito Iliev, χασάπης στο χωριό Ακάνγκελι

   "Βρισκόμουν στο χωριό όταν έφθασε το Ελληνικό ιππικό γύρο στις 4 το απόγευμα. Ηταν 24 Ιουνίου 1913. Το χωριό ήταν γεμάτο από πρόσφυγες που είχαν έλθει από την περιοχή του Κούκους, πρέπει να ήσαν γύρο στα 4.000 άτομα. Μόλις έφθασε το ιππικό οι πρόσφυγες βγήκαν να το προϋπαντήσουν από τρεις δρόμους του χωριού. Ησαν γύρο στους 400 καβαλάρηδες. Φτιάξαμε μία λευκή σημαία και την ανεμίσαμε. Στην αρχή δεν συνέβη τίποτε. Ο Ελληνας διοικητής ζήτησε τον δήμαρχο. Μιλώντας Τουρκικά ζήτησε να παρουσιασθή και να παραδώσει τα όπλα που υπήρχαν στο χωριό"

   "Παραδώσαμε τα τουφέκια μας που ήσαν παλιά Martini και τα στιβάξαμε πάνω σε ένα κάρο. Οι Ελληνες ζήτησαν ψωμί και τυρί, αμέσως τους τα προσφέραμε. Μετά μας ρώτησαν ποιός είναι ο χασάπης του χωριού γιά να σφάξει μερικά πρόβατα. Παρουσιάσθηκα και μαζί με μερικούς στρατιώτες πήγαμε σε ένα μαντρί όπου έσφαξα τριάντα πρόβατα. Στο μεταξύ οι Ελληνες άρχισαν να ζητάνε χρήματα από τους πρόσφυγες. Είδα να σκοτώνουν με λόγχες έναν πρόσφυγα από γειτονικό χωριό επειδή δεν είχε χρήματα να δώσει. Ακουσα ότι σκότωσαν και ένα παιδάκι 15 ετών"  

Βούλγαροι πρόσφυγες κρυμμένοι σε αυτοσχέδια καλύβα

ΟΙ ΣΦΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΓΕΥΓΕΛΗ

Αυτόπτες μάρτυρες κατέθεσαν στην Επιτροπή Carnegie πως ο Ελληνικός στρατός κατά την είσοδο στην Γευγελή εκτέλεσε 200 Βούλγαρους πολίτες. Η Γευγελή το 1912 είχε καταληφθή αρχικά από τους Σέρβους στην συνέχεια όμως ανακαταλήφθηκε από τον Βουλγαρικό στρατό. Σύμφωνα εξάλλου με μαρτυρίες προσφύγων από την Σόφια ο Ελληνικός στρατός εξόντωσε εκατοντάδες αμάχους στα χωριά Κίρτσεβο και Γκέρμαν

Ο αφανισμός της  Ορθόδοξης Βουλγαρικής Εκκλησίας (Εξαρχίας)

28 Φεβρουαρίου 1870. Το ιστορικό διάταγμα-φιρμάνι της Οθωμανικής κυβέρνησης που ιδρύει την Ορθόδοξη Βουλγαρική Εκκλησία. Είναι διατυπωμένο σε τρεις γλώσσες