Солунския български клуб

"Ολα για την Βουλγαρία μέχρι και την τελευταία πνοή "

Πορτραίτο και λογότυπο του βασιλιά Βόριδος ΙΙΙ (1918-1943) με απεικόνιση της Βουλγαρίας έως το Αιγαίο πέλαγος

1941: Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟ

ΣΚΟΠΙΑ Πρωτομαγιά 1941: Ομάδα γυναικών με φολκλορικές ενδυμασίες ποζάρουν επιδεικνύοντας πορτραίτα του Βόριδος και Χίτλερ στην απελευθερωμένη από τον Σερβικό και Ελληνικό ζυγό  Μακεδονία. Λίγες ημέρες νωρίτερα ο Βουλγαρικός στρατός είχε εισέλθει στο Μακεδονικό έδαφος υλοποιώντας την πολυπόθητη ένωση με την μητέρα Βουλγαρία.

Στην αφίσσα αριστερά διακρίνεται το σλόγκαν: ΕΝΑ ΕΘΝΟΣ,  ΕΝΑΣ ΤΣΑΡΟΣ,  ΕΝΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ. Η Βουλγαρία δεν κήρυξε ποτέ τον πόλεμο στην Ελλάδα, δεν σημειώθηκαν εκατέρωθεν εχθροπραξίες  και εφόσον ανέκτησε απλώς εδάφη που δικαιωματικά της ανήκαν προ του 1913, δεν παραβίασε τη Σύμβαση της Χάγης περί πολέμου του 1907

Ο ΤΣΑΡΟΣ ΣΤΑ ΣΚΟΠΙΑ

Σκόπια 1942: Ο βασιλιάς της Βουλγαρίας Boris III χαιρετάει οπαδούς του σε κεντρική πλατεία της πόλης

ΕΝΑΣ ΧΑΡΤΗΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ  ΣΕ ΠΟΛΛΟΥΣ

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ..ΙΤΑΛΙΚΗ

Την περίοδο 1941-1943 η Ιταλία κατείχε το 70% της Ελλάδας (μπλέ χρώμα). Η Βουλγαρία (πράσινο χρώμα) είχε ενσωματώσει την ανατολική Μακεδονία . Οι Γερμανοί (κόκκινο χρώμα) περιορίσθηκαν επιλεκτικά στην ανατολική Μακεδονία,  Αθήνα, μέρος της Κρήτης,  Εβρο και λίγα νησιά του Αιγαίου . Πηγή: wikipedia

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΛΕΣΧΗΣ

   Η Βουλγαρική λέσχη Θεσσαλονίκης (Солунския български клуб)  ιδρύθηκε  τον Μάϊο 1941, λίγες ημέρες μετά την κατάληψη της Ελλάδας από τα Γερμανικά στρατεύματα. Το μέγαρο στο οποίο στεγάσθηκε βρισκόταν στο κέντρο της πόλης, στην οδό Κομνηνών 6, εκεί που βρισκόταν η Λέσχη Γιουγκοσλάβων Ελλάδας και το Γιουγκοσλαβικό εμπορικό επιμελητήριο.

  Στην πόλη κατοικούσαν 15.000  Βούλγαροι. Κοντά στο παλιό σιδηροδρομικό σταθμό υπήρχε ολόκληρη συνοικία Βουλγάρων, το «Κούκους Μαχαλέ» (συνοικισμός Κιλκίς).  Αλλη Βουλγαρική συνοικία είχε συγκροτηθεί  κοντά στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας με το όνομα Τράνσβααλ.  Οι περισσότεροι Βούλγαροι της Θεσσαλονίκης ήταν έμποροι και μικροεπαγγελματίες, κυρίως οικοδόμοι και γαλακτοπώλες. Υπήρχαν όμως και μερικοί  γιατροί και δικηγόροι.

  Ιδρυτής και εμπνευστής της πολιτικής αυτής οργάνωσης ήταν ο μεγαλέμπορος Νεντέλκο Τσαούσεφ, Ελληνας υπήκοος Βουλγαρικής εθνικής καταγωγής, μέλος της Βουλγαρικής κοινότητας Θεσσαλονίκης. Ο Τσαούσεφ πολιτογραφήθηκε υποχρεωτικά Ελληνας πολίτης το έτος 1913 μετά την προσάρτιση της Μακεδονίας στο τότε Ελληνικό βασίλειο. Το 1918 οι Ελληνικές Αρχές κατοχής στην Μακεδονία,  μετάλλαξαν το οικογενειακό του επώνυμο σε Τσαούσης στα πλαίσια της βίαιης ελληνοποίησης των γηγενών κατοίκων της Μακεδονίας. Ιδρυτικά μέλη της Βουλγαρικής Λέσχης υπήρξαν άλλοι έξι  εξέχοντες Βούλγαροι της Θεσσαλονίκης.

  Στις 10 Σεπτεμβρίου 1941 ο πρόεδρος Νεντέλκο Τσαούσεφ υπέβαλε στην Γενική Διοίκηση Θεσσαλονίκης-Αιγαίου, αίτηση ίδρυσης και λειτουργίας της ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗΣ ΛΕΣΧΗΣ  με συνημμένα: α) το καταστατικό της Λέσχης, β) Το πρακτικό της ίδρυσης και γ) πίνακα με τα ονοματεπώνυμα των ιδρυτών και των μελών του προσωρινού Διοικ. Συμβουλίου.

  Η εγκριτική πράξη εκδόθηκε πανηγυρικά από τις Γερμανικές Αρχές την 26η Οκτωβρίου 1941, επέτειο εισόδου των Βουλγαρικών στρατευμάτων στην Θεσσαλονίκη κατά τον Α΄  Βαλκανικό πόλεμο  και εορτή του πολιούχου Αγίου Δημητρίου (280-303 μΧ).

1912: Η ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΤΟΥ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

26 Οκτωβρίου 1912: Ο Βουλγαρικός στρατός παρελαύνει έφιππος στην Εγνατία οδό μπροστά στην Αψίδα του Γαλερίου. Επί κεφαλής ο διάδοχος του Βουλγαρικού θρόνου. Στο μεσοδιάστημα των δύο Βαλκανικών πολέμων Οι Βούλγαροι συγκυριάρχησαν στην Θεσσαλονίκη με τους Ελληνες επί οκτώ ολόκληρους μήνες (Οκτώβριος 1912 - Ιούνιος 1913)

ABSTRUCT

BULGARIAN CLUB AND OHRANA

   During the 1941-1944 German occupation of Greece, a significant number of Greek citizens selfdetermined as Bulgars (about 80.000) asked Bulgarian citizenship after their registration in Bulgarian Club of Thessaloniki. In the same time a pro Bulgarian paramilitary organization known as OHRANA was formed in Voden (Edessa), Lerin (Florina) and Kostur (Kastoria) regions of northern Greece aiming to counterattack Greek nationalistic organizations as PAO. OHRANA members were organized in three military battalions by Bulgarian reserve lieutenant and academic level economist Andon Kalchev who entered Macedonia from Germany.

   After WW II most of Ohrana's members fled to Yugoslavian Macedonia or Bulgaria, those who remained suffered cruel prosecutions includind death penalty and property confiscation, considered as traitors (dosilogoi). Andon Kalchev was executed in Thessaloniki on 1948, condemned by a Greek military court. On June 25, 1998 during his official visit in Thessaloniki, Bulgarian president Petar Stoyanov put the issue of Bulgarian minority in Greece.

ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΙΔΡΥΣΗΣ ΤΗΣ ΛΕΣΧΗΣ

"Εν Θεσσαλονίκη σήμερα την 1η Μαϊου έτους1941, συνελθόντες εις την ενταύθα και επί της οδού Κομνηνών αριθ. 6 οικοδομήν, οι κάτωθι υπογεγραμμένοι, άπαντες ενήλικες Βούλγαροι κάτοικοι Θεσσαλονίκης, αποφασίζουμε και ιδρύομε σήμερα σωματείον υπό την επωνυμία "ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ" με έδρα την Θεσσαλονίκη και με σκοπό μορφωτικό και εκπολιτιστικό των μελών αυτής, το δε συνταγέν καταστατικό συγκείμενο εξ άρθρων 39 εγκρίνομε παμψηφί κατ' άρθρον και σύνολον. Εις πίστωσιν συνετάγη το παρόν ιδρυτικό πρακτικό όπερ αναγνωσθέν υπογράφεται παρ' ημίν, ως έπεται"

Οι Ιδρυταί

Εν Θεσσαλονίκη τη 10η Σεπτεμβρίου 1941

  Η Γερμανική διοίκηση με έγγραφο που απέστειλε στην Νομαρχία Θεσσαλονίκης γνωστοποίησε ότι ανεγνώρισε την Βουλγαρική Λέσχη. Στις 26 Οκτωβρίου 1941, ημέρα εορτής του πολιούχου Αγίου Δημητρίου, ο Πρώσσος στρατιωτικός διοικητής Θεσσαλονίκης αντιστράτηγος Φον Κρένσκυ ανακοίνωσε εγγράφως στο προσωρινό προεδρείο της Λέσχης την έγκριση λειτουργίας αυτής. Το έγγραφο κοινοποιήθηκε ταυτόχρονα στον Βούλγαρο πλοίαρχο Ιβάνωφ, στρατιωτικό σύνδεσμο του Βουλγαρικού και Γερμανικού στρατού στην Μακεδονία.

Η ΣΦΡΑΓΙΔΑ

Η επίσημη σφραγίδα της Βουλγαρικής Λέσχης απεικόνιζε τους Αγιους Κύριλλο και Μεθόδιο, Βούλγαρους Ιεραπόστολους, εφευρέτες του Γκλαγκολιτικού αλφάβητου, γεννημένους τον 9ο αι. μΧ στην Θεσσαλονίκη. Ως επίσημη ημέρα της λέσχης καθιερώθηκε η εορτή των δύο Αγίων στις 24 Μαίου

ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

   Η λειτουργία της Βουλγαρικής Λέσχης Θεσσαλονίκης εγκρίθηκε υπό τους εξής όρους.

1. Η Λέσχη υπόκειται στην εποπτεία του Γερμανού στρατιωτικού διοικητή.

2. Ο Βούλγαρος αξιωματικός-σύνδεσμός ήταν υπέυθυνος προς τον Γερμανό στρατιωτικό διοικητή για την λειτουργία της Λέσχης.

3. Ο Πρόεδρος της Λέσχης θα εγκρίνεται από την Ανώτατη  διοίκηση Μακεδονίας

4. Μόνο Ελληνες Βουλγαρικής εθνικότητας από την Μακεδονία και Βούλγαροι υπήκοοι μπορούσαν να γίνουν μέλη της Λέσχης. Ολα τα μέλη υπόκεινται στους Ελληνικούς νόμους.

5. Η οπλοφορία απαγορεύόταν σε μέλη της Λέσχης εκτός εάν υπήρχε ειδική άδεια από το Φρουραρχείο Θεσσαλονίκης.

6. Απαγορευόταν η παροχή οικονομικών πλεονεκτημάτων στα μέλη της Λέσχης.

7. Η ταυτότητα των μελών έπρεπε να εγκριθή από τον στρατιωτικό διοικητή.

8. Η λέσχη έπρεπε να υποβάλλει ανά τετράμηνο  έκθεση για την δράση αυτής στην οποία θα φαινόταν η εξέλιξη του αριθμού των μελών.

ΤΟ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ

Το καταστατικό της Βουλγαρικής Λέσχης Θεσσαλονίκης αποτελείτο από 39 άρθρα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ: ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ

  Ολα τα μέλη της Λέσχης εφοδιάζοντο με επίσημη Βουλγαρική ταυτότητα (Лична Карта) στην οποία αναγραφόταν  ότι ο κάτοχος ήταν Βούλγαρος πολίτης. Πανομοιότυπες ταυτότητες είχαν όλοι οι κάτοικοι της Βουλγαρίας. Οσοι είχαν ελληνοποιημένα ονόματα προστίθετο η Βουλγαρική κατάληψη -ωφ ή -εφ. Για παράδειγμα ο Κρούμτσης γινόταν Κρούμτσεφ και ο Μπίτης  Μπίτωφ. 

Η ταυτότητα (λίτσνα κάρτα) του βασιλέα της Βουλγαρία Βόριδος ΙΙΙ  το 1932

   Η λέσχη βοηθούσε τα μέλη της να αποκτήσουν υποζύγια από τις Γερμανικές Αρχές σε χαμηλή τιμή και διένειμε διάφορα είδη πρώτης ανάγκης όπως ζάχαρι, καλαμπόκι, σαπούνι, καφέ, ρύζι και πετρέλαιο που μεταφέροντο στην Θεσσαλονίκη από την Βουλγαρία. Οι Γερμανικές Αρχές υποστήριζαν τα μέλη φροντίζοντας για την εξεύρεση εργασίας.

   Η Βουλγαρική τεχνική εταιρεία "Κύκλωψ" που είχε εγκατασταθή στην Θεσσαλονίκη και εκτελούσε τεχνικά έργα αποκατάστασης στις κατεστραμμένες γέφυρες του Αξιού και του Αλιάκμονα, προσλάμβανε προσωπικό μέσω της Βουλγαρικής Λέσχης.

  Στο κτίριο της λέσχης στην οδό Κομνηνών 6, λειτουργούσε Βουλγαρική στρατιωτική αντιπροσωπεία. Αρχικά υπήρχαν τρεις Βούλγαροι αξιωματικοί. Κατά διαστήματα έφθαναν και άλλοι από την Βουλγαρία. Αρχηγός της αποστολής ήταν  ο έφεδρος λοχαγός Ντιμίτρι Γκεράνωφ, καθηγητής Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο της Σόφιας.

    Μέλη της λέσχης που επέδειξαν ιδιαίτερη δραστηριότητα και ζήλο  ήσαν οι εξής:

•  Κότσο Μπογντάνωφ, εργολάβος, κάτοικος Αρετσούς. Υπεύθυνος για την εγγραφή νέων μελών.

•  Πέταρ Ντεμερτζίεφ, έμπορος, κάτοικος Θεσσαλονίκης, παλαιό μέλος του Βουλγαρομακεδονικού κομιτάτου. Μαζι με την αδελφή του Νεβένκα Ντεμερτζίεφ, πτυχιούχο πολιτικών επιστημών, ήσαν υπεύθυνοι του ιδεολογικού τομέα.

•  Ντιμίτρι Σιάνωφ, κτηματομεσίτης, κάτοικος Θεσσαλονίκης, ανηψιός του Μητροπολίτη Σόφιας Επιφάνειου. Υπεύθυνος ιδεολογικού τομέα.

•  Πέταρ Δασκαλίτσεφ (πρώην Δασκαλίτσης) από το χωριό Βλάδοβο (Αγρας) Εδεσσας. Πρώην γραμματέας της μικτής επιτροπής ελληνοβουλγαρικής μετανάστευσης. Στην διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου 1940/1941 είχε εξορισθή από τις ελληνικές αρχές σε ξερονήσι του Αιγαίου. Από τα πλέον δραστήρια μέλη της λέσχης.

• Ντούσαν Μιλιάγκοβιτς, πρώην Σέρβος υπήκοος, κάτοικος Θεσσαλονίκης. Το 1940 εξορίσθηκε  σε ξερονήσι του Αιγαίου. Υπεύθυνος του γραφείου αποζήμίωσης των εκτοπισθέντων Βουλγάρων Μακεδονίας από την δικτατορία Μεταξά.

•  Ντέλιο Παπανεντέλκωφ, εκδότης, κάτοικος Θεσσαλονίκης. Το 1936 είχε φυλακισθή ως "Βουλγαρόφρων". Από τα πιό μαχητικά μέλη της λέσχης.

• Γκιόργκυ Καραγκιόζωφ, έμπορος, κάτοικος Θεσσαλονίκης.

   Στην Σόφια η ίδρυση της οργάνωσης προκάλεσε ενθουσιασμό. Σε άρθρο του αρχισυντάκτη της εφημερίδας "ΠΡΟΧΟΝΤ"  Κ. Στόεφ στα τέλη Αυγούστου 1941 αναφέρθηκαν τα εξής:

'Τις πρώτες ημέρες της κατάληψης της Θεσσαλονίκης από τα Γερμανικά στρατεύματα ο Νεντέλκο Τσαούσεφ , νέος αλλά σημαντικός Βούλγαρος που είχε γεννηθή και ανατραφή στην Θεσσαλονίκη, καλός γνώστης και υπερασπιστής του Βουλγαρισμού, συγκέντρωσε τον πυρήνα της Βουλγαρικής ιδέας. Με προσωπική του πρωτοβουλία αλλά και με την συνδρομή άλλων Βουλγάρων, ίδρυσαν την Λέσχη, γεγονός που ενίσχυσε ηθικά του Βούλγαρους της πόλης. Από τις πρώτες ημέρες 2.000-3.000 Βούλγαροι έγιναν μέλη της Λέσχης. Σύντομα σχηματίσθηκε διοικητικό συμβούλιο με πρόεδρο τον Τσαούσεφ"

   Στις 22 Ιουνίου 1941 τελέσθηκε στο στρατιωτικό νεκροταφείο Θεσσαλονίκης επίσημο μνημόσυνο για τους πεσόντες Βούλγαρους, Γερμανούς και Ιταλούς. Η εκδήλωσε αυτή που έγινε με την καθοδήγηση της λέσχης, ανέδειξε τους Βούλγαρους της Θεσσαλονίκης. Στην τελετή παρέστη ο Γερμανός στρατιωτικός διοικητής Θεσσαλονίκης-Αιγαίου  και ο Βούλγαρος αρχιμανδρίτης Θεσσαλονίκης Μιχαήλ Ντοστογένσκυ.

ΝΕΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

  Στις 9 Νοεμβρίου 1941 πραγματοποιήθηκε στην Θεσσαλονίκη γενική συνέλευση 500 στελεχών της Λέσχης από διάφορες πόλεις της Μακεδονίας προκειμένου να γίνουν αρχαιρεσίες. Στους συγκεντρωμένους μίλησε ο πλοίαρχος Σάββα Ιβάνωφ ζητώντας πειθαρχία στους ισχύοντες νόμους του ελληνικού κράτους. Στο τέλος της ομιλίας του υπέβαλε προς έγκριση τον κατάλογο των μελών του νέου διοικητικού Συμβουλίου που έγινε αποδεκτός.

  Το νέο Συμβούλιο απαρτιζόταν από τους εξής: Πρόεδρος: Ταγματάρχης ε.α. Αλεξάντερ Σαμαρτζίεφ. Γραμματέας: Πέταρ Δαλκαλίτσεφ. Ταμίας: Πέταρ Ντεμερτζίεφ. Μέλη: Νέστωρ Αγγέλωφ, Κρίστο Τσίτσεφ, Ντιμίταρ Σιάνωφ, Στόγιαν Γιουρούκοβιτς, ΝικολάΙ Φιλίποβιτς. Στις αρχές Φεβρουαρίου 1942 έγινε νέα αλλαγή στο Δ.Σ. και ο πρόεδρος της Λέσχης Σαμαρτζίεφ, πρώην αξιωματικός του ελληνικού στρατού, αντικαταστάθηκε από τον Ντιμίταρ Σιάνωφ. Σημαντικός συνεργάτης του νέου προέδρου ήσαν οι Κότσο Ροϊδης, από το χωριό Ασπρόγια, διευθυντής του ξενοδοχείου Φλώρινα.

Η ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ

  Στα μέσα Νοεμβρίου 1941 έφθασε στην Θεσσαλονίκη ο Βούλγαρος στρατηγός Ζίλκωφ. Σκοπός της άφιξης ήταν να αναλάβει τον συντονισμό της δράσης της Λέσχης  σε όλη την Μακεδονία. Βασικός συνεργάτης του στρατηγού ήταν ο ταγματάρχης Μίτκωφ ο οποίος μόλις έφθασε στην Θεσσαλονίκη τοποθετήθηκε στρατιωτικός σύνδεσμος στο γραφείου του Γερμανού στρατιωτικού διοικητής Θεσσαλονίκης Αιγαίου.  

  Στις 30 Ιανουαρίου 1942 τελέσθηκε γιορτή στην λέσχη για τα γενέθλια του βασιλιά της Βουλγαρίας Μπόρις Γ΄. Προηγήθηκε δέηση  στον Ιερό ναό του Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου από τον Βούλγαρο αρχιμανδρίτη Θεσσαλονίκης. Παρέστησαν πολλοί επίσημοι μεταξύ των οποίων 60 Γερμανοί αξιωματικοί, 5 στρατηγοί και οι πρόξενοι Γερμανίας, Ιταλίας και Ρουμανίας.

  Στον λόγο του ο Βούλγαρος στρατηγός Ζίλκωφ ευχαρίστησε τους συμμάχους για την συμβολή τους και υπενθύμισε ότι κατά τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο 200.000 Βούλγαροι στρατιώτες έδωσαν την ζωή τους για να πραγματοποιηθή η ένωση της Μακεδονίας με την Βουλγαρία. Τελείωσε τον λόγο του με την ευχή να δημιουργηθή μία μεγάλη Βουλγαρία που θα φθάνει μέχρι την Θεσσαλονίκη.

  Τον Μάρτιο 1942 σχηματίσθηκε αστυνομική δύναμη για την περιφρούριση της Λέσχης αποτελούμενη από 22 άντρες υπό τον ανθυπομοίραρχο Νικηφόρωφ και τον αρχιφύλακα Κόκωφ.

   Στις αρχές Μαίου 1942 έφθασε από την Σόφια υψηλόβαθμος πολιτικός κομμισάριος με το ψευδώνυμο Μακεντόνσκυ. Στην συνεδρίαση της λέσχης στις 20 Μαϊου 1942 συνέστησε στο προεδρείο να αυξηθούν οι προσπάθειες για εγγραφή περισσότέρων μελών. Στην ίδια συνεδρίαση ο στρατηγός Ζίλκωφ παρακάλεσε τον πρόεδρο Σιάνωφ να διαβεβαιώσει τα μέλη της λέσχης πως μετά το τέλος του πολέμου ολόκληρη η Μακεδονία θα παρεχωρείτο στην Βουλγαρία. Ο λόγος του καλύφθηκε από ενθουσιώδη χειροκροτήματα.

  Τον Ιούνιο 1942 έφθασαν στην Θεσσαλονίκη 50 Βούλγαροι αξιωματικοί από το Σώμα στρατού Αιγαίου Πελάγους (Belomorie) που είχε έδρα την Ξάνθη. Αποστολή τους ήταν να κατατοπισθούν σε πολιτικά και στρατιωτικά ζητήματα που είχαν σχέση με την διαφαινόμενη προσάρτιση της Μακεδονίας.

ΕΚΚΛΗΣΙΑ 

  Στις 5 Ιανουαρίου 1942 παραχωρήθηκε στην Λέσχη ο Ιερός ναός του  Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου στην οδό Περδίκα 61, που είχε κτισθή από Βούλγαρους της Θεσσαλονίκης στην διάρκεια της Τουρκοκρατίας.  Η επίσημη τελετή παράδοσης έγινε στις 15 Ιανουαρίου στην διάρκεια της οποίας μετονομάσθηκε σε ναό Αγίου Γεωργίου. Στην πρόσοψη του ναού τοποθετήθηκε Βουλγαρική επιγραφή. Εφημέριος ορίσθηκε ο πατήρ Γενάντιεφ.

  Επειδή οι θρησκευτικές ανάγκες των Βουλγάρων δεν μπορούσαν να καλυφθούν, την 9 Ιουνίου 1942 παραχωρήθηκε στην Λέσχη  και ο ναός του Αγίου Σάββα Θεσσαλονίκης στον οποίο εφημέρευε μέχρι τότε Σέρβος ιερέας ο οποίος και απομακρύνθηκε. Την θέση του πήρε ο Βούλγαρος εφημέριος Μαρίνωφ που έφθασε από την Σόφια.

  Τον Φεβρουάριο 1843 ιδρύθηκε στην Θεσσαλονίκη η "ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΑΔΕΛΦΌΤΗΤΑ ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΙΟΣ". Σύμφωνα με τις εξαγγελίες σκοπός της αδελφότητας ήταν η παροχή βοήθειας στους Βούλγαρους της Μακεδονίας, η προώθηση θρησκευτικών θεμάτων και η διοργάνωη εκδρομών σε ορθόδοξα μοναστήρια της Βουλγαρίας. Το Δ.Σ. που εκλέχθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 1943 αποτελείτο από τους: Δ. Ροϊντωφ,  Π. Ντεμερτζίεφ,  Ντ. Σιάνωφ,  Ηλ. Σιάτσικωφ,  Μποζίν Σάτρεφ,  Χρ. Τσέτσεφ,  Ευθ. Ζαγείρωφ και Ν. Μότωφ.

ΣΧΟΛΕΙΑ

  Μία από τις πρώτες προτεραιότητες της Λέσχης ήταν η επανίδρυση των Βουλγαρικών σχολείων και Γυμνασίων η λειτουργία των οποίων είχε διακοπεί  από τις Ελληνικές Αρχές  το έτος 1912. Πρώτη ενέργεια ήταν η δημιουργία νυκτερινής Σχολής για αναλφάβητους Βούλγαρους που επιθυμούσαν την γραπτή εκμάθηση της Βουλγαρικής γλώσσας.

 Στις αρχές Ιανουαρίου 1942 η Λέσχη ζήτησε από τις Γερμανικές Αρχές την παραχώρηση των δύο Βουλγαρικών Γυμνασίων που είχαν αναγερθή από Βούλγαρους της Θεσσαλονίκης στα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας.  Ενα από αυτά βρισκόταν στην γωνία των οδών Αγίου Δημητρίου και 4ης Αυγούστου.

  Προσπάθεις έγιναν και για την επαναλειτουργία της παλιάς Βουλγαρικής Σχολής που βρισκόταν στην οδό Μοναστηρίου κοντά στον σιδηροδρομικό σταθμό.

 Τον Μάρτιο 1942 παραχωρήθηκε στην Λέσχη το πρώην Σερβικό σχολείο που βρισκόταν στην οδό Αγίας Τριάδας, στην περιοχή της οποίας ζούσε σημαντικός αριθμός Βουλγάρων. Το σχολείο παραδόθηκε στις 25 Απριλίου και τον επόμενο Μάϊο έφθασαν από την Σόφια τα πρώτα σχολικά βιβλία για τους μαθητές. Στο σχολείο άρχισε να λειτουργεί συσσίτιο, γεγονός που προκάλεσε την αθρόα εγγραφή μαθητών.

  Στα μέσα Μαρτίου 1942 έφθασαν στην Θεσσαλονίκη ο Βούλγαρος επιθεωρητής Παιδείας Κ. Σίνκωφ για να επιθεωρήσει τα Βουλγαρικά σχολεία της Θεσσαλονίκης και να μελετήσει την επανίδρυση σχολείων στην Εδεσσα, Γιαννιτσά και Φλώρινα.

  Σε πανηγυρική τελετή που έγινε στις 28 Ιουνίου 1942, ο ταγματάρχης Μίτκωφ διένειμε στους μαθητές πηλίκια με επιγραφή  "Α΄ Βουλγαρική Σχολή Θεσσαλονίκης Κύριλλος και Μεθόδιος". Το σχολείο ήταν επτατάξιο και οι μαθητές είχαν ηλικία έξι έως δεκαέξι ετών. Ο αριθμός των μαθητών έφθασε τους 350. Η αρχική στελέχωση έγινε από τους δάσκαλους Στ. Χρίστωφ, Λιούμπα Γκίρτσεβα, Λ. Χρίστοβα, Π. Αγγέλωφ,  Γ. Στανόϊεφ και Σ. Μαβροντίεφ. Διευθυντής του Βουλγαρικού σχολείου Θεσσαλονίκης τοποθετήθηκε ο καθηγητής Παπαναστάσωφ που καταγόταν από την Μακεδονία.

   Τον Ιούλιο 1942 πραγματοποιήθηκε εκδρομή 45 μαθητών στην Βουλγαρία προκειμένου να τονωθή το εθνικό τους φρόνημα. Σε άρθρο της εφημερίδας ΖΟΡΑ που εκδιδόταν στην Σόφια αναφέρθηκε ότι η εκδρομή είχε μεγάλη επιτυχία και προκάλεσε μεγάλο ενθουσιασμό στην Βουλγαρία. Στην εκδρομή πήραν μέρος και παιδιά από τα αμιγώς Βουλγαρικά χωριά Νεοχωρούδα και Γραδεμπόριο που βρίσκονται δυτικά της Θεσσαλονίκης.  

Ο κύριος στόχος της Βουλγαρικής Λέσχης που ήταν η επαναλειτουργία του παλιού Βουλγαρικού Γυμνασίου Θεσσαλονίκης, επιτεύχθηκε με καθυστέρηση τον Απρίλιο 1944. Στις 16 Απριλίου έγιναν με μεγάλη επισημότητα τα εγκαίνεια του Γυμνασίου στο οίκημα του ορφανοτροφείου ΜΕΛΙΣΣΑ που βρισκόταν στην οδό Βασιλίσσης Ολγας αριθ. 50.

  Το Γυμνάσιο λειτούργησε μόνο τρεις μήνες λόγω των πολεμικών γεγονότων που ακολούθησαν. Το οίκημα χρησιμοποιήθηκε ως ξενώνας των Βουλγάρων που επισκέπτονταν την Θεσσαλονίκη και ως κοιτώνας μαθητών από την επαρχία.

  Τον Μάρτιο 1942 συγκροτήθηκε στην Θεσσαλονίκη χορωδία από Βούλγαρους μαθητές. Η χορωδία που αποτελείτο από 100 παιδιά, έπαιρνε μέρος στην Θεία λειτουργία του Βουλγαρικού ναού και σε διάφορες τελετές που οργάνωνε η λέσχη.

  Στις 5 Δεκεμβρίου 1943 δόθηκε παράσταση στο κινηματοθέατρο ΠΑΛΛΑΣ από Βουλγαρικό θίασο που έφθασε από την Σόφια. Στην παράσταση παραβρέθηκε το Δ.Σ. της λέσχης και πολλοί Γερμανοί και Βούλγαροι αξιωματικοί. Μιά δεύτερη παράσταση δόθηκε στις 7 Ιανουαρίου, εορτή των Χριστουγέννων σύμφωνα με το Βουλγαρικό ημερολόγιο.

  Τον Ιανουάριο 1943 εγκαινιάσθηκε Βουλγαρική ιατρική κλινική στην οδό Αγίας Τριάδας 16, στην οικία του Μποζίν Σιάτρεφ. Εκεί νοσηλεύθηκαν δωρεάν αρκετά μέλη της λέχης με πρωτοβουλία του Βουλγαρικού ερυθρού σταυρού και της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας της Βουλγαρίας. Στο προσωπικό της κλινικής εντάχθηκε ο Βούλγαρος στρατιωτικός γιατρός Ταμπάκωφ, ο φαρμακοποιός Ζαχάρωφ και η νοσοκόμα Αννα Τσερέβενα. Υπήρχαν πολλές καταγγελίες ότι τα προηγούμενα χρόνια οι Ελληνες γιατροί που είχαν εγκατασταθή στην Μακεδονίας, έδειχναν απροθυμία να νοσηλεύουν Βούλγαρους.

  Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η διανομή τροφίμων σε χαμηλές τιμές στα μέλη της λέσχης. Με βάση καταλόγους που συντάχθηκαν σε διάφορες πόλεις της Μακεδονίας σημαντικές ποσότητες τροφίμων διανεμήθηκαν σε πτωχούς και απόρους Βούλγαρους μαζί με χρηματικά επιδόματα. Τα τρόφιμα μεταφέροντο από την Βουλγαρία και αποθηκεύονταν στο ισόγειο της λέσχης, στο Βουλγαρικό σχολείο, στο καφενείο ΣΠΑΡΤΗ και σε αποθήκη της οδού Συγγρού.

Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΕΣΧΗΣ ΤΟ 1943

  Σε όλη την διάρκεια του 1943 το Δ.Σ. της Βουλγαρικής Λέσχης Θεσσαλονίκης παρέμεινε το ίδιο. Στις 15 Μαϊου τελέσθηκε στην Βουλγαρική Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (πρώην Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου) η καθιερωμένη τελετή για την ονομαστική γιορτή του βασιλιά Μπόρις. Παραβρέθηκαν επίσημοι της πόλεις και 400 άτομα.

  Στα μέσα του 1943 άρχισαν να προωθούνται Βουλγαρικά στρατεύματα στην Γερμανοκρατούμενη περιοχή της Μακεδονίας, ανατολικά του ποταμού Αξιού. Μέχρι τότε η Βουλγαρία έλεγχε την Θράκη και την Ανατολική Μακεδονία. Το γεγονός προκάλεσε μεγάλο ενθουσιασμό στους Βούλγαρους της Μακεδονίας στους οποίους η διοίκηση της λέσχης έδωσε την διαβεβαίωση ότι σύντομα ο στρατιωτικός και πολιτικός έλεγχος της Μακεδονίας από τον Βουλγαρικό στρατό θα έφθανε μέχρι τον ποταμό Αλιάκμονα.

Η έκταση της Βουλγαρίας στα όρια της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου (1878)

  Στις 28 Αυγούστου 1943 ένα τραγικό γεγονός συντάραξε τα Βαλκάνια. Ο τσάρος της Βουλγαρίας Μπόρις Γ΄ πέθανε ξαφνικά στην Σόφια κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες λίγο μετά την επιστροφή του από την Γερμανία όπου είχε συναντηθή με τον Χίτλερ. Ηταν 49 ετών. Υπήρχαν υποψίες ότι δηλητηριάσθηκε όταν αντιτάχθηκε με σθεναρότητα στην απαίτηση του Χίτλερ να στείλει Βουλγαρικά στρατεύματα στο Ρωσσικό μέτωπο. Η Βουλγαρία αν και τυπικά  σύμμαχος του Αξονα δεν πήρε μέρος σε πολεμικές επιχειρήσεις κατά τον Β΄ Π.Π.  Η μοναδική  στρατιωτική ενέργεια ήταν η κατάληψη της Βαρδαρικής και τμήματος της Αιγαιακής Μακεδονίας και Θράκης που προσαρτήθηκαν στο Βουλγαρικό κράτος με επίσημη πράξη τον Μάϊο 1941.

Η άρνηση του βασιλιά Μπόρις να στείλει Βουλγαρικό στρατό στο πλευρό του Χίτλερ αποτελεί την πιό πιθανή αιτία του αιφνίδιου θανάτου αυτού που αποδόθηκε σε δηλητηρίαση. Λίγες  ημέρες νωρίτερα είχε επιστρέψει από την Γερμανία όπου συναντήθηκε με τον Χίτλερ. Την προηγούμενη βραδυά είχε γευματίσει στην Ιταλική πρεσβεία της Σόφιας όπου κατά πάσα πιθανότητα του προσφέρθηκε δηλητηριασμένο ποτό

  Στις 3 Σεπτεμβρίου αναχώρησε για την Σόφια με Βουλγαρικό στρατιωτικό όχημα, επίσημη αντιπροσωπεία της Λέσχης Θεσσαλονίκης αποτελούμενη από 14 άτομα για να παραβρεθή στην κηδεία του Μπόρις. Ταυτόχρονα έφθασαν στην Σόφια λεωφορεία με Βούλγαρους από τις περιοχές Σερρών, Δράμας, Καβάλας, Κιλκίς, Εδεσσας, Φλώρινας και Καστοριάς. Το προεδρείο της Λέσχης εξέφρασε  βαθειά συλλυπητήρια στην βασίλισσα της Βουλγαρίας Τζοβάνα.

  Η εντυπωσιακή νεκρώσιμη τελετή ξεκίνησε  από τον καθεδρικό ναό Αλεξάντερ Νέφσκυ και τερματίσθηκε με τραίνο στο ορεινό μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη Ρίλα όπου ενταφιάσθηκε η σωρός του βασιλιά. Η παραμονή στην Σόφια διήρκεσε 15 μέρες στην διάρκεια της οποίας έγιναν επαφές με μέλη της Βουλγαρικής κυβέρνησης του Μπόγκνταν Φίλωφ και προωθήθηκαν τα αιτήματα της Λέσχης.

  Τον Δεκέμβριο 1943 η Λέσχη ανακοίνωσε ότι πολύ σύντομα η 6η Βουλγαρική μεραρχία θα αναλάμβανε τον έλεγχο της Θεσσαλονίκης. Προς την κατεύθυνση αυτή είχαν γίνει διαβήματα προς τις Γερμανικές Αρχές που έδωσαν πολλές υποσχέσεις.

ΟΙ ΖΩΝΕΣ ΚΑΤΟΧΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ Β΄ Π.Π.

ΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΛΕΣΧΗΣ 

   Η πολυσχιδής δραστηριότητα  της Βουλγαρικής Λέσχης δεν περιορίσθηκε μόνο στην Θεσσαλονίκη. Παραρτήματα της Λέσχης δημιουργήθηκαν εξ αρχής στα Γιαννιτσά, Κιλκίς,  Εδεσσα και Φλώρινα. Ολόκληρη η δυτική Μακεδονία βρισκόταν στο πεδίο δράσης της Λέσχης με αθρόες εγγραφές μελών και εκδηλώσεις υπέρ της Βουλγαρικής ιδέας.

  Στα χωριά της Εδεσσας Βλάδοβο (Αγρας) και Μεσιμέρ (Μεσημέρι) συγκεντρώθηκαν 71 αιτήσεις οικογενειών στο πρώτο και 9 στο δεύτερο για την έκδοση Βουλγαρικής ταυτότητας με αποδέκτη τον ταγματάρχη Μίτκωφ.

   Τον Μάϊο 1942 μεταφέρθηκαν σιδηροδρομικώς στην Εδεσσα από τα Μπίτολα, 82 τόνοι καλαμποκιού που διανεμήθηκαν στην χαμηλή τιμή των 140 δραχμών το κιλό στους Βούλγαρους της περιοχής. Υπεύθυνος της διανομής ήταν ο Αντον Σιούπεφ πρόεδρος του παραρτήματος της Βουλγαρικής Λέσχης στην Εδεσσα και ο Βούλγαρος υπολοχαγός Αντον Κάλτσεφ, ιδρυτής της παραστρατιωτικής οργάνωσης ΟΧΡΑΝΑ που διατηρούσε παραρτήματα στην Εδεσσα, Φλώρινα και Καστοριά.

  Δύο μήνες νωρίτερα ο Αντον Σιούπεφ είχε επισκεφθή τα κεντρικά γραφεία της Λεσχης  στην Θεσσαλονίκη όπου ζήτησε από τον Βούλγαρο σχολικό επιθεωρητή την επανίδρυση του Βουλγαρικού σχολείου στην Εδεσσα, η λειτουργία του οποίου είχε διακοπεί το έτος 1912. Αίτημα για λειτουργία Βουλγαρικού σχολείου και εκκλησίας, είχαν εκφράσει και οι κάτοικοι των Βουλγαρικών χωριών Γραδεμπόριο και Νεοχωρούδα που βρίσκονται κοντά στην Θεσσαλονίκη.

  Ορισμένα μαχητικά στελέχη της Λέσχη εστάλησαν στην Βουλγαρία για στρατιωτική εκπαίδευση με σκοπό να καταταγούν στην συνέχεια στον Βουλγαρικό στρατό. Τον Αύγουστο 1942 ομάδα Βουλγάρων που είχαν υπηρετήσει στον ελληνικό στρατό ως υπαξιωματικοί, αναχώρησαν από την Θεσσαλονίκη για την Σόφια όπου εισήχθησαν στην Σχολή Δοκίμων Εφέδρων αξιωματικών για εκπαίδευση.

Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΛΕΣΧΗΣ ΤΟ 1944

  Τον Φεβρουάριο 1944 η Βουλγαρική Λέσχη υπέβαλε τηλεγραφική αναφορά στην Βουλγαρική κυβέρνηση του Μπόγκνταν Φίλωφ με την οποία ζητούσε να παραχωρηθή και η υπόλοιπη Μακεδονία στους Βούλγαρους διότι οι Ελληνες οχυρούμενοι όπισθεν των Γερμανών βιαιοπραγούσαν κατά των Βουλγάρων στην Γερμανοκρατούμενη ζώνη. 

  Το καλοκαίρι ωστόσο άρχισαν οι ανησυχίες για το μέλλον εν όψει της δυσμενούς για τον άξονα εξέλιξης των πολεμικών επιχειρήσεων. Η πολιτική της Λέσχης πήρε άλλη μορφή με την διακήρυξη ότι η Μακεδονία μετά το τέλος του πολέμου έπρεπε να αυτονομηθή.

  Στις 26 Αυγούστου 1944 η νέα Βουλγαρική κυβέρνηση του Ιβάν Μπαγκριάνωφ, κήρυξε ουδετερότητα έναντι του Αξονα και διέταξε την αποχώρηση των Βουλγαρικών στρατευμάτων από την Μακεδονία. Στις 9 Σεπτεμβρίου εκδηλώθηκε κομμουνιστικό πραξικόπημα στην Βουλγαρία και η νέα κυβέρνηση κήρυξε τον πόλεμο κατά της Γερμανίας.

   Μέσα στην σύγχυση άρχισε η αποχώρηση των υψηλόβαθμων στελεχών της Βουλγαρικής Λέσχης από την Θεσσαλονίκη. Ετσι στις αρχές Σεπτεμβρίου αναχώρησε για την Σόφια το διοικητικό συμβούλιο και όλα τα ηγετικά στελέχη της Λέσχης. Μέσα στο πρώτο πενθήμερο του Σεπτεμβρίου αναχώρησαν και όλοι οι Βούλγαροι αξιωματικοί που ήσαν υπεύθυνοι για την λειτουργία της λέσχης. Μεταξύ αυτών  ο συνταγματάρχης Μίρτσωφ και ο ταγματάρχης Μίτκωφ. Το τέλος της Βουλγαρικής Λέσχης Θεσσαλονίκης ήταν γεγονός.

Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗΣ ΛΕΣΧΗΣ

80.000 ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΑ ΜΕΛΗ

   Η Ελληνική προπαγάνδα κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια για να υποβαθμίσει τον αριθμό των ατόμων που εγγράφησαν στην Λέσχη στα τριάμισυ χρόνια λειτουργίας της. Στην διάρκεια της Γερμανικής κατοχής οι Ελληνικές Υπηρεσίες Πληροφοριών λειτουργούσαν ανεμπόδιστα σε όλη την έκταση της Γερμανοκρατουμενης Ελλάδας. Αρχηγός της τότε ΚΥΠ ήταν ο συνταγματάρχης Αθανάσιος Χρυσοχόου, γνωστος με το παρατσούκλι "Βουλγαροφάγος". Υπηρξε βασικός μάρτυρας κατηγορίας των "Βουλγαροφρόνων" που δικάσθηκαν ως δοσίλογοι μετά τον πόλεμο.

   Σύμφωνα με τις αναφορές του Χρυσοχόου ο αριθμός των μελών της Βουλγαρικής Λέσχης κυμάνθηκε μεταξύ στην περίοδο 1942-1944 μεταξύ 14.149  και 18.426.

   Εκ διαμέτρου αντίθετοι είναι οι αριθμοί που ανακοινώθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της Λέσχης. Σε επίσημη ανακοίνωση που εκδόθηκε τον Οκτώβριο 1942 αναφέρθηκε πως τα εγγεγραμμένα μέλη της Βουλγαρικής Λέσχης Θεσσαλονίκης έφθασαν τις 80.000.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Μετά τον πόλεμο τα  μέλη της Βουλγαρικής Λέσχης Θεσσαλονίκης υπέστησαν εξοντωτικό διωγμό από τις Ελληνικές Αρχές. Οσοι πρόλαβαν διέφυγαν σε Βουλγαρία και Γιουγκοσλαβία, άλλοι κατατάχθηκαν στον Δημοκρατικό στρατό του ΕΑΜ και στην SNOF.  Χιλιάδες καταδικάσθηκαν σε  βαρειές ποινές, αρκετοί εκτελέσθηκαν έπειτα από δίκες σε έκτακτα ειδικά δικαστήρια κατηγορούμενοι για "εθνοπροδοσία" και "δοσιλογισμό¨. Οι περιουσίες των Βουλγάρων της Μακεδονίας δημεύθηκαν εσαεί από το Ελληνικό κράτος. Το μίσος διαιωνίσθηκε για πάντα.

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ: ΑΛΛΕΣ ΕΠΟΧΕΣ - ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

ΚΑΤΑΔΙΚΗ ΣΕ ΘΑΝΑΤΟΝ ΕΠΕΙΔΗ ..ΑΠΛΑ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΙΖΑΝ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ

Με την 103/13-8-1946 απόφαση του ειδικού δικαστηρίου δοσιλόγων Εδεσσας, καταδικάσθηκαν σε θάνατο και δήμευση της περιουσίας των, τα μέλη της ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗΣ ΛΕΣΧΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ  Αντώνιος Σιούπης (Αντον Σιούπεφ), Ιωάννης Ρούσκας (Γιόβαν Ρούσκωφ) και Χρήστος Ροδίφτσης (Κρστε Ροδίφτσεφ) "επειδή εν Εδέσση και αλλαχού της Μακεδονίας κατά την διάρκεια της ξένης κατοχής, εγένοντο συνειδητά όργανα του εχθρού (Γερμανών και Βουλγάρων) προς διάδοσιν της προπαγάνδας των, εξαίροντες το έργο των κατακτητών, προκαλούντες ηττοπάθειαν παρά τω Ελληνικώ λαώ". Με τα σημερινά δεδομένα για τα παραπάνω αδικήματα αρμοδιότητας Μονομελούς Πλημμελειοδικείου θα επιβάλλετο ποινή φυλάκισης έξι μηνών με αναστολή και δικαίωμα εξαγοράς

ΟΙ ΚΑΙΡΟΙ ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΛΟΓΩ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ

2007: ΟΙ ΒΟΥΛΓΑΡΟΙ ..ΞΑΝΑΡΧΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Οκτώβριος 2007: Βουλγαρικό φολκλορικό συγκρότημα χορεύει στην πλατεία Αριστοτέλους της Θεσσαλονίκης με αναπεταμένη Βουλγαρική σημαία

Εξωτερικά sites

 Οι Βούλγαροι της Θεσσαλονίκης:  Μονογραφία του Ακαδημαϊκού Γιορντάν Ιβάνωφ, Σόφια 1934

 Θεσσαλονίκη: Βουλγαρική πόλη ξανά: Αρθρο του Βουλγαρικού εθνικού κόματος ΑΤΑΚΑ, Σόφια 11 Ιαν. 2007

 Βιβλιογραφία: ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Χρήστου Δ. Καρδάρα, εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1997, ISBN 960-205-351-8

ΒΙΝΤΕΟ

Η σκοτεινή πλευρά της ελληνικής ιστορία     Click below

 Copyright © 2002-2008      www.bulgarmak.org