WORLD WAR I: The Kajmakchalan battle  at Macedonian Front

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ 1916: Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΚΑΪΜΑΚΤΣΑΛΑΝ

	ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1916: Σε μία από τις   φονικότερες μάχες του Α΄ παγκοσμίου πολέμου   5.000  Σέρβοι στρατιώτες εξολοθρεύονται  από  Βουλγαρικά πυρά σε υψόμετρο 2.521 μ.  Στόχος των εμπολέμων, η Μακεδονία
1916: Σέρβοι στρατιώτες με την εθνική τους σημαία στα δάση του Καϊμακτσαλάν	Σε ανάμνηση της φονικής μάχης το Σερβικό παρεκκλήσι του Προφήτη Ηλία-Ηλιντεν δεσπόζει από το 1925 στην  κορυφή  του Καϊμακτσαλάν (Нидже) στα  σύνορα Ελλάδας-Μακεδονίας. Οστά Σέρβων στρατιωτών και οβίδες πυροβολικού έχουν ενσωματωθή στην γοτθικού ρυθμού τοιχοποιϊα	Βούλγαρος στρατιώτης του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου εφορμά στο Μακεδονικό μέτωπο

WIKIPEDIA: The Battle of KajmakcHalan

  The Battle of Kajmakchalan was one battle of the Macedonian Front in World War I. The belligerents of the battle were the Kingdom of Serbia and the Kingdom of Bulgaria. The battle will remain known in history for the great amount of casualties that the Serbian army suffered and for the extraordinary height that the battle was fought.

  The battle was fought between September 12 and September 30, 1916, when the Serbian army after suffering huge casualties managed to capture the peak of prophet Ilia on the height of 2.524 meters, while pushing the Bulgars toward Mariovo, where the latter formed new defensive lines. Between September 26 and September 30, the peak changed hands several times till it was captured by the Serbian army on September 30th. Serbians suffered casualties of about 5,000 men, mainly due to the Bulgarian artillery.

  By strategic aspect the battle was not a huge success for the Allies due to the upcoming winter that made almost impossible further military engagements. Today there is a serbian church on the peak of Prophet Ilia where the skulls of dead Serbian soldiers are stored, and it is regarded as a tourist attraction.

ΚΑΪΜΑΚΤΣΑΛΑΝ, ΥΨΟΚΟΡΦΗ ΗΛΙΝΤΕΝ  -  MOUNTAINPEAK Saint Elijah's Day

Каймакцалан  Илинден

 ΜΑΚΑΒΡΙΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΝΗΜΕΙΟ -  GRIM WAR MONUMENT

 Το Σερβικό μνημείο της μάχης ορθώνεται στην  υψοκορφή   Kajmakchalan (Ilinden) της οροσειράς Нидже . Κατασκευάσθηκε από  Σέρβους το 1925-26 με την συναίνεση των τότε δικτατορικών κυβερνήσεων  Πάγκαλου-Κονδύλη πάνω στην μεθοριακή γραμμή Ελλάδας-Σερβίας. Είναι στρατιωτικό παρεκκλήσι Κροατογοτθικού (Καθολικού)  ρυθμού αφιερωμένο στον Προφήτη Ηλία πού έζησε στο Ισραήλ τον 9ο αι. πΧ. Γιορτάζει κάθε χρόνο στις 2 Αυγούστου. Η γιορτή συμπίπτει με την επέτειο της αιματηρής επανάστασης του Ilinden to 1903, στην διάρκεια της οποίας οι Βουλγαρομακεδόνες εξεγέρθηκαν κατά της Οθωμανικής κυριαρχίας,

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ 1915-1918

 Η μάχη του Καϊμακτσαλάν σηματοδοτεί μία από τις μεγαλύτερες πολεμικές αναμετρήσεις στο Μακεδονικό μέτωπο κατά μήκος του οποίου είχαν παραταχθή 1.000.000 μαχητές από δέκα διαφορετικές χώρες διαμοιρασμένοι σε δύο εχθρικά  στρατόπεδα με κύριους αντιπάλους την Βουλγαρία και Σερβία

Ο προφήτης Ηλίας έζησε ασκητικά  σε ορεινές σπηλιές, ενδεδυμένος με προβιές ζώων. Οταν ο βασιλιάς Achad εκτέλεσε μερικούς πιστούς του, εκείνος εναντιώθηκε επισείοντας στον Achad την εκδικητική οργή του Θεού. Αργότερα οι ιερείς του παγανιστικού Θεού Μπάαλ προσπάθησαν να τον εξοντώσουν στο βουνό Carmel, ο Ηλίας  όμως διασώθηκε με την βοήθεια μίας πύρινης λαίλαπας που κατήλθε από τα ουράνια και κατέκαψε τους διώκτες του.

Η βασίλισσα του Ισραήλ Jesebel προσπάθησε στην συνέχεια να τον συλλάβει υποχρεώνοντας τον Ηλία να καταφύγει στην κορυφή του βιβλικού βουνού Horeb όπου πέρασε το υπόλοιπο της ζωής του. Οταν έφθασε σε βαθειά γεράματα  ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. Σύμφωνα με τους βιβλικούς θρύλους αναλήφθηκε στον ουρανό πάνω σε ένα πύρινο άρμα που τον οδηγούσαν άγγελοι σταλμένοι από τον Θεό, οπλισμένοι με ρομφαίες

Στους προϊστορικούς Σλαβικούς θρύλους υπάρχει ταύτιση του προφήτη Ηλία με τον υπέρτατο Θεό των αρχαίων Σλάβων Perun. Ετσι ο Ηλίας εμφανίζεται στην συνείδηση των Σλαβικών φυλών σαν Θεός της θύελλας, της καταιγίδας, των κεραυνών και της αστραπής. Στις Σλαβικές δοξασίες ο Ηλίας λαμβάνει την θέση του Θεού Perun και κατονομάζεται ως Ηλίας ο κεραυνοβόλος (Ilija Gromovnik) που καλπάζει στους ουρανούς πάνω σε ένα πύρινο άρμα δαμάζοντας τα άγρια στοιχεία της φύσης

 Prophet Elias was a hero of faithfulness to God in Israel and a courageous prophet. He was an ascetic, clad in skins and a leather girdle, dwelling in mountain caves. He appeared abruptly when King Achad executed many priests of God, and announced to him God's vengeance. On Mt. Carmel, he overcame the priests of Baal by calling down fire from Heaven. He was persecuted by Jezebel and fled to Mt. Horeb where God consoled him, fed him with bread brought by ravens, and told him to appoint Elisha as his successor. St. Elias was carried into heaven in a fiery chariot, while his mantle fell on Elisha. He appeared along with Moses at Jesus' Transfiguration. His scroll reads, "See your son lives" to commemorate his raising of the widow's son by the power of and foreshadowing Christ's Resurrection

Εσωτερική όψη του μνημείου  στο όρος  Каймакцалан  - The commemorative chapel's interior at Kajmakcalan

       Στην είσοδο της εκκλησίας  μία μαρμάρινη Σερβική επιγραφή αναφέρει:

«Η εκκλησία αυτή είναι αφιερωμένη στα λιοντάρια που έβαλαν το στήθος τους στο κατώφλι της ελευθερίας»

   Στον προαύλιο χώρο, τα κολωνάκια είναι χτισμένα με οβίδες. Για την περίφραξή  χρησιμοποιήθηκε το αγκαθωτό συρματόπλεγμα που τοποθέτησαν οι Βούλγαροι στρατιώτες για να παρεμποδίσουν την επέλαση των Σέρβων, ενώ στο  δάπεδο της εκκλησίας βρίσκονται κάλυκες Αυστριακών πυροβόλων Schneider, σε σχήμα σταυρού.

  Στο εσωτερικό  ένας μαρμάρινος αμφορέας  γράφει:

«Εδώ στην κορυφή του Καϊμακτσαλάν, μέσα σε αυτόν την τεφροθήκη, βρίσκεται η χρυσή καρδιά ενός φίλου των Σέρβων, του Ελβετού Ράϊτ»

  Μέσα στον αμφορέα φυλάσσεται η τέφρα του φιλοσέρβου Ελβετού δημοσιογράφου, Ρούντολφ Αρτσιμπαλ Ράϊς (Rodolphe Archibald Reiss, Рудолф Арчибалд Рајс  1875-1929), ο οποίος κατέγραψε τις πολεμικές προσπάθειες των Σέρβων στη διάρκεια του Α' Π. Π.  να καταλάβουν το βουνό Νίτσε (Нидже-Nidze) από τους Βούλγαρους.

   Οταν πέθανε το 1929, οι Σέρβοι σε ένδειξη τιμής απόθεσαν τη στάχτη από την αποτεφρωμένη σωρό του στον Προφήτη Ηλία. Σε μικρή απόσταση υπάρχει υπόγειο κενοτάφειο γεμάτο με οστά Σέρβων πεσόντων.

Κάθε χρόνο στις 2 Αυγούστου  επισκέπτες από την Σερβία  καταθέτουν στεφάνια στο υπόγειο οστεοφυλάκειο των Σέρβων πεσόντων. Οι Βούλγαροι πεσόντες αγνοούνται

Η ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

   To 2004 η απόφαση της Μακεδονικής κυβέρνησης να ανακατασκευάσει το Σερβικό μαυσωλείο στην κορυφή  Ηλιντεν  του Καϊμακτσαλάν προκάλεσε  αντιδράσεις στην Βουλγαρία που απήτησε κατασκευή κοινού κενοτάφιου για Σέρβους και Βούλγαρους πεσόντες.

  Το θέμα εξακολουθεί να αποτελεί σημείο τριβής μεταξύ των δύο χωρών δεδομένου ότι στις μάχες του 1916 οι στρατοί Σερβίας και Βουλγαρίας βρέθηκαν αντιμέτωποι με στόχο την κατάληψη της Μακεδονίας. Ενδιαφέρον για την ανάδειξη του μνημείου έχει εκδηλώσει και η Σερβία.

    Το 2007 η Μακεδονική κυβέρνηση ενέκρινε την ανακατασκευή νεκροταφείου που περιέχει οστά Βούλγαρων στρατιωτών οι οποίοι έπεσαν στο Σερβομακεδονικό έδαφος στην διάρκεια του Α΄ παγκοσμίου πολέμου.

   Στην σχετική τελετή παραβρέθηκε ο Βούλγαρος πρόεδρος  Γκεόργκυ Παρβάνωφ.

ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΟ ΒΟΥΝΟ - THE HAUNTED MOUNTAIN

KAJMAKCHALAN-Nidze: ΤΑ ΚΑΡΠΑΘΙΑ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ

Λίγο πρωτού νυχτώσει

  Serbian memorial chapel of prophet Elias (ILINDEN) looms over bloody battlefields  atop  mt. Kajmakchalan highest peak. Bones of Serbian soldiers mixed with artillery shells are embedded into stone masonry. The chapel was  builted in 1925 on  borderline  separating Greece and Macedonia

ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΙΤΟΪΚΗΣ ΠΡΟΔΟΣΙΑΣ

Στο γειτονικό υψίπεδο Dobro Polje οι περιηγητές μπορούν να περιεργασθούν ένα ανατιναγμένο Αμερικανικό θωρακισμένο μεταφοράς προσωπικού τύπου M 8 Greyhound, λείψανο του εμφύλιου. Στην περιοχή είχε οχυρωθή  το 1947  η  Σλαβομακεδονική ταξιαρχία της N.O.F. που δρούσε στο πλευρό του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Το καλοκαίρι του 1948 μετά το κλείσιμο των Γιουγκοσλαβικών συνόρων από τον "αποστάτη"  Τίτο, οι μαχητές της  N.O.F. αντιμετώπισαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού που τους υποχρέωσαν να συμπτυχθούν στον Γράμμο. Τότε ο Τίτο επέτρεψε την διείσδυση ελληνικών μονάδων στο Γιουγκοσλαβικό έδαφος βόρεια του Dobro Polje με σκοπό να κυκλώσουν τους Σλαβομακεδόνες αντάρτες

 ΣΕΡΒΙΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ ΣΤΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ

Εφοδος  Βουλγάρων στο  Μακεδονικό μέτωπο

Φωτογραφικό ντοκουμέντο 1916: Βούλγαροι στρατιώτες μάχονται κατά των Σέρβων στα ορεινά χαρακώματα του Μακεδονικού μετώπου

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ: ΤΟ ΒΕΡΝΤΕΝ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ

The Serbο-Bulgarian confrontation over Macedonia

    Στην διάρκεια του Α΄ παγκοσμίου πολέμου 1914-1918, αναπτύχθηκαν τρία μέτωπα πολεμικών επιχειρήσεων. Στο  Δυτικό τομέα  οι συνασπισμένες Αγγλογαλλικές δυνάμεις της ΕΝΤΕΝΤΕ CORDIALE (Εγκάρδια Συνενόηση) αντιπαρατάχθηκαν με τον Γερμανικό στρατό. Στο Ανατολικό μέτωπο ο Ρωσσικός στρατός αντιμετώπισε στις ιστορικές επαρχίες Γαλικίας και Ρουθηνίας τις  κεντρικές αυτοκρατορικές δυνάμεις της Αυστρουγγαρίας και Γερμανίας.

      Η κατάσταση στην τρίτη γραμμή αντιπαράταξης  που είχε αναπτυχθή στην  νότια Βαλκανική ήταν πιό περίπλοκη. Γιά περισσότερο από δύο χρόνια (1915-1918)  περισσότεροι από 1.000.000  στρατιώτες προερχόμενοι από δέκα διαφορετικά κράτη αντιπαρατάχθηκαν στις οροσειρές Νίτζε (Καϊμακτσαλάν)-Τζένα σε ένα τεράστιο τόξο οχυρωμάτων  που άρχιζε από την Αλβανία και κατέληγε στον κόλπο Ορφανού της Καβάλας. Αυτό ήταν το Μακεδονικό μέτωπο.

  Στην βόρεια πλευρά του μετώπου είχε παραταχθή ο  Βουλγαρικός στρατός δυνάμεως 300.000 αντρών ενισχυμένος με  Γερμανικές και Αυστρουγγρικές δυνάμεις των λεγόμενων κεντρικών αυτοκρατοριών.  Στην νότια πλευρά αντιπαρατάχθηκαν οι συνασπισμένες δυνάμεις της ENTENΤΕ  CORDIALE (Εγκάρδια συνενόηση) με επικεφαλής Αγγλογαλλικά στρατεύματα και  συμμετοχή Σέρβων, Ρώσσων, Ιταλών και τελευταία Ελλήνων στρατιωτών του στασιαστή Βενιζέλου που είχε οργανώσει πραξικόπημα στην Θεσσαλονίκη. Οι συμμαχικές δυνάμεις που διοικούντο από Γάλλο αρχιστράτηγο έγιναν γνωστές ως  Στρατιά Ανατολής (Armee d' Orient)  

   Οι ιστορικές μάχες της περιόδου 1916-1918 διεξήχθηκαν σε ιδιαίτερα μεγάλο υψόμετρο με αποκορύφωμα την πολύνεκρη μάχη του Καϊμακτσαλάν τον Σεπτέμβριο του 1916. Στην διάρκεια της μάχης δύο Σερβικές μεραρχίες αποδεκατίσθηκαν όταν εφόρμησαν  κατά των Βουλγαρικών οχυρώσεων στην κορυφή Προφήτης Ηλίας του όρους Νίτσε  σε υψόμετρο 2.521 μ. και στο γειτονικό ύψίπεδο Στάμκωφ Γκρόμπ (Stamkov Grob).

   Οκτώ μήνες νωρίτερα ο Σερβικός στρατός μετά την πανωλεθρία που είχε υποστή στις μάχες με τις  Αυστριακές στρατιές,  εξαναγκάσθηκε να υποχωρήσει  σε κακή κατάσταση στα Αλβανικά παράλια απ' όπου μεταφέρθηκε με Αγγλογαλλικά πλοία αρχικά στην Κέρκυρα και στην συνέχεια στην Θεσσαλονίκη.

    Οι Σέρβοι ήσαν αυτοί που υπέστησαν  τις βαρύτερες απώλειες στις επιθετικές επιχειρήσεις που εξαπολύθηκαν το φθινόπωρο του 1916. Το διασυμμαχικό επιτελείο είχε  στόχο την διάσπαση των Βουλγαρικών  γραμμών στην κορυφογραμμή του όρους Νίτζε ( κατά μήκος των Ελληνοσερβικών συνόρων που είχαν χαραχθή τρία μόλις χρόνια νωρίτερα (1913) βάσει της Ελληνοσερβικής συνθήκης της Θεσσαλονίκης (Μάρτιος 1913) και της Ελληνοβουλγαρικής Συνθήκης του Βουκουρεστίου (Ιούλιος 1913).

1914: Εδαφική κατάσταση στα Βαλκάνια τις παραμονές του Α΄ Π.Π.  Τα ελληνοσερβικά σύνορα βρίσκονται σε επαφή ενώ η Θράκη αποτελεί τμήμα της Βουλγαρίας

ΣΕΡΒΟΙ  ΕΝΑΝΤΙΟΝ  ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

ΜΑΧΗ  ΣΥΜΒΟΛΩΝ

 Ο ΣερβικΟς ΑετΟς εναντΙον του ΒουλγαρικοΥ ΛΕοντα

ΠΡΩΤΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ 1914-1918

     Τον Αύγουστο του 1914 ξεσπά η μεγαλύτερη σύγκρουση της παγκόσμιας ιστορίας. Αφορμή  η δολοφονία του διαδόχου τoy Αυστροουγγρικού θρόνου  Αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου στο Σεράγεβο της Βοζνίας την 15η Ιουνίου 1914, από τον εξτρεμιστή  Σέρβο φοιτητή Γκαβρίλο Πρίντσιπ. Η Βοζνία, πρώην Οθωμανική επαρχία, είχε προσαρτηθή στην Αυστρουγγαρία  τον Σεπτέμβριο του 1908.

   Οργανωτής της δολοφονίας ήταν η Σερβική εθνικιστική οργάνωση Ναρόντνα Οβράνα (Εθνική άμυνα) γνωστή και ως Μαύρη Χείρ (Crna Ruka) που θεωρούσε τον Αρχιδούκα Φερδινάνδο πρωτεργάτη της αντισερβικής στάσης της Αυστρουγγαρίας. Αρχηγός της οργάνωσης ήταν ο Σέρβος συνταγματάρχης Ντράγκοτιν Ντιμιτρίεβιτς, διοικητής της Μυστικής Υπηρεσίας Πληροφοριών του Σερβικού στρατού.

   Ο διάδοχος του Αυστροουγγρικού θρόνου επισκεπτόταν συμβολικά την Βοζνία επ' ευκαιρία της 525ης επετείου της ιστορικής  μάχης του Κοσσυφοπεδίου που διεξήχθηκε το 1389 μεταξύ Οθωμανών και Σέρβων. Στην επική εκείνη μάχη οι Σέρβοι υπό την ηγεσία του πρίγκηπα Λαζάρ παρ' όλο που δολοφόνησαν ύπουλα τον Τούρκο Σουλτάνο Μουράτ Α΄, υπέστησαν πανωλεθρία με αποτέλεσμα την πλήρη υποταγή της Βαλκανικής στην Οθωμανική αυτοκρατορία. 

   Την 15η Ιουλίου 1914  έναν μήνα μετά την δολοφονία του Αυστριακού πρίγκηπα, η Αυστρουγγαρία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Σερβίας.  Τέσσερις ημέρες αργότερα, την 19η Ιουλίου 1914 η Γερμανία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Ρωσσίας. Ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος είχε ξεσπάσει.  

     Ο  παγκόσμια αυτή σύρραξη που ξεκίνησε στην ευαίσθητη  περιοχή των Βαλκανίων, ήταν μιά σύγκρουση των δύο ιμπεριαλιστικών υπερδυνάμεων εκείνης της εποχής, της Αγγλογαλλικής και της Γερμανοαυστριακής με στόχο την εδαφική κυριαρχία στην Ευρώπη. Τα Βαλκάνια, η πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης,  αναδείχθηκαν  ένα από τα κύρια θέατρα των συγκρούσεων λόγω της εξέχουσας γεωστρατηγικής τους σημασίας.

    Ειδικότερα η Μακεδονία μετατράπηκε σε σκηνικό μιάς γιγαντιαίας αναμέτρησης στην οποία οι εμπόλεμοι συσσώρευσαν περισσότερο από 1.000.000 μαχητές.

    Η επική σύγκρουση που ακολούθησε κράτησε 2,5 χρόνια και κατέληξε στην ήττα της Γερμανοβουλγαρικής παράταξης, στην διάλυση της Αυστροουγγαρίας και στην ανακατανομή των Βαλκανικών εδαφών.

   Η Ελλάδα βγήκε κερδισμένη, προσάρτησε την Θράκη και επιχείρησε στην συνέχεια αποτυχημένη εισβολή στην καρδιά του Τουρκικού κράτους αφού πρώτα κατέλαβε την Σμύρνη στα Μικρασιατικά παράλια.  

   Η στρατιωτική πανωλεθρία που υπέστη ο Ελληνικός στρατός στην Τουρκία σφράγισε την εμπόλεμη δεκαετία 1912-1922   που τερματίσθηκε με την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης την άνοιξη του 1923.

 ΕΙΣΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ

Η ΤΡΙΠΛΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΑΓΓΛΟΓΑΛΩΝ: Ο αυτοκράτορας της Γερμανίας Γουλιέλμος Κάϊζερ, ο Σουλτάνος της Τουρκίας Μεχμέτ  και ο αυτοκράτορας της Αυστρουγγαρίας Φραγκίσκος Ιωσήφ

   Ενα μήνα ακριβώς μετά την δολοφονία του αρχιδούκα Φερνινάνδου, η Αυστροουγγαρία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Σερβίας. Την 30η Ιουλίου 1914 δύο Αυστροουγγρικές στρατιές με επικεφαλής τον στρατάρχη Ποτίορεκ εισβάλουν ξαφνικά στην Σερβία και έπειτα από συγκρούσεις που κράτησαν δύο μήνες εξαναγκάζουν τον Σερβικό στρατό σε υποχώρηση χωρίς σημαντικές απώλειες.

   Ακολουθεί μία περίοδος σχετικής στασιμότητας. Οι Σέρβοι αντεπετέθηκαν και απώθησαν τους Αυστριακούς σε δύο μεγάλες μάχες. Σε μία απ' αυτές συνέλαβαν 50.000 Αυστριακούς αιχμαλώτους Ουγγρικής καταγωγής.  

   Τον Σεπτέμβριο 1915  Βουλγαρικός στρατός δυνάμεως 300.000 ανδρών υπό τον  στρατηγό Φίλτσεφ, εισβάλει στα ελληνικά και Σερβικά εδάφη.  Στόχος η  Μακεδονία και η διέξοδος στο Αιγαίο. Εναν μήνα αργότερα, τον Οκτώβριο 1915,  ο Σερβικός στρατός δέχεται μία δεύτερη μεγάλη επίθεση 200.000 Γερμανοαυστριακών υπό την ηγεσία του Γερμανού στρατάρχη Μάκενσεν. Η ήττα των Σέρβων είναι αναπόφευκτη.

  Μετά από σκληρές συγκρούσεις τα λείψανα του Σερβικού στρατού αποτελούμενα από 140.000 άντρες υποχωρούν  προς την Αλβανία σέρνοντας μαζί τους 40.000 Ούγγρους αιχμάλωτους. Η Αλβανία που είχε συσταθή σαν κράτος έναν μόλις χρόνο νωρίτερα, δεν μπόρεσε να αντιπαρατάξει άμυνα στην Σερβική εισβολή. Δημιουργήθηκαν ωστόσο  σώματα ατάκτων Αλβανών ανταρτών που επιδόθηκαν σε δολιοφθορές κατά των Σέρβων εισβολέων. Οι άτυχοι Ούγγροι αιχμάλωτοι εξολοθρεύθηκαν μέχρι ενός από τις κακουχίες και την βαρβαρότητα των Σέρβων στρατιωτών, γεγονός που προκάλεσε σκληρά αντίποινα από τον Αυστριακό στρατό.

Θα πρέπει να  σημειωθή ότι Σερβία και Αυστροουγγαρία υπήρξαν πιστοί σύμμαχοι για περισσότερο από 300 χρόνια στην διάρκεια της Οθωμανικής κυριαρχίας στα Βαλκάνια. Οι Αυστριακοί εισέβαλαν δύο φορές στην Τουρκοκρατούμενη Σερβία φθάνοντας το 1689 μέχρι τα Σκόπια και πολλοί Σέρβοι βρήκαν καταφύγιο στο Αυστριακό έδαφος στην διάρκεια  δύο μεγάλων εξόδων (1690 και 1737). Η προσάρτιση της Βοσνίας στην Αυτροουγγρική αυτοκρατορία το 1908, πυροδότησε στους Σέρβους ένα αβυσσαλέο και εν πολλοίς αδικαιολόγητο μίσος κατά των Αυστριακών

Η ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΤΩΝ ΕΜΠΟΛΕΜΩΝ

Προτομή του Γάλλου αρχιστράτηγου Louis Franchet d'Espérey στο Βελιγράδι. Η Γαλλία υπήρξε πιστός υποστηρικτής των Σέρβων στον Α΄Π.Π.

   Τον ίδιο μήνα σε αντιπερισπασμό της Σερβικής πανωλεθρίας, δύναμη 150.000 Αγγλογάλων αποβιβάζεται στην Θεσσαλονίκη και οχυρώνεται στο λεγόμενο περιχαρακωμένο στρατόπεδο Θεσσαλονίκης (Thessaloniki entrenched camp). Το μεγαλύτερο μέρος της  σημαντικής αυτής δύναμης  μεταφέρθηκε από την χερσόνησο της Καλλίπολης μετά την αποτυχημένη απόβαση που επιχείρησε εκεί ο Αγγλικός στρατός. Σύντομα ενισχύθηκε από τέσσερις Γαλλικές μεραρχίες που μαζί με τους Αγγλους αποτέλεσαν την περίφημη Στρατιά Ανατολής (Armee d' Orient). Αρχηγός του Βρετανικού εκστρατευτικού σώματος ήταν ο στρατηγός  Mahon.  Την 21η Απριλίου 1916 αντικαταστάθηκε από τον στρατηγό  G. Milne.

    Η απόβαση των Αγγλογάλων έγινε χωρίς την άδεια της ελληνικής κυβέρνησης που με πρωτοβουλία του βασιλέα Κωνσταντίνου εξακολουθούσε να τηρεί πολιτική ουδετερότητας.

  Αρχιστράτηγος των συμμαχικών δυνάμεων  ορίσθηκε ο Γάλλος στρατηγός Μωρίς Σαράϊγ (Maurice Sarrail) που κατέφθασε στην Θεσσαλονίκη την 29η Σεπτεμβρίου 1915.  

    Ο Σαράϊγ που εκτελούσε εντολές του Γάλλου Αρχιστράτηγου Joffre παρέμεινε στην Θεσσαλονίκη 2,5 χρόνια. Τον Δεκέμβριο 1917 αντικαταστάθηκε   από τον Γάλλο στρατηγό Γκιγιωμά ο οποίος αντικαταστάθηκε τον Ιούνιο 1918 από τον επίσης Γάλλο στρατηγό Φρανσέ ντ' Εσπεραί (Franchet d' Esperai). Ο τελευταίος  κατέφθασε στην Θεσσαλονίκη την 4η Ιουνίου 1918.

   Στο μεταξύ ο Βουλγαρικός στρατός που είχε καταλάβει ολόκληρη την Σερβική Μακεδονία, είχε οργανώσει μία τεράστια αμυντική γραμμή χαρακωμάτων και πυροβολείων σε μεγάλο υψόμετρο, κατά μήκος της διαμφισβητούμενης Ελληνοσερβικής μεθορίου που είχε χαραχθή τον Μάρτιο του 1913.

Ο ΣΕΡΒΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΔΙΑΦΕΥΓΕΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΣΩ ΑΛΒΑΝΙΑΣ

Δεκέμβριος 1915: Αφίσσα εποχής  απεικονίζει την  βασιλική οικογένεια της Σερβίας να καταφεύγει με άμαξες στα δυσπρόσιτα βουνά της Αλβανίας, καταδιωκόμενη από τον Βουλγαρικό στρατό. Ο Σέρβος βασιλέας Πέτρος Β΄ Καρατζόρτζεβιτς με τον διάδοχο Αλέξανδρο Β΄ συνοδεύονται από τον πρωθυπουργό Νίκολα Πάσιτς και τον αρχιστράτηγο Ραντομίρ Πούτνικ

Πέτρος Α΄ Καρατζόρτζεβιτς: Βασιλέας της Σερβίας

Αλέξανδρος Β΄ Καρατζόρτζεβιτς, αντιβασιλέας Σερβίας

  Στις 12 Οκτωβρίου 1915 η 3η Βουλγαρική στρατιά υπό τον στρατηγό Τσέκωφ καταλαμβάνει τα Σκόπια. Οι Σέρβοι πιεζόμενοι ταυτόχρονα  από Γερμανούς και  Βούλγαρους υποχωρούν άτακτα προς τα δυτικά καταφεύγοντας  στα δυσπρόσιτα  βουνά της Αλβανίας. Μαζί τους σέρνουν  40.000  Ούγγρους αιχμαλώτους που είχαν συλληφθή στις μάχες του 1914 κοντά στο Βελιγράδι.

  Τον Δεκέμβριο 1915 οι Σέρβοι εισβάλουν στο Αλβανικό έδαφος από δύο σημεία. Επειτα από αγωνιώδη πορεία  στα χιονισμένα βουνά διασώζονται στα Αλβανικά παράλια  140.000 στρατιώτες, κυρίως νεοσύλλεκτοι, και λίγοι πρόσφυγες. 

   Επικεφαλής των διασωθέντων που μεταφέρθηκαν με Βρεττανικά πλοία στην Θεσσαλονίκη,  ήταν ο αρχιστράτηγος  Βοεβόδας Πούτνικ και ο νεαρός πρίγκηπας-διάδοχος  Αλεξάντερ Καρατζόρτζεβιτς, γυιός του βασιλέα Πέτρου.

    Στην διαδρομή αυτή, ο Σερβικός στρατός έζησε μια από τις μεγαλύτερες συμφορές της ιστορία του. Στην επίσημη αναφορά του  στρατηγού Μπόζινταρ Τέρζιτς, προς τον πρωθυπουργό της Σερβίας Νίκολα Πάσιτς, αναφέρεται ότι στην Αλβανία χάθηκαν 243.877 άνθρωποι, από πείνα, τον δριμύ χειμώνα, και τις επιθέσεις Αλβανών ατάκτων που αντιστάθηκαν στην Σερβική εισβολή. 

   Από την πλευρά τους οι Σέρβοι συμπεριφέρθηκαν απάνθρωπα στους 40.000 Ούγγρους αιχμαλώτους  που έσερναν μαζί τους. Οι περισσότεροι πέθαναν από την κακομεταχείρηση και τις κακουχίες ενώ αρκετές χιλιάδες εκτελέσθηκαν. 

  Σε αντίποινα ο Αυστριακός στρατός     απαγχόνισε εκατοντάδες Σέρβους άτακτους (Τσέτνικ) που διενεργούσαν δολιοφθορές στα μετόπισθεν. 

Προπαγανδιστικό πόστερ γιά την διάσωση του Σερβικού στρατού

Η  υποχώρηση του Σερβικού στρατού στα χιονοσκέπαστα βουνά της Αλβανίας

   Οι Αυστροουγγρικές δυνάμεις υπό τον στρατηγό Κόβες εισέβαλαν στο Αλβανικό έδαφος επιδιώκοντας την ολοκληρωτική εξολόθευση του Σερβικού στρατού. Προ του κινδύνου ο Αγγλογαλλικός στόλος αφού πρώτα κατέλαβε την Κέρκυρα, προσεγγίζει τα Αλβανικά παράλια και μεταφέρει από την Αυλώνα, το Δυράχειο, το Σκαντάρ  και άλλα λιμάνια 152.000 Σέρβους στρατιώτες και πρόσφυγες στο λιμάνι Γουβιά της Κέρκυρας. Μέρος του Σερβικού στρατού μεταφέρθηκε στην Μπιζέρτα της Τύνιδας.

   Η Ελληνική κυβέρνηση Θεοτόκη διαμαρτυρήθηκε γιά την κατάληψη της Κέρκυρας από τους Αγγλογάλλους  χωρίς αποτέλεσμα. Η μεταφορά  κράτησε 35 ημέρες, άρχισε την 5η Ιανουαρίου και τερματίσθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1916.

   Ο Σερβικός στρατός βρισκόταν σε ελεεινή κατάσταση μαστιζόμενος από μολυσματικές ασθένειες. Μόνο μέσα σε ένα μήνα πέθαναν στο ελληνικό έδαφος 3.700 Σέρβοι από τύφο, δυσεντερία και  κακουχίες.

  Η ταφή των νεκρών αρχικά γινόταν στην Κέρκυρα στην συνέχεια όμως τα πτώματα ερίπτοντο από  Γαλλικά πλοία στην θάλασσα στα ανοιχτά της  Αδρατικής. Στο διάστημα 29 Μαρτίου έως 17 Μαϊου υπό την προστασία του συμμαχικού στόλου τα υπολείματα του Σερβικού στρατού μεταφέρονται ατμοπλοϊκά μέσω Πατρών στην Χαλκιδική όπου αρχίζουν να αναδιοργανώνονται.    

   Η Ελληνική κυβέρνηση δεν αποδέχθηκε την είσοδο και εγκατάσταση των Σερβικών στρατευμάτων στο Ελληνικό έδαφος. Από την αρχική στρατιά των 300.000 Σέρβων απέμειναν 125.000. Μαζί τους ακολουθεί η εξόριστη Σερβική κυβέρνηση με επι κεφαλής τον νεαρό αντιβασιλέα Αλέξανδρο Καρατζόρτζεβιτς.

  Με την βοήθεια της ΑΝΤΑΝΤ και κυρίως Γάλλων αξιωματικών ο Σερβικός στρατός  αναδιοργανώνετται σε 6 μάχιμες μεραρχίες πεζικού και μία άνιππο ταξιαρχία ιππικού που μεταφέρονται τον επόμενο μήνα σε στρατόπεδα της Θεσσαλονίκης. Ο οπλισμός και το πυροβολικό παραχωρήθηκαν από τον Γαλλικό στρατό ενώ τα μουλάρια γιά την συγκρότηση τριών ορεινών μεραρχιών χορηγήθηκαν από τους Αγγλους.

    Σύντομα ο Σερβικός στρατός θα ριφθή στις φονικές μάχες που θα διεξαχθούν στον ορεινό όγκο του Καϊματσαλάν (Kaymakchalan) κατά μήκος του Μακεδονικού μετώπου. Τον Σεπτέμβριο του 1916 έπειτα από σκληρές μάχες και έχοντας υποστή βαρύ φόρο  αίματος, θα υποχρεώσει τους Βούλγαρους σε σύμπτηξη  στην βόρεια όχθη του ποταμού Τσέρνα Ρέκα. Τα Αγγλογαλλικά στρατεύματα που υποστήριξαν την επίθεση θα υποστούν εξ ίσου σοβαρές απώλειες.

ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΤΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

 "Δεν στρεφόμαστε κατά του βασιλέως αλλά κατά των Βουλγάρων"

 13 Σεπτεμβρίου 1916:  Απόσπασμα από ομιλία του Βενιζέλου σε συλλαλητήριο στην Κρήτη μπροστά σε 20.000 οπλισμένους οπαδούς του   

Οι πρωθυπουργοί  Ελλάδας, Σερβίας και Βουλγαρίας  Ελευθέριος Βενιζέλος, Νίκολα Πάσιτς  και Βασίλ Ραδοσλάβωφ

  Το 1915-1916 η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα   εμφανιζόταν ιδιαίτερα ρευστή. Ο πρωθυπουργός Ελευθέριος  Βενιζέλος παραιτήθηκε δύο φορές στην διάρκεια του 1915 προβάλοντας την απαίτησή να κηρυχθή γενική επιστράτευση και να εισέλθει η Ελλάδα στο πόλεμο πλάϊ στους Συμμάχους και κατά της Βουλγαρίας.

   Η πρώτη παραίτηση έγινε στις 24 Φεβρουαρίου 1915. Στις 23 Σεπτεμβρίου 1915 αναλαμβάνει πρωθυπουργός ο Αλέξανδρος Ζαϊμης που επιβεβαιώνει δημόσια την πολιτική της ουδετερότητας. Στις 22 Οκτωβρίου η κυβέρνησή χάνει την ψήφο εμπιστοσύνης και παραιτείται. Ο βασιλιάς Κωσταντίνος αναθέτει στον υπηρεσιακό πρωθυπουργό Στέφανο Σκουλούδη να διαλύσει την βουλή και να προκηρύξει εκλογές.

   Στις 6 Δεκεμβρίου 1915 διεξάγονται εκλογές στην Ελλάδα με αποχή των Βενιζελικών. Το αποτέλεσμα δίνει απόλυτη πλειοψηφία στα αντίπαλα κόμματα που σχηματίζουν κυβέρνηση υπό τον Γεώργιο Θεοτόκη. Ο από βορρά κίνδυνος όμως γίνεται όλο και πιό ορατός καθώς στα τέλη Δεκεμβρίου 1915 οι νικηφόρες Γερμανοβουλγαρικές δυνάμεις υπό τον στρατάρχη Φαλκενχάϊν προσεγγίζουν απειλητικά τα ελληνικά σύνορα.

   Τον Μάϊο 1916 ο Βουλγαρικός στρατός εισέρχεται στο ελληνικό έδαφος από τα στενά της Κούλα εξουδετερώνει αμαχητί το ελληνικό οχυρό Ρούπελ, καταλαμβάνει την Καβάλα και αιχμαλωτίζει το Δ΄ Ελληνικό Σώμα στρατού δυνάμεως 10.000 αντρών που μεταφέρεται σιδηροδρομικά σε στρατόπεδα της Γερμανίας.

    Στην Αθήνα είχε δημιουργηθή κορυφαία  αντιπαράθεση ως προς την συμμετοχή   στον πόλεμο. Ο βασιλιάς Κωσταντίνος που ανέβηκε στον θρόνο τον Μάρτιο 1913 μετά την δολοφονία του πατέρα του  Γεωργίου Α΄ στην Θεσσαλονίκη, επιμένει στην ουδετερότητα της Ελλάδας. Οι κεντρικές αυτοκρατορίες, Γερμανία και Αυστροουγγαρία, διέθεταν πολλά ατού στην Ελλάδα, κυρίως όμως την σύζυγο του Κωσταντίνου βασίλισσα Σοφία που ήταν αδελφή του αυτοκράτορα της Γερμανίας Γουλιέλμου Β΄ Κάϊζερ.

  Η Βενιζελική παράταξη τάχθηκε υπέρ της εξόδου στον πόλεμο στο πλευρό της Αγγλογαλλοϊταλικής συμμαχίας γνωστής ως εγκάρδιας συνεννόησης (ΑΝΤΑΝΤ). Η αντίθεση με τον βασιλιά πήρε μεγάλες διαστάσεις και οδήγησε στην ανταρσία του Βενιζέλου και στο στρατιωτικό πραξικόπημα στην Θεσσαλονίκη που εξερράγη στις 17 Αυγούστου 1916.

ΤΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ΚΑΙ Η ΣΤΡΑΤΙΑ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

Ο ΣερβικΟς στρατΟς εγκαθΙσταται στην ΘεσσαλονΙκη

Την περίοδο 1915-1918 η Θεσσαλονίκη (πρώην Selanic-Solun) φιλοξενούσε ένα μωσαϊκό στρατευμάτων από 20 διαφορετικές χώρες. Σέρβοι, Βρετανοί, Γάλλοι, Ιταλοί, Ρώσσοι, Σενεγαλέζοι, Ινδοί, Μαροκινοί, Αυστραλοί ακόμα και Βιετναμέζοι, είχαν συγκροτήσει την πολυεθνική Στρατιά Ανατολής προς αντιμετώπιση του Βουλγαρικού κινδύνου που απειλούσε την Μακεδονία. Στην φωτογραφία ένα πολυεθνικό ποτ-πουρί στρατιωτών σε αναμνηστική πόζα τα Χριστούγεννα του 1916

   Από τα τέλη Φεβρουαρίου 1916 οι Αγγλογαλικές δυνάμεις της Entente αρχίζουν να βγαίνουν από το περιχαρακωμένο στρατόπεδο Θεσσαλονίκης και να προωθούνται προς βορρά στα ερείσματα της κατεχόμενης από τους Βούλγαρους  οροσειράς Καϊμακτσαλάν- Στάμκοβ Γκρόμπ - Κόζιακ - Ντόμπρο Πόλιε που διαχωρίζει την Ελλάδα από την Σερβία. Την 21η Μαϊου 1916 ο στρατηγός Σαράϊγ κηρύσσει τον στρατιωτικό νόμο στην Μακεδονία.

   Μέχρι το καλοκαίρι του 1916 η συνολική δύναμη των συμμάχων φθάνει τους 350.000 άντρες. Τον Σεπτέμβριο 1916 ξεπερνά τις 450.000 άντρες. Η   Στρατιά Ανατολής (Armee d' Orient) όπως ονομάσθηκε, ενισχυμένη με Αγγλους, Ρώσσους, Ιταλούς, Σέρβους και τελευταία Ελληνες, παρατάχθηκε στα Ελληνοσερβικά σύνορα του 1913 σχηματοποιώντας το  Μακεδονικό Μέτωπο.

    Η σύγκρουση με τον Βουλγαρικό στρατό πλησίαζε. Γιά μία ακόμα φορά η Μακεδονία γινόταν θέατρο μιάς τεράστιας πολεμικής αναμέτρησης. Ο Σερβικός στρατός θα αποτελέσει την αιχμή του δόρατος και θα υποστή βαρύ φόρο αίματος.

1916: Η Θεσσαλονίκη υπό Ελληνοσερβική κατοχή. Παρέλαση Σέρβων στον Λευκό Πύργο

Ο ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ ΣΤΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ

1916: Ο στασιαστής Βενιζέλος επιθεωρεί τμήματα νεοσυλλέκτων στα βουνά της Μακεδονίας

    Στις 7 Αυγούστου 1916 τα Βουλγαρογερμανικά στρατεύματα εξαπολύουν μεγάλη επίθεση σε μέτωπο 100 χιλιομέτρων. Προηγήθηκε τελεσίγραφο του Βούλγαρου πρωθυπουργού Ραδοσλάβωφ που απαιτούσε παράδοση του ελληνικού στρατού. Στις 13 Αυγούστου 1916 εγκαθίσταται στην Θεσσαλονίκη η εξόριστη Σερβική κυβέρνηση μαζί με  την Σερβική Βουλή (Σκουψίνα).

   Η Θεσσαλονίκη μετατρέπεται σε Σερβική πόλη καθώς ο αναδιοργανωμένος Σερβικός στρατός δυνάμεως 125.000 αντρών κατανεμημένων σε 6 μεραρχίες, διέρχεται από την πόλη και προωθείται στην πρώτη γραμμή του μετώπου. Αποτελεί την αιχμή του δόρατος της συμμαχικής στρατιάς και θα υποστή βαρύ φόρο αίματος. Ο Γάλλος αρχιστράτηγος Σαράϊγ δεν κρύβει την εχθρική του τοποθέτηση απέναντι στην Ελληνική κυβέρνηση και τον βασιλέα Κωσταντίνο που παραμένουν ουδέτεροι στην Αθήνα.

   Ο Σερβικός στρατός μετά την αναδιοργάνωσή του σε στρατόπεδα της Χαλκιδικής, συγκροτήθηκε σε έξι μάχιμες μεραρχίες πεζικού και μία ταξιαρχία ιππικού που ανά δύο αποτελούσαν Στρατιωτικό Σώμα (στρατιά). Οι Σέρβοι ονοματοδότησαν τις μεραρχίες τους με ονόματα ποταμών που διέσχιζαν την  Σερβία (μετέπειτα Γιουγκοσλαβία) ως εξής:

1.  Μεραρχία Βαρδάρη (Αξιός)  

2.  Μεραρχία Δουνάβεως 

3.  Μεραρχία Ντρίνα (παραπόταμος του Σάββα στον Δούναβη δυτικά του Βελιγραδίου) 

4.  Μεραρχία Μοράβα (παραπόταμος του Δούναβη στην νότια Σερβία) 

5.  Μεραρχία Σουμάντια (περιοχή νότια του Βελιγραδίου) και

6.  Μεραρχία Τιμόκ (παραπόταμος του Δούναβη στα Βουλγαρικά σύνορα).

Αρχιστράτηγος του Σερβικού στρατού παρέμεινε ο διάδοχος Αλέξανδρος με γενικό Επιτελάρχη τον στρατηγό Μπόγιοβιτς που αντικατέστησε τον ασθενήσαντα αρχιστράτηγο Βοεβόδα Ραντομίρ Πούτνικ (1847-1917) που μεταφέρθηκε από το Αλβανικό λιμάνι Σκούταρι (Σκαντάρ) γιά θεραπεία στην Γαλλία  όπου και πέθανε το 1917

   Η συνολική δύναμη του Σερβικού στρατού ανήλθε σε 130.000 άντρες, 35.000 κτήνη, 17 μοίρες ελαφρού και μέσου πυροβολικού, 6 πυροβολαρχίες βαρέως πυροβολικού και 300 πολυβόλα. Διοικητής της 1ης Σερβικής στρατιάς (μεραρχίες Βαρδάρη και Μοράβα) ορίσθηκε ο στρατηγός Ζίβοζιν Μίσιτς (1855-1921) που κατά διαστήματα αντικαταστάθηκε από τον συνταγματάρχη Μίλος Βάσιτς. Διοικητής της 2ης Σερβικής στρατιάς (μεραρχίες Σουμάντια και Τιμόκ) ορίσθηκε ο στρατηγός Στέπαν Στεπάνοβιτς και της τρίτης στρατιάς (μεραρχίες Ντρίνα και Δουνάβεως) ο στρατηγός Πάβλε Γιούρισιτς.

  Το τελευταίο έτος του πολέμου ο στρατηγός Μπόσα Γιάνκοβιτς που το 1914 είχε αποκρούσει τις επιθέσεις των Αυστριακών αντικατέστησε τον στρατηγό Γιούρισιτς και ανέλαβε την διοίκηση της 3ης στρατιάς που περιλάμβανε και στρατιώτες του Μαυροβουνίου. Επιτελάρχης του Σερβικού στρατού ορίσθηκε ο στρατηγός Βοεβόδας Πέταρ Βόγιοβιτς (1858-1945).
 

ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

   Στις 14 Αυγούστου 1916 οι Βενιζελικοί αξιωματικοί της Θεσσαλονίκης στασιάζουν, εξουδετερώνουν τις νόμιμες ελληνικές  Αρχές και κηρύσσουν εξέγερση κατά της κυβέρνησης των Αθηνών. Κύριο σύνθημά τους η είσοδος της Ελλάδας στον πόλεμο κατά της Βουλγαρίας.    

   Ενα μήνα αργότερα στις 13 Σεπτεμβρίου 1916   συγκροτείται στην Θεσσαλονίκη μετά από πολλές ζυμώσεις η στρατιωτική τριανδρία της Εθνικής Αμυνας. Επικεφαλής της νέας κυβέρνησης "Εθνικής Αμυνας" μπαίνει ο Ελευθέριος Βενιζέλος που φθάνει στην Θεσσαλονίκη την 26η Σεπτεμβρίου 1916 αφού πρώτα διαφεύγει από την Κρήτη φοβούμενος την σύλληψη.

  Η επαναστατική κυβέρνηση με τις ευλογίες των Αγγλογάλλων του αρχιστράτηγου Σαράϊγ περιλαμβάνει τον στασιαστή στρατηγό Γ. Δαγκλή, τον ναύαρχο Κουντουριώτη, τον υποστράτηγο  Εμμανουήλ  Ζυμβραδάκη ως Υπουργό Στρατιωτικών και τον Νικόλαο Πολίτη ως Υπουργό Εξωτερικών. Στην στρατιωτική χούντα συμμετέχει ενεργά και ο  λοχαγός Νικόλαος Πλαστήρας μετέπειτα "ηρωας" της αποτυχημένης αντιτουρκικής (Μικρασιατικής) εκστρατείας και πρωθυπουργός της Ελλάδας.

    Γιά πρώτη φορά στην ιστορία της η Ελλάδα διασπάται σε δύο ανεξάρτητα κομμάτια καθώς ο Εθνικός Διχασμός είναι πραγματικότητα. Το "κράτος" της Θεσσαλονίκης περιλαμβάνει τις περιοχές της Μακεδονίας που κατέχονται από τις συμμαχικές δυνάμεις, την Κρήτη και μερικά νησιά του Αιγαίου. Κατά μήκος των δύο ελληνικών κρατών κοντά στην Κατερίνη δημιουργείται διαχωριστική ζώνη που φρουρείται από Γάλλους, Σύντομα η επαναστατική κυβέρνηση Βενιζέλου αρχίζει να εκδίδει "διατάγματα" γιά να προσδώσει κύρος στην υπόστασή της.

    Πρώτο μέλημμα των  στασιαστών είναι η αντιμετώπιση του Βουλγαρικού κινδύνου. Συγκροτούν στρατό 55.000 νεοσυλλέκτων που προστίθεται στις ολοένα αυξανόμενες συμμαχικές δυνάμεις.Η στρατολόγηση συναντά μεγάλες δυσκολίες λόγω απροθυμίας των κατοίκων της Μακεδονίας να καταταχθούν βίαια στον Ελληνικό στρατό. Στην περιοχή Χαλκιδικής σημειώθηκε ένοπλη αντίσταση κατά της στρατολόγησης που αντιμετωπίσθηκε με εκτελέσεις των πρωτεργατών.

    Στα τέλη Σεπτεμβρίου 1916 η συνολική δύναμη της Στρατιάς Ανατολής με έδρα την Θεσσαλονίκη, ξεπερνά τους 550.000 άντρες. Στόχος της τεράστιας αυτής πολεμικής μηχανής είναι η εκδίωξη των ισχυρών Βουλγαρικών δυνάμεων που έχουν οχυρωθή κατά μήκος του Μακεδονικού μετώπου. Ηδη από τις 23 Αυγούστου 1916 εξαπολύεται η πρώτη σοβαρή συμμαχική αντεπίθεση στην δυτική Μακεδονία που είχε αποτέλεσμα να καταληφθούν τα Μπίτολα (Μοναστήρι) και να απωθηθούν οι Βούλγαροι από την ελληνοσερβική μεθόριο.

  Η αντίδραση των Γερμανών και Αυστριακών υπήρξε σθεναρή. Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1916 εξαπολύουν μεγάλη επίθεση κατά της Ρουμανίας που πρόσφατα είχε εισέλθει στον πόλεμο. Μέσα σε δύο μήνες η χώρα αυτή συντρίβεται με απώλεια 200.000 αντρών και την 24η Νοεμβρίου 1916 καταλαμβάνεται το Βουκουρέστι από τις νικηφόρες Γερμανοαυστριακές δυνάμεις των στρατηγών Φαλκενχάϊμ και Μάκενσεν.

Каймакцалан 1916

Η ΕΠΙΚΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΚΑΪΜΑΚΤΣΑΛΑΝ  

The Kajmakchalan battle, September 12-30, 1916:  An epic conflict

Βούλγαροι στρατιώτες οχυρωμένοι στην κορυφή του Καϊμακτσαλάν κατοπτεύουν τις Σερβικές θέσεις σε υψόμετρο 2.500 μ.

"Παντού έβλεπα νεκρούς Σέρβους και σκοτωμένα μουλάρια. Οι περισσότεροι ήσαν διαμελισμένοι. Είχαν χτυπηθή από όλμους του Βουλγαρικού πυροβολικού που έβαλε από ψηλά. Τα βοηθητικά τμήματα τους συγκέντρωναν στην άκρη του δρόμου για να μεταφερθούν προς ταφή στον κάμπο των Μογλενών. Πλησίασα και ατένισα μερικούς νεκρούς. Στα παγωμένα τους μάτια υπήρχε κάτι σαν απορία. Ξαπλωμένοι ανάσκελα ατένιζαν τον γαλανό ουρανό της Μακεδονίας.."

Απόσπασμα από το βιβλίο THE STORY OF THE SALONICA  ARMY του Βρετανού ανταποκριτή G. Ward Price, 1919

   Η υψοκορφή Καϊμακτσαλάν ή Προφήτης Ηλίας (2.521 μ.) στην Ελληνοσερβική μεθόριο του όρους Νίτσε ή   (Nidze)  κατέχει στρατηγική θέση στα  Βαλκάνια. Μετά τον Μύτικα στον Ολυμπο (2.917 μ) και τον Σμόλικα στην Πίνδο (2.637 μ.) είναι η τρίτη ψηλότερη κορυφή της Ελλάδας. Λίγο βορειότερα στην Δημοκρατία Μακεδονίας υπάρχουν τρεις ψηλότερες κορυφές, η Σολούνσκα Γκλάβα κοντά στα Σκόπια  (Κεφαλή Θεσσαλονίκης) 2.540 μ., το Πέλιστερ 2.601 μ. και το Τίτοβρι 2.748 μ. Ο Προφήτης Ηλίας απέχει από τα Βοδενά  (Εδεσσα) 28 χιλιομ. σε ευθεία γραμμή και 42 χιλιόμ. μέσω οδικής πρόσβασης.

   Θεωρείται στρατηγικό σημείο επειδή παρέχει άριστη κατόπτευση προς τις πεδιάδες της Θεσσαλονίκης του Μοναστηρίου και των Σκοπίων. Τον Οκτώβριο 1915 καταλήφθηκε από τον Βουλγαρικό στρατό που εγκατέστησε σειρές χαρακωμάτων και βάσεις πυροβολικού τόσο στον Προφήτη Ηλία όσο και στις γειτονικές κορυφές Κόζιακ, Σόκολ, Νίτζε, Φλόκα, Βέτερνικ, Κούζαφ, Στάμκοβ Γκρόμπ καθώς και στο υψίπεδο Dobro Polje.

   Η μάχη του Καϊμακτσαλάν μεταξύ Σέρβων και Βουλγάρων είναι η μοναδική της Ευρωπαϊκής ιστορίας που διεξήχθη σε υψόμετρο 2.500 μ.

   Τον Ιούλιο 1916 στο Ανατολικό μέτωπο οι Ρωσσικές στρατιές του στρατηγού Brussilov διενεργούν μεγάλη αντεπίθεση στον ποταμό Δνείστερο και απωθούν τους Αυστριακούς.

   Η Ρουμανία εισέρχεται στον πόλεμο στο πλευρό των συμμάχων. Η Ρουμανική κυβέρνηση ζήτησε να εξαπολυθή μεγάλη αντεπίθεση στο Μακεδονικό μέτωπο επιδιώκοντας να αποτρέψει Βουλγαρική επίθεση στα νότα της Ρουμανίας μέσω του Δουνάβεως.

   Στις 17 Αυγούστου 1916 οι Γερμανοβουλγαρικές δυνάμεις εξαπολύουν αιφνιδιαστική επίθεση, καταλαμβάνουν το Λέριν (Φλώρινα) και υποχρεώνουν σε υποχώρηση τους Σέρβους που οχυρώνονται στα υψώματα του Οστρόβου (Αρνισσα).

   Στο τέλος Αυγούστου οι συγκρούσεις σταματούν. Ο αρχιστράτηγος Σαράϊγ αποφασίζει να επιτεθή στο Καϊμακτσαλάν και να καταλάβει την πόλη Μπίτολα (Μοναστήρι) πρίν τις βροχές του φθινοπώρου.

   Κύριο εμπόδιο αποτελούν οι ισχυρές Βουλγαρικές δυνάμεις που βρίσκονται οχυρωμένες στις δίδυμες κορυφές του όρους Καϊμακτσαλάν-Προφήτης Ηλίας και Stamkov Grob σε υψόμετρο 2.524  και 2229 μ. .  Η ονομασία Καϊμακτσαλάν (Kajmakchalan or Kaimakchalan) είναι Τουρκική και σημαίνει λειωμένο βούτυρο. Η παλιά Σλαβική ονομασία του βουνού είναι Νίτζε (нице) και η Ελληνοποιημένη Βόρας.

    Η εκπόρθηση των Βουλγαρικών οχυρών ανατέθηκε στο πρώτο Σερβικό σώμα στρατού που αποτελείται από τις μεραρχίες πεζικού Sumadia και Drina συνολικής δύναμης 40.000 αντρών υπό τον Σέρβο στρατάρχη Živojin Mišić (Живојин Мишић 1855-1921). Η κατάληψη της περιοχής κρίθηκε αναγκαία πρωτού εξαπολυθή η συνδυασμένη συμμαχική επίθεση προς την Μακεδονική πόλη Bitola  (Μοναστήρι) στον κάμπο της Πελαγονίας.

 Σε εκτέλεση  του επιθετικού σχεδίου, ο Σερβικός στρατός άρχισε να μεταφέρεται σιδηροδρομικά την 4η Ιουλίου 1916 από την Θεσσαλονίκη στα Βοδενά (Εδεσσα) και Μογλενά (Αλμωπία). Το Γαλλικό μηχανικό βοήθησε με την διάνοιξη νέας οδού περιφερειακά του Καϊμακτσαλάν και βελτίωσε τις υπάρχουσε ορεινές διαβάσεις που οδηγούσαν στην κορυφή Προφήτης Ηλίας μέσω των χωριών  Βλάδοβο (Αγρας), Τρέσινο (Ορμα), Ρόντοβο (Κορυφή), Τέοβο (Καρυδιά), Κρουντσέλοβο (Κερασιά), Πατετσίνι (Πάτημα) Πόζαρ( Λουτράκι) Μπίζοβο (Μεγαπλάτανος) και Οσλοβο (Παναγίτσα).

   Η αποβίβαση των Σέρβων γινόταν στους σιδηροδρομικούς σταθμούς Βέρτεκοπ (Σκύδρας), Βοδενά (Εδεσσα)  και Βλάδοβο (Αγρας). Στην συνέχεια προωθούντο στον ορεινό όγκο μέσω δασικών διαβάσεων.

  Οι Γάλλοι είχαν κατασκευάσει μία μικρή σιδηροδρομική γραμμή τύπου Ντεκωβίλ πλάτους 600 χιλιοστ. και μήκους 25 χιλιομ. που συνέδεε τον σιδηροδρομικό σταθμό Βέρτεκοπ (Σκύδρα) με τα χωριά  Σούμποτσκο (Αριδαία) και Τρέσιν (Ορμα) στην περιοχή Μογλενών. Η   γραμμή χρησίμευσε γιά την μεταφορά πολεμοφοδίων και κυρίως οβίδων πυροβολικού προς τις υπώρειες του βουνού.

   Λόγω της κακής κατάστασης των δρόμων και της ανεπαρκούς απόδοσης των σιδηροδρόμων, οι μετακινήσεις περατώθηκαν την 19η Ιουλίου 1916 και η έναρξη της επίθεσης αναβλήθηκε γιά την 22α Ιουλίου 1916.  Η 1η Σερβική στρατιά υπό τον στρατηγό Μίλος Βάσιτς παρατάχθηκε σε μέτωπο από την Κούπα μέχρι τα χωριά Οσσιανη (Αρχάγγελος) και  Φούστανη. Η 2η Σερβική στρατιά  υπό τον στρατηγό Στεπάνοβιτς από την υψοκορφή Κόζιακ (τράγος) μέχρι το χωριό Γκόρνο Ρόντοβο (Ανω Κορυφή) και η 3η Σερβική στρατιά υπό τον στρατηγό Πάβλε Γιούρισιτς από το χωριό Γκόρνο Ρόντοβο (Ανω Κορυφή) μέχρι το χωριό Γκορνίτσοβο (Κέλλη).

Χάρτης των Ελληνοσερβικών συνόρων στην περιοχή Καϊμακτσαλάν

   Οι Γερμανοβουλγαρικές δυνάμεις στην Μακεδονία υπολογίζοντο σε 200.000 άντρες κατανεμημένους σε 9 μεραρχίες αποτελούμενες από 172 τάγματα με 800 ελαφρά και 100 βαρέα πυροβόλα. Δύο Βουλγαρικές μεραρχίες είχαν οχυρωθή στην ορεινή ζώνη του Καϊματσαλάν. Η συνολική δύναμη του  Βουλγαρικού στρατού που είχε αναπτυχθή σε όλα τα μέτωπα του Α΄ΠΠ αποτελείτο από 320.000 άντρες κατανεμημένους στην 1η Στρατιά υπό τον στρατηγό Μπογιαντζίεφ, την 2η Στρατιά υπό τον στρατηγό Θεοντόρωφ και την 3η Στρατιά υπό τον στρατηγό Τσέκωφ.

  Οι συνολικές δυνάμεις των συμμάχων στην Θεσσαλονίκη ξεπερνούσαν τους 550.000 άντρες κατανεμημένους σε 201 τάγματα. Δύο Βουλγαρικές μεραρχίες (5η και 8η) είχαν οχυρωθή στον ορεινό όγκο του Καϊμακτσαλάν. Ο Γάλλος αρχιστράτηγος Σαράϊγ είχε θέσει υπό τις διαταγές του συνολικά έξι Σερβικές μεραρχίες και μία ταξιαρχία ιππικού, τέσσερις Γαλλικές μεραρχίες υπό τον στρατηγό Γκορντονιέ (Gordonnier), πέντε Βρετανικές υπό τον στρατηγό Μιλν, μία Ιταλική και μία Ρωσσική ταξιαρχία. Μία από τις Γαλλικές μεραρχίες αποτελείτο από αποικιακά στρατεύματα Μαροκινών και Σενεγαλέζων λογχοφόρων. 

   Τα επιτελικά σχέδια του αρχιστράτηγου Σαράϊγ προέβλεπαν διάσπαση του Μακεδονικού μετώπου στην ζώνη του Καϊμακτσαλάν-Μορίχοβο και κατάληψη της Μακεδονικής πόλης Bitola (Μοναστηρί) στην Πελαγονία. Επρόκειτο γιά αντιπερισπασμό προκειμένου να ολοκληρωθή η ανάληψη πολεμικής δράσης από την Ρουμανία που πρόσφατα είχε εισέλθει στην συμμαχική παράταξη.  Μετά από αρκετές αναβολές η έναρξη της συμμαχικής επίθεσης ορίσθηκε γιά την 7η Αυγούστου 1916.

    Ωστόσο τρεις ημέρες νωρίτερα, την 4η Αυγούστου 1916, ο Γερμανός στρατηγός Φαλκενχάϊν διέταξε αιφνιδιαστικά τον Βουλγαρικό στρατό να επιτεθή πρώτος στα δύο άκρα της Σερβικής παράταξης, στις περιοχές Μοναστηρίου και Κόζουφ-Τζένας. Οι Βούλγαροι προέλασαν κατά μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής Μοναστηρίου Φλώρινας και κατέλαβαν  τα χωριά Νεγκότσανη (Νίκη) και Ραχμανλή. Την 4η Αυγούστου κατέλαβαν το Λέριν (Φλώρινα) και προέλασαν μέχρι την Μπάνιτσα (Βεύη). Φονικές μάχες διεξήχθησαν στην ιστορική καμπή του ποταμού Τσέρνα (Εριγώνας).

Μορίχοβο - Mariovo 1916 (βόρεις υπώρειες Καϊμακτσαλάν): Βούλγαροι στρατιώτες αντεπιτίθενται κάτω από  φραγμό πυρός του Σερβικού πυροβολικού

Οκτώβριος 1916, Γορνίτσεβο (Горничево,  σημερ. χωριό Κέλλη): Σερβική πυροβολαρχία βάλλει κατά των Βουλγαρικών οχυρώσεων στο Καϊμακτσαλάν

Σέρβοι αξιωματικοί στο μέτωπο του Καϊμακτσαλάν

  Στον τομέα της Τζένας οι Βούλγαροι επιτέθηκαν κατά των Σερβικών στρατευμάτων που επιχειρούσαν αναρίχηση στο υψίπεδο του Ντόμπρο Πόλιε και τα εξανάγκασαν σε υποχώρηση καταλαμβάνονας το χωριό Νόντε (Νότια). Σε όλο το μέτωπο των Ελληνοσερβικών συνόρων ο αγώνας του πυροβολικού γενικεύθηκε με ιδιαίτερη σφοδρότητα. Ανάλογες επιθέσεις των Βουλγαρικών δυνάμεων πραγματοποιήθηκαν στην ανατολική Μακεδονία όπου καταλήφθηκε το Σιδηρόκαστρο και η Τζουμαγιά.  

     Η συμμαχική επίθεση εξαπολύθηκε τελικά στις 12 Σεπτεμβρίου 1916 (νέο ημερολόγιο). Ο Σερβικός στρατός οργανωμένος σε τρεις στρατιές είχε πάρει την εξής διάταξη: Η 1η στρατιά σε μέτωπο που άρχιζε από την Κούπα στο βόρειο Πάϊκο μέχρι το χωριό Φούστανη μέσω Οσσιανης (Αρχάγγελος).

    Η  2η στρατιά από την κορυφή Κόζουφ μέχρι το χωριό Γκόρνο Ρόντοβο (Ανω Κορυφή). Η 3η Σερβική στρατιά από το Γκόρνο Ρόντοβο μέχρι το χωριό Γκορνίτσοβο (Κέλλη). Αντικειμενικός σκοπός η διάσπαση του Μακεδονικού μετώπου και η κατάληψη της κατεχόμενης από τους Βούλγαρους Βόρειας (Σερβικής) Μακεδονίας και των Σκοπίων.

   Η Σερβική  μεραρχία Drina προωθήθηκε μέχρι το  χωριό Πατετσίνο (Πάτημα) σε υψόμετρο 1.200 μ. Η μεραρχία Sumadia αναριχήθηκε από την ορεινή διάβαση του χωριού Ράντοβο (Ανω Κορυφή). Η συνέχεια ήταν εξαιρετικά δύσκολη λόγω του γυμνού εδάφους που παρείχε τέλεια σκόπευση στα βαρέα Βουλγαρικά πυροβόλα.

  Οι οχυρώσεις στο Καϊμακτσαλάν έιχαν γίνει με την καθοδήγηση Γερμανών αξιωματικών που είχαν προελάσει στην Μακεδονία μαζί με τα Αυστρoουγγρικά στρατεύματα. Περιλάμβαναν διπλές σειρές χαρακωμάτων ενισχυμένες με πυροβολαρχίες, ολμοβόλα και διάσπαρτες φωλιές πολυβόλων.

     Στις 19 Σεπτεμβρίου 1916 μετά από σκληρό αγώνα τριών ημερών,  η Σερβική μεραρχία Drina με την κάλυψη του Γαλλικού πυροβολικού, κατέλαβε την υψοκορφή Προφήτης Ηλίας (Iliden) έχοντας υποστή βαρύτατες απώλειες. Στις 26 Σεπτεμβρίου οι Βούλγαροι που είχαν συμπτηχθή στους λόφους του  Μορίχοβο, αντεπετέθηκαν και ανακατέλαβαν την κορυφή. Οι μάχες συνεχίσθηκε μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου με διαδοχικές ανακαταλήψεις του επίμαχου σημείου. Τελικά ο Προφήτης Ηλίας κυριεύθηκε  από τους Σέρβους καθώς οι Βούλγαροι υποχώρησαν λίγα χιλιόμετρα βορειότερα στο  Μορίχοβο (Mariovo, Мариово) όπου οργάνωσαν νέες  γραμμές άμυνας.

  Λίγο δυτικότερα δύο Γαλλικές μεραρχίες και μία ταξιαρχία Ρώσσων επιτέθηκαν κατά των Βουλγαρικών θέσεων και κατέλαβαν την Φλώρινα. Δεξιότερα, στον ποταμό Τσέρνα Ρέκα (Εριγώνας), υπήρχαν τρεις επάλληλες σειρές χαρακωμάτων  του Βουλγαρικού στρατού. Ο επικεφαλής της συμμαχικής δύναμης Γάλλος στρατηγός Κορντονιέ διέταξε την κατά μέτωπο επίθεση χωρίς επαρκή υποστήριξη πυροβολικού. Επειτα από φονικές μάχες που στοίχησαν την ζωή σε 2.000 σύμμαχους οι Βούλγαροι υποχώρησαν λίγα χιλιόμετρα βορειότερα στα χωριά του Μορίχοβο σε νέες αμυντικές θέσεις. Το Μακεδονικό Μέτωπο δεν διασπάσθηκε.

  Αξιομνημόνευτη είναι η προδοτική στάση του Θεόδωρου Λακαρίδη, ενός φιλέλληνα  κομμουνιστή από το Burgash (Πύργος) που επιστρατεύθηκε από τον Βουλγαρικό στρατό και στάλθηκε να πολεμήσει στο Μακεδονικό μέτωπο. Στην διάρκεια των συγκρούσεων ο Λασκαρίδης αυτομόλησε στους Σέρβους που με την βοήθεια Γάλλων Αλπινιστών σφυροκοπούσαν την οχυρωμένη υψοκορφή του Καϊμακτσαλάν.

   Αν και έδωσε σοβαρές πληροφορίες στρατιωτικού χαρακτήρα στον Σέρβο στρατηγό που διοικούσε την μεραρχία Drina, συνελήφθη από τους Σέρβους ως κατάσκοπος των Βουλγάρων και στάλθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης αιχμαλώτων στο Οστροβο (Αρνισσα) όπου υπεβλήθη σε βασανιστήρια. Από εκεί δραπέτευσε και κατέφυγε στην νότια Ελλάδα του βασιλέα Κωνσταντίνου (η βόρεια Ελλάδα ανήκε στον Βενιζέλο λόγω του "εθνικού διχασμού").

   Ο Λασκαρίδης που έπασχε από σχιζοφρενικό σύνδρομο εργάσθηκε για μικρό  διάστημα στον Ριζοσπάστη. Το 1919 αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει. Δύο χρόνια αργότερα (1921) έθεσε οριστικά τέρμα στην ζωή του σε ηλικία 26 ετών με απαγχονισμό. Εγραψε μία συλλογή αντιμιλιταριστικών διηγημάτων που δεν εκδόθηκαν ποτέ. Παραδόξως αν και διακατείχετο από αντιβουλγαρικά αισθήματα, χρησιμοποίησε ως ψευδώνυμο το όνομα του Βούλγαρου συγγραφέα Slavakov.

ΣΚΗΝΕΣ ΠΟΛΕΜΟΥ

Σερβική πυροβολαρχία στο Καϊμακτσαλάν βάλλει κατά των Βουλγαρικών οχυρώσεων με Γαλλικά πυροβόλα

Μακεδονικό μέτωπο: Στρατιώτες  του Βουλγαρικού στρατού στο Μορίχοβο (Mariovo), στις βόρειες υπώρειες του Καϊμακτσαλάν, παρασημοφορούνται μετά το τέλος των πολεμικών επιχειρήσεων

KajmakcHalan, Macedonia  September 1916

  In July 1916 the Russian general Brussilov's offensive had made sweeping gains along the Dniester encouraging Romania to enter the war. One of the conditions for Romania's participation was an allied offensive in Macedonia ,which they hoped would engage the Bulgars and prevent a counter offensive over the Danube.  

   The allied boss in Macedonia was the French General Sarrail. The French, British, Serbian, Russian and Italian troops were in position by the middle of August ready for the Romanian declaration of war on the 28th. However, the Bulgars and Germans had spotted the allied preparations and pre-emptied allied plans with their own offensive on August 17th. This had some early success capturing Florina, forcing Serb and French forces back into Greece. The offensive eventually petered out against strong Serb positions at Ostrovo. By the end of August the fighting had stopped.

  Sarrail now reorganised his planned offensive. The British and Italian armies would demonstrate on their fronts whilst Serbian and French divisions would attack Monastir. The capture of Monastir would enable a flanking of the strong Vardar defences, if it could be captured before the autumn rains.

  The key Bulgarian position was on the twin peaks of the Kajmakcalan mountain, a 1500 yard ridge, 8200 feet up at the highest point. This had to be taken by the Serbian First Army (General Misic) before any advance on Monastir.

  The offensive began on September 12th 1916 and the Serbs made good progress through the foothills up to the village of Patechin. After that the bare slopes of the mountain with its natural gullies provided shelter from the artillery support and the Serbs had to advance by hand to hand fighting. By the 19th the Drina division had reached the summit. The Bulgars counterattacked on the 26th and for four days the summit ridge was lost and regained several times until on the 30th the Bulgars retired from the mountain back to Mariovo.

  The attack by two French divisions and a Russian brigade on the Bulgar right flank recaptured Florina on the 17th and then came up against three lines of Bulgar trenches around Kenali and the Crna River. It would be six weeks and at a cost of a further 2000 allied lives before the position was taken. The French commander Cordonnier was repeatedly ordered to attack these lines frontally with inadequate preparation by Sarrail. In fairness, Sarrail's focus was on the bigger picture and the need to ease pressure on the Romanians.

   Both sides reinforced. Additional French troops for the allies and German battalions (from France) strengthened key points on the Bulgar lines. Throughout October and early November allied troops fought through rain, blizzards and fog to push the Bulgars and Germans from the trenches until Monastir was eventually captured on November 19th. However, the victory could not be exploited due the winter and Sarrail suspended all operations on December 11th.
 

Ο ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ

5.000 νεκροΙ ΣΕρβοι

Η μάχη του Καϊμακτσαλάν  υπήρξε μιά άσκοπη αιματοχυσία γιά τους συμμάχους και ιδιαίτερα τους Σέρβους. Ο αντικειμενικός στόχος που ήταν η εξουδετέρωση του Βουλγαρικού στρατού και η ρήξη του Μακεδονικού μετώπου δεν επιτεύχθηκε. Επειτα από σκληρές μάχες οι Βούλγαροι ανασυντάχθηκαν σε παραπλήσιες θέσεις και το μέτωπο παγιώθηκε ξανά με διάταξη νέων χαρακωμάτων σε μήκος 350 χιλιομέτρων

Ο Σερβικός στρατός υπέστη καταστροφικές  απώλειες που ξεπέρασαν τους 5.000 νεκρούς. Δύο Σερβικές μεραρχίες αποδεκατίσθηκαν στην προσπάθεια να καταλάβουν την κορυφογραμμή του όρους Νίτζε. Οι απώλειες της Γαλλορωσσικής στρατιάς υπό τον στρατηγό Κορντονιέ που υποστήριξαν την επίθεση υπήρξαν εξ ίσου σοβαρές. Εξοργισμένη η Ανώτατη Γαλλική διοίκηση αντικατέστησε τον Κορντονιέ με τον στρατηγό Λεμπλουά, διοικητή της 57ης Γαλλικής μεραρχίας

Η Σερβική εκατόμβη  στην κορυφή του Καϊμακτσαλάν ήταν μιά φοβερή ανθρωποθυσία. Ο κύριος ορεινός όγκος που περιλάμβανε το Ντόμπρο Πόλιε και το Σοκόλ παρέμεινε στην κατοχή των Βουλγάρων γιά δύο ακόμα χρόνια μέχρι την μεγάλη συμμαχική επίθεση του Σεπτεμβρίου του 1918 που επέφερε την  ρήξη του Μακεδονικού μετώπου, την ήττα των κεντρικών αυτοκρατοριών  και το τέλος του Α΄ παγκοσμίου πολέμου

   Μετά την κατάληψη της κορυφής του Καϊμακτσαλάν οι Γερμανοί απέστειλαν ενισχύσεις από το Δυτικό μέτωπο προκειμένουν να ενισχύσουν τον Βουλγαρικό στρατό. Οι συγκρούσεις συνεχίσθηκαν σε όλη την διάρκεια του Οκτωβρίου και Νοεμβρίου 1916 κάτω από αντίξοες καιρικές συνθήκες ομίχλης και βροχής χωρίς σημαντικές επιτυχίες. Οι συμμαχικές δυνάμεις κατάφεραν τελικά να καταλάβουν τα Bitola στις 11 Δεκεμβρίου 1916. Την ημέρα εκείνη ο Γάλλος αρχιστράτηγος Σαράϊγ διέταξε κατάπαυση των εχθροπραξιών λόγω του χειμώνα.

ΚΑΪΜΑΚΤΣΑΛΑΝ: ΤΟ ΒΟΥΝΟ ΠΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΩΣΕ

ΤΑ ΛΕΙΨΑΝΑ ΤΩΝ ΣΕΡΒΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ

    ΤΟ ΣΕΡΒΙΚΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ

  Το Σερβικό Μαυσωλείο-Οστεοφυλάκιο στο νησί Βίδο της Κέρκυρας σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Νίκολα Κνιάζεβ και λειτούργησε το 1936. Στις μαρμάρινες κόγχες του βρίσκονται 1232 οστεοθήκες με τα οστά των πολεμιστών, οι οποίοι είχαν ενταφιαστεί σε 27 κοιμητήρια της Κέρκυρας και των οποίων τα ονόματα είναι γνωστά. Τα οστά 1532 αγνώστων στρατιωτών έχουν ενταφιαστεί σε δύο παράπλευρους εξωτερικούς τάφους.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ:  ΣΥΜΜΑΧΙΚΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΖΕΪΤΙΝΛΙΚ

  Ο  Σερβικός τομέας του συμμαχικού νεκροταφείου Ζεϊτινλίκ (Ελαιώνας) στην οδό Λεμπέτ (Λαγκαδά) της Θεσσαλονίκης, κατασκευάσθηκε το 1925-1927.  Στο εσωτερικό του επιβλητικού μαυσωλείου έχουν εναποτεθή τα οστά 7.565  Σέρβων στρατιωτών που έπεσαν στο Μακεδονικό μέτωπο. Το νεκροταφείο φιλοξενεί επίσης τα λείψανα 8.098 Γάλλων στρατιωτων, 2.500 Βρετανών, και 45 Βουλγάρων τραυματιών που πέθαναν  στην αιχμαλωσία ως κρατούμενοι  των Αγγλων. Σττην πρόσοψη  του  Σερβικού μαυσωλείου που κτίσθηκε το 1926 ο επισκέπτης διαβάζει την εξής προπαγανδιστική επιγραφή χαραγμένη στην παλιά Σερβοκροατική γλώσσα:

   "Ω ξένε εσύ που  απ' τα πέρατα του κόσμου  φθάνεις σε τούτο το ιερό μαυσωλείο, χαιρέτησε  αυτούς που αναπαύονται εδώ, τους μεγαλύτερους ήρωες που έζησαν ποτέ

  Ολοι τους είναι παιδιά του ατρόμητου Σερβικού έθνους, του κολοσσού της παγκόσμιας  ιστορίας, που πορεύθηκαν αδελέαστα στα μονοπάτια του αγώνα, άξια της αιώνειας δόξας που τους ανήκει παντοτινά

  Στον Γολγοθά του μαρτυρίου σταυρώθηκαν χτυπημένοι από κατάρες, νικημένοι από τις σφαίρες, την πείνα και την δίψα, χωρίς ποτέ να χάσουν την πίστη τους στην τελική νίκη "

VIDEO

2013: Τρίτος  Βαλκανικός πόλεμος- Αρμαγεδών στην  Ελλάδα

Κάθοδος στην κρύπτη των πεσόντων

Το Σερβικό παρεκκλήσι στην κορυφή του όρους Καϊμακτσαλάν.

Σχετικά sites

Wikipedia: The battle of Kajmakcalan - Η μάχη του Καϊμακτσαλάν

Η μάχη Κούκους (Κιλκίς-Λαχανά) 1913: Θηριωδίες Ελληνικού στρατού σε βάρος Βουλγάρων αμάχων

Η  σκοτεινή πλευρά της Ελληνικής ιστορίας   Click below

 Copyright © 2002-2009    www.bulgarmak.org