"Της Αμύνης τα παιδιά διώξανε τον βασιλιά  και του δώσαν  πανιά του για να πάει στη δουλειά του για να πάει στη Γερμανία να τον κάνουνε λοχία.  Ελα να δεις σπαθιά και γιαταγάνια και κάμποσα Βουλγάρικα κεφάλια  εκεί ψηλά, ψηλά στο Σκρα επάνω που πολεμάνε κατά του Γερμανού"

Απόσπασμα από τον λεγόμενο  "Yμνο του Βενιζέλου", 1919

 

ΒΑΣΙΛ ΤΣΕΚΑΛΑΡΩΦ  -  Васил Чекаларов  -  VASIL CHEKALAROV

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ  ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΒΟΕΒΟΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΓΝΩΣΤΟ  ILINDEN  

Προτομή του Μακεδονομάχου Ντόνου Χολέρη στο χωριό Banitsa (Βεύη) με αναφορά στον Τσεκαλάρωφ

  Ο Βάσιλ Τσεκαλάρωφ γεννήθηκε το 1874 στο χωριό Смърдеш (Smrdesh) περιοχής Kostur (Καστοριάς) της Αιγαιακής Μακεδονίας. Το 1927 οι Ελληνικές Αρχές μετονόμασαν την γενέτειρά  του   Κρυσταλλοπηγή. Στα νεανικά του χρόνια εργάσθηκε ως χτίστης και τσαγγάρης. Το 1893 φυλακίσθηκε από τους Οθωμανούς, κατόρθωσε όμως να αποδράσει και να διαφύγει στην Βουλγαρία. Στην Σόφια γνωρίσθηκε με τον Boris Sarafov, ηγέτη του VMRO και από το 1900 ανέλαβε επαναστατική δράση στην Μακεδονία κατά των Οθωμανών.

   Πρώτη του ενέργεια ήταν η αγορά και μεταφορά όπλων από την Ελλάδα στα χωριά της Kαστοριάς και η συγκρότηση επαναστατικού σώματος 200 αντρών στο οποίο ηγήθηκε ως οπλαρχηγός-βοεβόδας.

Коте Христов (Κότε Χρίστωφ) ή καπετάν Κώτας 1863-1905

  Ο Κονσταντίν Χρίστωφ Σάρωφ ή Σαρόφσκυ (Константин Христов Саров или Саровски, 1863-1905), γνωστός στην Ελλάδα ως Κωνσταντίνος Κώτας ή Κώτας Χρήστου (Константинос Котас или Котас Христу)   υπήρξε από το 1899 μέλος του Βουλγαρικού κομιτάτου VMRO. Στο χωριό Ρούλια στο οποίο γεννήθηκε είχαν εγκατασταθή από τον 18ο αι.  Αρβανιτόβλαχοι και Σαρακατσάνοι της Ηπείρου.

  Πήρε  μέρος στην Βουλγαρική επανάσταση του Ιλιντεν (Ιούλιος 1903).  Λίγο αργότερα "μεταμελήθηκε", μεταλλάχθηκε σε Γκρεκομάνο και προσχώρησε επ' αμοιβή στους Πατριαρχικούς. Επικηρυγμένος από το 1898 αναδείχθηκε ως ο πλέον διαβόητος λήσταρχος της ορεινής περιοχής Κορεστίων Καστοριάς.

   Συνελήφθη την 9-6-1904  από τις Οθωμανικές Αρχές και καταδικάσθηκε σε θάνατο. Η σύλληψή του έγινε έπειτα από προδοσία του ελληνικού κομιτάτου που τον θεώρησε επικίνδυνο. Απαγχονίσθηκε δημόσια στις 27 Σεπτεμβρίου 1905 στην λαϊκή αγορά At Pazar του Bitola-Μοναστηρίου. Λίγο νωρίτερα πρόλαβε να δολοφονήσει ένα Βούλγαρο συγκρατούμενό του  μέσα στις Τουρκικές φυλακές Katilhane  του Μοναστηρίου. Η τελευταία του κραυγή λίγο πριν τον απαγχονισμό ήταν διατυπωμένη στην μητρική του γλώσσα την Βουλγαρική: Na zivia Grtsia, Sloboda ili Smrt  (Ζήτω η Ελλάδα, Ελευθερία ή θάνατος).

   Οι Οθωμανικές Αρχές άφησαν το πτώμα του  να αιωρείται επί οκτώ ώρες για παραδειγματισμό. Στο στήθος του κρεμασμένου καρφιτσώθηκε από τον Τούρκο εισαγγελέα το κατηγορητήριο βάσει του οποίου καταδικάσθηκε σε θάνατο. Στα καταλογισμένα εγκλήματά του περιλαμβάνοντο δεκάδες ειδεχθείς φόνοι Τούρκων και Βουλγάρων, μεταξύ των οποίων ο άνανδρος αποκεφαλισμός του τραυματισμένου βοεβόδα Λάζαρ Ποπτράϊκωφ, αλλά και πολλές ληστείες, εμπρησμοί και βιασμοί. 

  Ο ελληνικός προπαγανδιστικός μηχανισμός χαρακτήρισε τον Αρβανιτόβλαχο Κώτα  ως "Πρωτοπόρο Ελληνα Μακεδονομάχο", μετέτρεψε το σπίτι του σε μουσείο και έστησε προτομή στην είσοδο του χωριού. Με διάταγμα του δικτάτορα Κονδύλη το χωριό του μετονομάσθηκε τιμητικά το 1927 από Руля (Ρούλια) σε Κώτας. Ενα παλιό Αρβανίτικο  τραγούδι της περιοχής έξυμνεϊ τόν Κώτα και τα κατορθώματά του. Ολα αυτά σε αντίφαση του γεγονότος ότι καταδόθηκε στις Οθωμανικές Αρχές από τον μητροπολίτη Costur (Καστοριά)  Γερμανό Καραβαγγέλη.

Απαγχονισμός λησταντάρτη στην κεντρική πλατεία At Pazar της Οθωμανικής πόλης Bitola

Apostol Vojvoda: The Sun of Vardar

ΑΠΟΣΤΟΛ ΒΟΕΒΟΝΤΑ 1869-1911: Ο ΗΛΙΟΣ ΤΟΥ ΒΑΡΔΑΡΗ

 ΑПостол войвода:  Ениджевардарското слънце

   Στις 2 Αυγούστου 1911 μιά θλιβερή είδηση συντάραξε την Μακεδονία. Ο Ηλιος του Βαρδάρη  και Αρχοντας του Βάλτου  βοεβόδας  Απόστολ Πέτκωφ με δύο άντρες του βρέθηκε δηλητηριασμένος  στο χωριό  Krushari  (σημερινό Αμπελιές) πέντε χιλιόμετρα βόρεια των Γιαννιτσών. Σύμφωνα με  πηγές της εποχής, δράστης ήταν ο Αρβανίτης "Μακεδονομάχος" Θεόδωρος Τσίφτες, παλιό μέλος της ομάδας που είχε αποσκιρτίσει στους Γκρεκομάνους. Ο δράστης αποτελείωσε τους δηλητηριασμένους με το οπλο του. Σύμφωνα με πιό επιεική  εκδοχή ο Απόστολ Πέτκωφ σκοτώθηκε σε συμπλοκή με Τούρκους τζανταρμάδες (στρατοχωροφύλακες).

Αμπελιές Γιαννιτσών, Αυγουστος 1911: Ο Απόστολ Πέτκωφ νεκρός ανάμεσα στους συντρόφους του  Георги Мучитанов (Γκεόργκη Μουτσιτάνωφ)  και  Васил Пуфката    (Βάσιλ Πούφκατα)

 

Ο Αρβανίτης Μακεδονομάχος Θεόδωρος Τσίφτες: Φονιάς του Απόστολ Πέτκωφ (Cift=γεράκι στα Αλβανικά)

 

VIDEO Yutube

Απόστολ Πέτκωφ: Ο ήλιος του Βαρδάρη έδυσε για πάντα	Λαϊκός ύμνος στον Βοεβόδα  Απόστολ

 

ΒΙΟΙ  ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΙ

ΚΑΠΕΤΑΝ ΓΑΡΕΦΗΣ ΚΑΙ ΒΟΕΒΟΔΑΣ  ΛΟΥΚΑ ΙΒΑΝΩΦ

ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΕΝΟΣ ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΟΥ "ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΥ"

 "Εξω από το χωριό Sarakinovo (Σαρακηνοί) του καζά Καρατζόβας. Επτά νεκροί Βούλγαροι και ένας τραυματίας σε ενέδρα της ομάδας του οπλαρχηγού Γαρέφη, στο δρόμο προς Βοδενά"

Ελληνικό Προξενείο Θεσσαλονίκης, έγγραφο 658, Τετάρτη 28 Σεπτεμβρίου 1905, εφημερίδα Σκριπ

"Εξω από το χωριό Πότσεπ (Počep , σημερινό Μαργαρίτα) του καζά Καρατζόβας. Οκτώ νεκροί Βούλγαροι και ένας τραυματίας σε ενέδρα της ομάδας Γαρέφη"

 Ελληνικό Προξενείο Θεσσαλονίκης, έγγραφο 658, 1η Οκτωβρίου 1905, εφημερίδα Σκριπ 

"Σάββατο 30 Απριλίου 1905. Κοντά στο χωριό Μπρατίνιστα (Χαράδρα) του καζά Βεροίας το σώμα του καπετάν Ακρίτα (Μαζαράκη) με υπαρχηγό τον Γαρέφη έπνιξε στον ποταμό Μπίστριτσα (Αλιάκμονα) ογδόντα έξι  Βούλγαρους εξαρχικούς που δούλευαν στην περιοχή σαν καρβουνιάρηδες"

Πολλαπλές αναφορές του περιστατικού από διάφορες πηγές, Εμπρος, 13/5/1905

 

   Χαρακτηριστικό παράδειγμα ιστορικής διαστρέβλωσης αποτελεί η περίπτωση της δήθεν ελληνικής καταγωγής του Κώνσταντίνου Γαρέφη ενός από τους πλέον προβεβλημένους "Μακεδονομάχους" που υπέστη την απαραίτητη ηρωοποίηση από την ελληνική προπαγάνδα. Ο Γαρέφης (1874-1906) ήταν καθαρόαιμος Σαρακατσάνος γεννημένος στο χωριό Μηλιές του Πηλίου από πολυμελή  φάρα  που είχε μεταναστεύσει τον 19ο αι. από το Σούλι στην Χαλκιδική και στην συνέχεια στο Πήλιο. Πατέρας του ήταν ο Δημήτριος Γαρέφης ή Κατσούδας (1825-1915). Η γιαγιά του ήταν από την Μακρυνίτσα γόνος των Σαρακατσανέων Τσανάκα και Μπασδέκη.

     Τον Φεβρουάριο  1905 στρατολογήθηκε  ως μισθοφόρος στον "Μακεδονικό αγώνα"  από τον λοχαγό του ελληνικού στρατού Κωνσταντίνο Μαζαράκη-Αινιάν. Ο Μαζαράκης  συντόνιζε την δράση των ελληνικών συμμοριών και ιδίως των Σαρακατσάνων στην δυτική Μακεδονία, με το ψευδώνυμο Ακρίτας. Μετά την ανάκληση του Μαζαράκη στην Αθήνα, ο Γαρέφης  διορίσθηκε σε ηλικία 31 ετών  πρωτοπαλλήκαρο μικρού σώματος 20 "Μακεδονομάχων" στο Βέρμιο που ήταν φωλεά Σαρακατσάνων και Βλάχων. Ηταν τελείως αγράμματος, σκληροτράχηλος και ιδιαίτερα γιγαντόσωμος, σχεδόν θηριώδης.

   Στις 30 Απριλίου 1905 κοντά στο χωριό Μπρατίνιστα (Χαράδρα) του καζά Βεροίας ο Γαρέφης,  σε μιά αποθέωση θηριωδίας, έπνιξε στον ποταμό Μπίστριτσα (Αλιάκμονα) ογδόντα έξι Βούγαρους εξαρχικούς που δούλευαν στην περιοχή σαν καρβουνιάρηδες.

 

Ο αρχιμακεδονομάχος Μαζαράκης-Ακρίτας με Σαρακατσάνους συνεργάτες του

  Το καλοκαίρι του 1906 εισέδυσε στην Βουλγαροκρατούμενη περιοχή Μογλενών (Αλμωπίας) με στόχο την εξολόθρευση ισχυρού Βουλγαρικού σώματος 100 αντρών υπό τους βοεβόδες Λούκα Ιβάνωφ,  Karatasov (Καρατάσωφ) και Chochev (Τσότσεφ). Η εντολή που είχε ήταν να εξοντώσει πάσει θυσία τους τρεις διαβόητους Βούλγαρους οπλαρχηγούς, ιδιαίτερα τον πρώτο.

   Αρκετά χρόνια πριν την έναρξη του αποκαλούμενου "Μακεδονικού Αγώνα" ο μητροπολίτης Μογλενών και ολόκληρη η επαρχία του προσχωρούν στην νεοσύστατη Εξαρχική (Βουλγαρική) Εκκλησία. Για τον μητροπολίτη Μογλενών, ο "Μακεδονομάχος" Βάρδας γράφει στο ημερολόγιό του ότι ήταν «ένα αισχρόν αγγείον» (Βάρδας απομνημ. Α 68). Ο ίδιος "Μακεδονομάχος" σημειώνει στις 5 Ιανουαρίου 1907, πως ίσως η ελληνική οργάνωση πρέπει να σκοτώσει τον μητροπολίτη: «Το μόνον δραστικόν φάρμακον συνετισμού όλων» (Βάρδας απομνημ. Β 406).

   Η πρώτη  ενέργεια του Γαρέφη ήταν να προσεταιρισθή τους ομόφυλους Σαρακατσανέους που ζούσαν σε  ορεινά τσελιγκάτα, στις βόρειες πλαγιές του Καϊμακτσαλάν, περιοχή γνωστή ως Мариово (Μορίχοβο). Αν και υπήρχαν αρκετοί Ρουμανίζοντες Βλάχοι, οι περισσότεροι Σαρακατσάνοι του  Καϊμακτσαλάν (Νίτζε) υποβοηθούσαν τις ελληνικές ομάδες.

   Ο θανάσιμος αντίπαλός του, βοεβόδας Λούκα Ιβάνωφ, γεννήθηκε το 1867 στην πόλη Панагюрище (Παναγκιούριστε) της δυτικής Βουλγαρίας. Σπούδασε σε Ρωσσική στρατιωτική Ακαδημία και έγινε   λοχαγός του Ρωσσικού στρατού. Αργότερα  μετατάχθηκε στο ΒΜΡΟ με εντολή του τσάρου Φερδινάνδου. Θεωρείτο άτομο με εξαιρετικές ικανότητες και ιδιαίτερα επιβλητική εμφάνιση. Η επαναστατική του δράση (περιοχή Prilep) στην εξέγερση του Ilinden άφησε εποχή. 

  Δραστηριοποιήθηκε ως οπλαρχηγός στην περιοχή Voden (Εδεσσα). Εκεί καταδίωξε του Πατριαρχικούς Γκρεκομάνους στο χωριό Нисија  (Νησί) που αν και Βουλγαρόφωνοι υπέθαλπαν την ελληνική συμμορία του Μακεδονομάχου Μαζαράκη. Στις 10 Μαρτίου 1906 ο Αμερικανός δημοσιογράφος και συγγραφέας  Albert Sonicsen πήρε συνέντευξη από τον βοεβόδα Λούκα έξω από τα Βοδενά (Εδεσσα).

   Η ομάδα του Λούκα Ιβάνωφ ανέλαβε στην συνέχεια δράση στα Μογλενά (Moglen) και στο δυσπρόσιτο  Μορίχοβο/Mariovo (βόρειες υπώρειες όρους Νίτσε-Ниџе) όπου παίχτηκε η τελική πράξη του δράματος. Η  τσέτα του είχε έδρα το ορεινό Εξαρχικό χωριό Сборско (Σμπόρσκο, μετέπειτα Πευκωτό) που βρισκόταν βόρεια του χωριού Църнешево (Τσερνέσεβο, μετέπειτα Γαρέφι)  στην οροσειρά  Kozhuf  (Τζένα).

Τα 32 χωριά του Μορίχοβου με συνολικό πληθυσμό 12.000 κατοίκων το 1900 ήσαν τα εξής: Μπουντιμίρτσι (Будимирци), Μπέρνικ (Бърник), Γκραντέσνιτσα  (Градешница), Γκρούνιστα (Грунища) , Ζόβικ (Зовик), Ιβενη (Ивени) , Μάκοβο (Маково) , Ορλε (Орле), Παράλοβο (Πаралово), Πετάλινο (Петалино), Ράπες (Рапеш) Σταραβίνα (Старавина), Μπέσιστε (Бешище) , Βεπέρτσανη (Вепърчани) , Βιτόλιστε (Витолище), Βέρμπσκο (Върбско), Γκουγιάκοβο (Гугяково), Ντούνε (Дуне), Ζίβοβο (Живово), Κάλεν (Кален), Κόκρε (Кокре), Κρουσέβιστα (Крушевица), Μάναστιρ (Манастир), Πέτσανη (Пещани), Πόλτσιστε (Полчище),  Τσάνιστε (Чанище), Γκάλιστε (Галище), Κλίνοβο (Клиново),  Μάϊντεν  (Майден), Μρέτσισκο  (Мрежичко), Ρόζντεν  (Рожден) και Ριζάνοβο (Ръжаново). Σήμερα τα περισσότερα είναι ακατοίκητα καθώς ο πληθυσμός του Μορίχοβου έχει συρρικνωθή σε 1.500 άτομα.

    Η εγκατάσταση Βλάχων, Αρβανιτόβλαχων  και Σαρακατσάνων νομάδων  στο Βέρμιο και στην ορεινή περιοχή του Μορίχοβου, πραγματοποιήθηκε μετά το 1810 λόγω των γεγονότων που προκάλεσε η εξέγερση του Αλή Πασά στην Ηπειρο. Στο Μορίχοβο οι ορεσίβιοι αυτοί κτηνοτροφικοί πληθυσμοί συμβίωσαν όχι και τόσο φιλικά με τους γηγενείς Βουλγαρόφωνους που εγκαταβιούσαν  στην περιοχή από παλαιότερες εποχές.

 

"ΤΙΤΑΝΟΜΑΧΙΑ"  ΣΤΟ ΜΟΡΙΧΟΒΟ 

ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ  ΙΒΑΝΟΦ ΚΑΙ ΓΑΡΕΦΗ

ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΟΙ  ΕΝΑΝΤΙΟΝ  ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ

Οπλαρχηγός Λούκα Ιβάνωφ Πόπωφ (1867-1906)

"Βαριά στενάζουν τα βουνά, ο ήλιος σκοτεινιάζει,  το δόλιο το Μορίχοβο και πάλι ανταριάζει
 Λαμποκοπούν χρυσά σπαθιά, πέφτουν τουφέκια ανάρια, κάνει ο Γαρέφης πόλεμο μ’ εξήντα παλικάρια.
 Για έβγα Λούκα άπιστε, Βούλγαρε Καρατάσο,  μερόνυχτα περπάτησα εδώθε για να φθάσω, μέσα στον ήλιο, στη βροχή, στο κρύο και στην πάχνη, τρέχω βρε Λούκωφ άπιστε, να μετρηθούμε αντάμα"

"Καραφυλιάς μας πρόδωσε και Γιώργος Κοτροζούλας και ήρθαν και μας σκότωσαν  μέσα στα καλύβια. Αυτός ο Κώστας ο Γαρέφης ο μαύρος μακελλάρης, με το σπαθί πετάχτηκε,  μας πήρε τα κεφάλια"

Λαϊκό τραγούδι για τα ανδραγαθήματα του Μακεδονομάχου Γαρέφη

 

Η συμμορία του Γαρέφη αποτελείτο από Τουρκογενείς Σαρακατσάνους 

Οι χαρακτηριστικές καλύβες των  Σαρακατσάνων θυμίζουν έντονα κατοικίες ιθαγενών της Αφρικής

  Το σχέδιο του καπετάν Γαρέφη ήταν σατανικό. Μετά από προσεκτική παρακολούθηση ,  διείσδυσε στο ορεινό Mariovo (Μορίχοβο) από το Βέρμιο παρακάμπτοντας το χωριό Чеган (Τσέγανη, μετέπειτα Αγιος Αθανάσιος). Η συμμορία του αποτελείτο από  20 Σαρακατσανέους με  οδηγούς από τα χωριά του Βερμίου. Συνεργός του στην περιοχή ήταν ένας άλλος Σαρακατσάνος, ο Πασαγιώργος Καραφυλλιάς,  ιδιοκτήτης μεγάλου τσελιγκάτου με καλύβες, στάνες και τυροκομείο στην θέση Bogdanica, κοντά  στα σημερινά Ελληνομακεδονικά σύνορα. Εκεί παίχτηκε η τελική πράξη του δράματος.

  Το αραιοκατοικημένο Μορίχοβο ήταν το βορειότερο σημείο της Μακεδονίας στο οποίο μπόρεσαν να δράσουν ελληνικές συμμορίες την περίοδο 1904-1908. Σε μερικά χωριά υπήρχε πρόσφορο έδαφος λόγω της ύπαρξης  Βλάχων, Αρβανιτόβλαχων και κυρίως Σαρακατσάνων με φιλελληνικά αισθήματα.

   Στις 6 Αυγούστου 1906 η Βουλγαρική τσέτα των Ιβάνωφ και Καρατάσωφ με 60 άντρες που είχε έδρα το κοντινό χωριό Сборско (Sborsko, Σμπόρσκο, σημερινό Πευκωτό), λημέριασε στο τσελιγκάτο του Καραφυλλιά. Ο  παμπόνηρος Σαρακατσάνος αφού τους τάϊσε με κρέατα, τους πότισε με άφθονο κρασί στο οποίο είχε ρίξει αφιόνι. Ακόμα πονηρότερος ο Λούκα Ιβάνωφ εγκατέστησε φρουρούς γύρο από  το συγκρότημα. Γύρο στα μεσάνυχτα ο Καραφυλλιάς ζήτησε από τον Καρατάσωφ να του πεί το σύνθημα προκειμένου να εξέλθουν  οι τσομπάνοι του για νυχτερινή βοσκή.

  Εκείνοι βγάζουν τα πρόβατα και μπαίνουν στο δάσος όπου προδίδουν το σύνθημα στον Γαρέφη που παραμόνευε στο σκοτάδι. Τότε εκείνος  με δύο άντρες του (Κεχαγιάς και Γιδάρης) από τους οποίους ο πρώτος ήταν ψυχογυιός του, πλησιάζει στο κονάκι. Οι Βούλγαροι σκοποί του ζητάνε να εκφωνήσει το σύνθημα και τον αφήνουν να πλησιάσει. Αθόρυβα ο Γαρέφης τους κατακρεουργεί με το μαχαίρι του και πλησιάζει στην καλύβα όπου κοιμάται  αμέριμνος ο Ιβάνωφ με τον Καρατάσωφ.

  Στην είσοδο αφήνει τον ψυχογυιό του Κεχαγιά με εντολή να πυροβολήσει όποιον επιχειρήσει να εξέλθει. Μετά εφορμά  στην καλύβα με το πιστόλι στο χέρι. Με τους πρώτους πυροβολισμούς, τραυματίζει σοβαρά τον κοιμισμένο Λούκα Ιβάνωφ που αιφνιδιασμένος πέφτει με δύναμη στον ψαθωτό τείχο της καλύβας τον τρυπάει με το βάρος του και εξαφανίζεται στην νύχτα.

Λούκα Ιβάνωφ, Βούλγαρος οπλαρχηγός περιοχής Voden (Εδεσσα)	Ο θηριώδης Γαρέφης κατακρεουργεί τον βοεβόδα Λούκα Ιβάνωφ σε ορεινό βοσκοτόπι των Σαρακατσάνων (Ζωγραφικη αναπαράσταση εποχής)	Ιβάν Καρατάσωφ, Βούλγαρος οπλαρχηγός στις περιοχές Voden (Εδεσσα) και Ostrovo (Αρνισσα)

  

Ο αδριάντας του Κωνσταντίνου Γαρέφη στο χωριό Пожарско (Πόζαρ, σημερινό Λουτράκι Αλμωπίας). Η γύρο περιοχή αποτέλεσε εστία Βουλγαρικής δράσης καθώς το σύνολον σχεδόν των χριστιανών κατοίκων είχαν προσχωρήσει στην Βουλγαρική Εξαρχία Κωνσταντινούπολης

   Μέσα στην καλύβα ο σωματώδης Γαρέφης συμπλέκεται με τον επίσης γιγαντόσωμο Καρατάσωφ. Σύμφωνα με  την ελληνική εκδοχή έπειτα από άγρια πάλη μαζί του, κατάφερε να τον στραγγαλίσει. Συνεπαρμένος από το μακελλειό ορμά στην έξοδο της καλύβας για να καταδιώξει τον Ιβάνωφ οπότε δέχεται κατά λάθος μία σφαίρα στην κοιλιά από το τουφέκι του ψυχογυιού του.

  Σύμφωνα ωστόσο με Βουλγαρικές πηγές ο Γαρέφης τραυματίσθηκε θανάσιμα από τους συντρόφους του Λούκα Ιβάνωφ που τον πυροβόλησαν μόλις εκείνος ξεπρόβαλλε από την καλύβα.  

   Η συμπλοκή γενικεύεται καθώς οι κοιμισμένοι "κομιτατζήδες" πετάγονται απ' τις καλύβες και αρχίζει το ντουφεκίδι. Μία σάλπιγγα στο σκοτάδι διατάσσει υποχώρηση του ελληνικού σώματος προς το Μορίχοβο. Πίσω τους αφήνουν απροσδιόριστο αριθμό νεκρών.

  Ο "Βουλγαροκτόνος" καπετάν Γαρέφης διακομίσθηκε βαρειά τραυματισμένος από τους Σαρακατσανέους στο χωριό Gradesnica του Μορίχοβου όπου  πέθανε έπειτα από τρεις ημέρες. Το ιδιο συνέβη με τον τραυματισμένο Λούκα Ιβάνωφ (φωτο αριστερά). Οι σύντροφοί του τον μετέφεραν με μουλάρια μαζί με το πτώμα του Καρατάσωφ  στο χωριό Σμπόρκσο (Πευκωτό) όπου ξεψύχισε. Μέχρι σήμερα οι τάφοι τους δεν έχουν ταυτοποιηθή.    

Ο προδότης  Καραφυλλιάς

Ο καταδότης Καραφυλλιάς φοβούμενος την οργή των Βουλγάρων, έκαψε τα κονάκια του και μετακόμισε σε άλλη περιοχή μαζί με τα κοπάδια  του. 

   Οπως ήταν επόμενο ο Γαρέφης ανακηρύχθηκε ήρωας του "Μακεδονικού αγώνα". Στο επίσημο αλλά σύντομο  βιογραφικό του αναφέρεται ένα και μοναδικό "ανδραγάθημα": Η εξόντωση του διαβόητου Λούκα βοεβόδα.

   Το 1922 το χωριό  Църнешево (Τσερνέσεβο) με το οποίο δεν είχε καμμία σχέση, μετονομάσθηκε τιμητικά σε Γαρέφι αν και  ο χώρος του δράματος (Καλύβες Καραφυλλιά, βόρεια του Σμπόρσκο  στην θέση Bogdanica)  απέχει   20 χιλιόμετρα.

   Παρ' όλα αυτά οι επισκέπτες που  επισκέπτονται σήμερα το χωριό Τσερνέσεβο πληροφορούνται  ότι ο "ηρωϊκός καπετάνιος" ήταν Ελληνας το γένος και σκοτώθηκε από Βούλγαροκομιτατζήδες  στο Γαρέφι. Ευνόητο ότι δεν γίνεται λόγος για Σαρακατσάνους, πολύ περισσότερο για Γιουρούκους.

   Προτομές του "Μεγάλου Σαρακατσάνου" στήθηκαν στην γενέτειρά του (Μηλιά Μαγνησίας), στο  Пожарско - Πόζαρ ( Λουτράκι) Μογλενών) και στο χωριό Τσερνέσοβο-Γαρέφι το οποίο υπέστη την απαραίτητη πληθυσμιακή εξαλλοίωση το 1923 με την εγκατάσταση εκατοντάδων ανταλλάξιμων πρόσφυγων.

 

Το επαναστατικό σώμα του οπλαρχηγού Luka Ivanov με πεδίο δράσης την περιοχή Voden (Εδεσσα) και Moglen (Αλμωπία). O Ιβάνωφ διακρίνεται πλαγιαστός στο κέντρο κρατωντας τουφέκι τύπου Μάνιχλερ.

 

 

   Το ορεινό χωριό   Сборско (Sborsko, Σμπόρσκο, σημερινό Πευκωτό) στα ιστορικά Μογλενά, έδρα του βοεβόδα Λούκα Ιβάνωφ, αφανίσθηκε από τον χάρτη. Τον Μάϊο του 1907 ένα   σώμα "Μακεδονομάχων" απήγαγε 100 χωρικούς  και κράτησε  έξι προεστούς ως ομήρους, απαιτώντας την επιστροφή του χωριού στο Ελληνικό Πατριαρχείο.  Ο πληθυσμός το 1912 ήταν 1.200 Εξαρχικοί.     Στην διάρκεια του Α΄ Π.Π.  το χωριό φιλοξένησε τον Βουλγαρικό στρατό γι' αυτό και  τιμωρήθηκε με ισοπέδωση το 1917 από το Γαλλικό πυροβολικό της Entente.

   Τον Σεπτέμβριο 1918 η ορεινή διάβαση που οδηγεί από τον κάμπο των Μογλενών (Αλμωπία) στο Σμπόρσκο, αποτέλεσε  άξονα επιθετικής εφόρμησης των συμμαχικών δυνάμεων που κατάφεραν να διασπάσουν το Μακεδονικό μέτωπο  εξαναγκάζοντας τον Βουλγαρικό στρατό σε υποχώρηση. Το χωριό  μετονομάσθηκε εικονικά  το 1922 σε Πευκωτό. Σήμερα στον χώρο διασώζεται μόνο η παλιά εκκλησία που ανήκε στην Βουλγαρική Εξαρχία.

   Η εκκλησία των Αρχάγγελων Μιχαήλ και Γαβριήλ, δίπλα στην οποία ενταφιάσθηκαν  τιμητικά  οι Σαρακατσάνοι απόγονοι του Καραφυλιά, είναι ότι απέμεινε από το μεγάλο Εξαρχικό χωριό Σμπόρσκο (Πευκωτό) στην επαρχία Μογλενά

   Οι κάτοικοι κατέφυγαν μαζικά  άλλοι στην Βουλγαρία και άλλοι στην Σερβία.  Μεγάλος αριθμός κατοίκων μετανάστευσε στη Βουλγαρία. Μερικοί απόγονοί τους  ζούν σήμερα στο  χωριό  Боянчище (Μπογιάνιστε) κοντά στο Καβαντάρτσι στο έδαφος της Μακεδονίας. Ολες οι περιουσίες τους δημεύθηκαν από το ελληνικό κράτος. Το 1928 είχαν απομείνει εδώ 180 άτομα. Μετά τον Α΄ Π.Π. ο Καραφυλιάς με τους Σαρακατσάνους του επέστρεψε στο τσελιγγάτο του που είχε πλέον ενσωματωθή στην ελληνική επικράτεια.

   Στην γερμανική κατοχή, το Σμπόρσκο έγινε ορμητήριο του SNOF και αργότερα του NOF (Λαϊκό μέτωπο για την απελευθέρωση της Μακεδονίας). Μια μέρα, μεγάλη δύναμη Γερμανών με καμιόνια ανέβηκαν στο χωριό, το έκαψαν και το ισοπέδωσαν για δεύτερη φορά. Οι λιγοστοί που γλύτωσαν διέφυγαν προς το Μορίχοβο. Μεταπολεμικά μερικοί εγκαταστάθηκαν δίπλα στο  παλιό Μουσουλμανικό χωριό Северјани ή Северни (Severjani or Sevreni, σημερινό Βορεινό) στους πρόποδες του βουνού.

   Σήμερα μοναδικό ενθύμιο του δράματος είναι ένα παλιό Βουλγαρικό κανόνι που σκουριάζει από το 1918 σε ένα ύψωμα πάνω από το αφανισμένο χωριό και η εκκλησία του Αρχάγγελου Μιχαήλ που έχει υποστή την απαραίτητη ελληνοποίηση. Δίπλα στην εκκλησία διασώζεται το παλιό νεκροταφείο του χωριού με εκατοντάδες ανώνυμους τάφους που οριοθετούνται από ακατέργατες πέτρινες πλάκες. Ο μόνος τάφος που φέρει όνομα είναι του Καραφυλλιά  που πέθανε το 1924 σε ηλικία ..101 ετών και ενταφιάσθηκε "τιμητικά" στο ερειπωμένο Σμπόρσκο.

  Η περιοχή θεωρείται σήμερα στοιχειωμένη. Κάποιοι γεροντότεροι στα γειτονικά χωριά  αφηγούνται πως κάθε χρόνο στις 6 Αυγούστου,   ο επιβλητικός βοεβόδας Λούκα Ιβάνωφ, πρώην λοχαγός του Ρωσσικού στρατού, βγαίνει από τον τάφο του. Μαζί με τον σύντροφό του Καρατάσωφ πλανιέται στα ομιχλώδη δάση του Μορίχοβου αναζητώντας εκδίκηση από τους  ύπουλους Σαρακατσάνους που τον  δολοφόνησαν με δολιότητα  την ώρα του ύπνου και του ονείρου

 

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΜΠΟΡΣΚΟ

Η Εξαρχική εκκλησία που  ως διά μαγίας έγινε ..Βυζαντινή	Σωροί ερειπίων: Οτι απέμεινε από το Sborsko

 

Το παλιό νεκροταφείο με τους διάσπαρτους ανώνυμους πέτρινους τάφους  είναι εμφανώς παραμελημένο. Κάπου εδώ αναπαύεται ο Βούλγαρος βοεβόδας  Ιβάνωφ μαζί με τον σύντροφό του Καρατάσωφ

 

Wikipedia: Βιογραφία Λούκα Ιβάνωφ

 

ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ

ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΟΙ: ΟΙ ΓΚΡΕΚΟΜΑΝΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Ορεσίβιος Σαρακατσάνος με στολή Μακεδονομάχου: Σύμφωνα με την ελληνική εκδοχή όλοι οι χριστιανοί της πολυεθνικής Μακεδονίας ήσαν "γνήσιοι Ελληνες"  ορισμένοι των οποίων (Εξαρχικοί) είχαν παραπλανηθή από τους  "παρείσακτους Βούλγαρους". Η ελληνική προπαγάνδα ήθελε την Μακεδονία κατοικούμενη αποκλειστικά από "Ελληνομακεδόνες". Ωστόσο σύμφωνα με την επίσημη Οθωμανική απογραφή Hilmi Pasha το ποσοστό των Ελληνοφώνων Πατριαρχικών (Γκρεκομάνοι) έφθανε μόλις το 10% του συνολικού πληθυσμού

 

ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΓΕΝΕΙΣ ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΟΙ ΣΤΟΝ "ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ"

Ο εκ Ναυπλίου καταγόμενος γενικός συντονιστής του ελληνικού Μακεδονικού αγώνα λοχαγός Κωνσταντίνος Μαζαράκης (Ακρίτας) με "φιλέλληνες"  Σαρακατσάνους στο Βέρμιο (1905)

 

Σαρακατσάνοι Μακεδονομάχοι

        Οι Σαρακατσάνοι ή Καρακατσάνοι (Sarakatsani, Каракачани) είναι  φυλή χριστιανών νομάδων που ζούσαν περιπλανώμενοι με τα κοπάδια τους σε ορεινές περιοχές της Μακεδονίας, Ηπείρου (Ζαγοροχώρια), Θεσσαλίας (Αγραφα) και Βουλγαρίας.  Εθνογενετικά είναι νεώτατοι αφού πρωτοεμφανίζονται με το όνομα αυτό μόλις στις αρχές του 19ου αι. όταν έχουν ήδη εκχριστιανισθή. Μέχρι τοτε ταυτίζοντο και συγχέοντο εσφαλμένα με τους Βλάχους ενώ συχνά αποκαλούνται Αρβανιτόβλαχοι. Από τα τέλη του 18ου αι. μπήκαν στο στόχαστρο της ελληνοποίησης. Μεγάλα Σαρακατσάνικα τσελιγκάτα διατηρήθηκαν ως τα τέλη της δεκαετίας του '40. Οι Σαρακατσάνοι ήσαν ενδογαμικοί και δεν είχαν χωριά, σχολεία, εκκλησίες, νεκροταφεία, ενώ  ακολουθούσαν δικούς τους κανόνες δικαίου, αγνοώντας τα κρατικά δικαστήρια.

Το όνομα Karakatsan ή Sarakatsan είναι αμιγώς Τουρκικό και σημαίνει Μαύρος  αποστάτης (Kara=μαύρος, Katsan=αποστάτης, εξομώτης, φυγάς, εξ ού και Κατσαπλιάς). Επειδή η λέξη Kara (μαύρος) αναπέμπει ρατσιστικά στο χρώμα του δέρματος, κατεβλήθη προσπάθεια να ερμηνευθή ότι ονοματίσθηκαν Μαύροι επειδή δήθεν φορούσαν μαύρα ρούχα πενθούντες από αιώνων ..την πτώση της Κωνσταντινούπολης.

 Η εθνική τους προέλευση έχει δεχθή διάφορες ερμηνείες με επικρατέστερη την Τουρκογενή. Αυτονόητο ότι οι ίδιοι θεωρούν τον εαυτό τους ακραιφνείς Ελληνες. Στην διάρκεια του Ελληνικού Μακεδονικού Αγώνα (1904-1908) τάχθηκαν αναφανδόν με την ελληνική πλευρά. Βοήθησαν τα ελληνικά αντάρτικα σώματα ως οδηγοί, αγγελιοφόροι, τροφοδότες και κυρίως καταδότες

 

ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΟΙ: ΕΚΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΕΝΟΙ ΓΙΟΥΡΟΥΚΟΙ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΣΤΕΠΠΑΣ

Υπεραρματωμένος Σαρακατσάνος στο Μορίχοβο της Μακεδονίας	Σαρακατσάνα της Χαλκιδικής  (Πολύγυρος) με το παραδοσιακό τρόπο ανάρτησης  του βρέφους

 

Ορεσίβιοι Σαρακατσάνοι με την βοϊδάμαξά τους διέρχονται από χωριό της Μακεδονίας

 

ΟΙ ΓΙΟΥΡΟΥΚΟΙ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟ

Γιουρούκος (Τουρκόγυφτος) οπλίτης Τουρκικού στρατού στην περιοχή Bitola (1906)

   Σύμφωνα με  θεωρία που αναπτύχθηκε από τους Arnold van Gennep και John Nandris, οι Σαρακατσάνοι ή Καρακατσάνοι είναι  ο εκχριστιανισμένος κλάδος των    Γιουρούκων (Yoruks), μίας πολυπληθής φυλή Τούρκομάνων νομάδων που εγκαταστάθηκαν στα Βαλκάνια στο δεύτερο ήμισυ του 15ου αι. μετά την Οθωμανική κατάκτηση της Κωνταντινούπολης.

   Οι μετοικεσίες τους συνεχίσθηκαν μέχρι τον 18ο αι. ιδιαίτερα στις περιοχές Kailar (Πτολεμαϊδα), Енидже Вардар (Γιαννιτσά, κοιλάδα Αξιού) καθώς και σε νησιά του ανατολικού Αιγαίου όπως η Λέσβος. Η θεωρία περί Τουρκογενούς προέλευσης των Σαρακατσάνων στηρίζεται σε πληθώρα στοιχείων όπως τα ήθη, η νομαδικότητα του βίου, τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά, η ονοματολογία και το αμιγώς Τουρκικό όνομα αυτών.

   Οι Γιουρούκοι ή Γιορούκοι, γνωστοί και ως Κοναριώτες, ήταν Τουρκομανικό φύλλο του πολυπληθούς κλάδου των Ογκούζων (Oghuz) που εξαπλώθηκε νομαδικά  τον 9ο αι. στα βοσκοτόπια της κεντρικής Ανατολίας (περιοχές Konya-Ικονίου και Kaiseri-Καισάρειας) εκτρέφοντας αιγοπρόβατα, καμήλες και βουβάλια. Η Τουρκική λέξη Yoruk σημαίνει περιπλανώμενος.  Ιστορικά οι Γιουρούκοι ήσαν  πρόδρομοι και συνοδοί των Σελτζούκων.    

   Οταν μετακινήθηκαν στα Βαλκάνια μερικοί Γιουρούκοι προτίμησαν τον ορεινό κτηνοτροφικό βίο και κατέφυγαν σε δασωμένες περιοχές της Ηπείρου, Μακεδονίας και Θράκης όπου  βαθμιαία εκχριστιανίσθηκαν τους δύο τελευταίους αιώνες της Οθωμανικής κυριαρχίας.   Για παράδειγμα το 1881 οι Μουσουλμάνοι Γιουρούκοι της Θεσσαλίας μεταπήδησαν στον χριστιανισμό για να αποφύγουν την αποβολή τους από την περιοχή λόγω της προσάρτισης της Θεσσαλίας στην Ελλάδα. Αρκετοί Γιουρούκοι προτίμησαν τον πολεμικό βίο ως άτακτοι Βαζιβαζούκοι (Bashibazouks) υποβοηθώντας τον Οθωμανικό στρατό σε στρατιωτικές επιχειρήσεις με αντάλλαγμα το πλιάτσικο.

    Από τον 19ο αι. αυτοπροσδιορίζονται ως Σαρακατσάνοι. Η καινοφανής προσήλωσή τους στον χριστιανισμό τους εμφύσησε απέχθεια προς το Ισλάμ. Αρκετοί επαναστάτες του 1821, όπως οι Σουλιώτες κλέφτες, ο Καραϊσκος, ο Φαρμάκης, ο Κατσαντώνης, ο Μακρυγιάννης και ο Καραϊσκάκης ήσαν Σαρακατσάνοι.   Εκτός από τά ορεινά βοσκοτόπια, συνοικισμοί Σαρακατσάνων έχουν δημιουργηθή στην Θεσσαλία (Μωραϊτες), Εβρο, Σέρρες, Δράμα, Ξάνθη, Χαλκιδική και πρόσφατα στο Κορδελλιό Θεσσαλονίκης.

  Οι τελευταίοι που ανέρχονται περίπου σε 2.000 προέρχονται από την πρώην Γιουγκοσλαβία και είναι γνωστοί ως "Σερμπιάνοι". Οσο καιρό ήσαν Σέρβοι υπήκοοι, δεν πήγαιναν σχολείο, δεν αναγνώριζαν τα Γιουγκοσλαβικά δικαστήρια και επίλυαν τις διαφορές τους σύμφωνα με τον άγραφο νόμο του βουνού. Σημαντική είναι η παρουσία Σαρακατσάνων στην γειτονική Βουλγαρία. Στον Ρωσσοτουρκικό πόλεμο 1877/1878 αρκετοί Σαρακατσάνοι πολέμησαν στην πολιορκία της πόλης Πλέβεν στο πλευρό  των Βουλγάρων και Ρώσσων.

Στον εκχριστιανισμό των Σαρακατσάνων της Ηπείρου καίριο ρόλο έπαιξε ο γνωστός προφήτης, θαυματοποιός, και προσηλυτιστής   Κοσμάς ο Αιτωλός (1714 - 1779). Θεωρώντας τον εαυτό του θεόσταλτο Μεσσία διέτρεχε την ορεινή Πίνδο παροτρύνοντας τους Λατινόφωνους Βλάχους και Τουρκόφωνους Σαρακατσάνους της Ηπείρου να υιοθετήσουν την ελληνική γλώσσα και θρησκεία. Η εκστρατεία εκχριστιανισμού των αλλοδόξων που κήρυξε, πήρε μορφή υστερίας αφού φέρεται να κατασκεύασε 4.000 ασημένιες κολυμβήθρες για την βάφτιση των απίστων. Συνελήφθη από  Τουρκαλβανούς Μουσουλμάνους , πιθανότατα Σαρακατσάνους,  στο Verat και απαγχονίσθηκε ως υπονομευτής. Το πτώμα του ρίφθηκε στον ποταμό Αψό.  Ο Κοσμάς (Πατροκοσμάς κατά τους Σαρακατσάνους που τον θεωρούν  "εθνικό" τους Αγιο)  αγιοποιήθηκε το 1961 από την ελληνική εκκλησία. Μία από τις "προφητείες" του αναφέρει σιβυλλικά:

"Από τους Τούρκους το 1/3 θα σκοτωθεί, το άλλο τρίτο θα βαπτισθεί και μονάχα το 1/3 θα πάει στην Κόκκινη Μηλιά" 

Στην ονοματολογία των Σαρακατσάνων κυριαρχούν τα ονόματα με δεύτερο συνθετικό το Γιάννης (Λυκογιάννης, Αρκουδογιάννης, Τσιρογιάννης, Σκυλογιάννης, Ζυγογιάννης, Σουλτογιάννης, Καραγιάννης, Αραπογιάννης, Γυφτογιάννης, Μπακογιάννης, Μακρυγιάννης, Βλαχογιάννης κ.α.). Πολλά ονόματα έχουν πρώτο συνθετικό το Καρά-Μαύρος (Καραϊσκάκης, Καραϊσκος, Καρατάσος, Καραβαγγέλης,  Καραμανάβης, Καραφιλιάς, Καρατζαφέρης, Καραλίβανος  κλπ). Σε αρκετά επίθετα προτάσσεται το εθνονύμιο Κατσάν (Κατσαντώνης, Κατσάνος,  Κατσάβαλος) ενώ δεν λείπουν και τα καθαρώς Τουρκικά ονόματα όπως Γκιολντάς (Γιολδάσης), Ζγουλέτας κ.α.  Το 95% των Σαρακατσάνικων ονομάτων έχουν Τουρκογενή ρίζα

  Ενδεικτική της φυλετικής συσχέτισης Γιουρούκων-Σαρακατσάνων είναι η περίπτωση του χωριού  Golyamo Chochoveni στην κεντρική Βουλγαρία, 20 χλμ από την πόλη Sliven. Μέχρι τις αρχές του 20ου αι. το χωριό κατοικείτο αποκλειστικά από Μουσουλμάνους Κονιάρηδες, δηλ.  Γιουρούκους έποικους που ήλθαν από το Ικόνιο (Konya) τον 15ο αι. Οταν εγκατέλειψαν τις εστίες τους στην Βουλγαρία λόγω των Βαλκανικών πολέμων, την θέση τους πήραν χριστιανοί Σαρακατσάνοι  που άφησαν τον νομαδικό βίο και εγκαταστάθηκαν αυθόρμητα στο χωριό των Μουσουλμάνων ομόφυλων τους.

   Η διαμάχη για την προέλευση των Σαρακατσάνων θυμίζει την προσπάθεια προσεταιρισμού των Πομάκων της Ροδόπης. Οι Πομάκοι (Pomaks) είναι Βουλγαρόφωνοι Μουσουλμάνοι που κατοικούν στην νότια Βουλγαρία και δυτική Θράκη. Ενώ η πλειονότητα των ανεξάρτητων μελετητών τους θεωρεί  Τουρκογενείς Πετσενέγκους και Κουμάνους που εγκαταστάθηκαν στην Βαλκανική τον 11ο αι. και εξισλαμίσθηκαν μετά την Οθωμανική κατάκτηση, η Ελληνική ιστοριογραφία τους θέλει γνήσιους Ελληνες, απόγονους των Αγριάνων της αρχαίας Θράκης.

 

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΩΝ ΚΑΙ ΒΛΑΧΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Οι θύλακες των Σαρακατσάνων στην Ελλάδα σημειώνονται με πράσινο χρώμα σε αντιδιαστολή με τους Βλάχικους οικισμούς (ρόζ χρώμα). Σημειώνεται η παρουσία Σαρακατσάνων στο βουνό Βέρμιο και στον ποταμό Τσέρνα (περιοχή Μορίχοβο) της Μακεδονίας

   Μετά την ανακήρυξη της Σοσιαλιστικής Μακεδονίας (1944) οι 3.000 Σαρακατσάνοι και Αρβανιτόβλαχοι που είχαν εγκλωβισθή στο Γιουγκοσλαβικό έδαφος συνέχισαν την "φιλελληνική" τους δράση. Ορισμένοι μάλλιστα εντρύφησαν στο επάγγελμα του πληροφοριοδότη εργαζόμενοι υπέρ των ελληνικών μυστικών υπηρεσιών. Το 1947 οι Γιουγκοσλαβικές Αρχές παρέπεμψαν σε δίκη 5 Σαρακατσαναίους (Β. Μαργιόλας, Χ. Αποστόλου, Χ. Μπάρτζιος, Ι. Τζελέπης, Γ. Χουσνής) με την κατηγορία της κατασκοπείας υπέρ της Ελλάδας. Το στρατοδικείο των Σκοπίων  τους καταδίκασε σε πολυετή φυλάκιση για προδοσία.

   Ταυτόχρονα, σαν διοικητικό μέτρο αποφασίσθηκε ο εκτοπισμός των εναπομείναντων Σαρακατσάνων από τις παραμεθόριες  περιοχές Μορίχοβου, Γευγελής και Στρώμνιτσας  σε απόσταση  100 χιλιομέτρων από τα Ελληνικά σύνορα. Την περίοδο 1955-1967 το σύνολον σχεδόν των Σαρακατσάνων της Μακεδονίας (περίπου 300 οικογένειες) απελάθηκαν οικειοθελώς στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκαν στην κοινότητα Ελευθερίου-Κορδελιού, δυτικά της Θεσσαλονίκης. Είναι οι γνωστοί "Σερμπιάνοι". Στην συγκεκριμμένη περιοχή υπήρχε εγκατεστημένος ένας μικρός θύλακας Σαρακατσάνων ορισμένοι των οποίων είχαν διαπρέψει επί Κατοχής στα δοσιλογικά τάγματα ασφαλείας. Αρκετοί Σαρακατσάνοι εκτελέσθηκαν από τον ΕΛ.Α.Σ. στις 4 Νοεμβρίου 1944 ως δοσίλογοι στην εμφύλια μάχη του Κιλκίς Περισσότερα

   Λίγα χιλιόμετρα Β.Α. στην Νέα Απολλωνία,  γνωστή επί Οθωμανικής αυτοκρατορίας ως Εγρί Μπουτζά (Λοξό Χατζάρι),    υπήρχε  τον 17ο αι. Βιλαέτι Γιουρούκων. Η πληροφορία παρέχεται από τον περιηγητή  Εβλιά Τσελεπή. Στην καταγραφή του 1861 το χωριό ταξινομείται ως μουσουλμανικό  με 109 σπίτια. Στις αρχές του 20ου αι. καταγράφονται οικισμοί Σαρακατσάνων στην  περιοχή πέριξ της λίμνης Βόλβης. Επιβεβαιωμένη είναι και η σχέση του Ζεϊμπέκικου χορού με τους παλιούς χορούς των  Γιουρούκων.

    Γενικά η ιδεολογική τοποθέτηση των Σαρακατσάνων της Ελλάδος χαρακτηρίζεται από υπερεθνικά φρονήματα, φανατική αντικομμουνιστική στάση και απέχθεια προς τους βόρειους γείτονες. Προσφιλές τους επάγγελμα τις τέλευταίες δεκαετίες: κτηνοτρόφος, χωροφύλακας, μόνιμος λοχίας και ενίοτε  πληροφοριοδότης. Η μειονότητα των Σαρακατσάνων στην Ελλάδα αριθμεί σήμερα  20-30.000 άτομα.

  Γνωστοί Σαρακατσάνοι πολιτικοί: Γεώργιος Κονδύλης, Γεώργιος Καφαντάρης,  Λευθέρης Ζαγορίτης, γ.γ.  Ν. Δημοκρατίας,  Γεώργιος Σουφλιάς, υπουργός ΥΠΕΧΩΔΕ, Γεώργιος Σούρλας, αντιπρόεδρος Βουλής και Νικόλαος Κατσαρός, πρώην αντιπρόεδρος Βουλής.

 

CONNECTION OF Yörüks and SarakatsanS

 

ΟΙ ΓΙΟΥΡΟΥΚΟΙ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

Γιουρούκοι νομάδες της Τουρκικής επαρχίας Karaman

 

Ενθύμιο Σμύρνης: Γιουρούκοι νομάδες στις αρχές του 20ου αι.

 

Οικογένεια Γιουρούκων σε ερημική περιοχή του Konya (Ικόνιο) της Τουρκίας. Το 1923 εγκαταστάθηκαν στην περιοχή χιλιάδες ανταλλάξιμοι Γιουρούκοι από την Οθωμανική Μακεδονία. Το χόμπυ της οπλοφορίας συνεχίζεται αδιάλειπτα μέχρι σήμερα	Ηλικιωμένη γυναίκα της φυλής των Γιουρούκων κοντά στο Καϊζερί. Στις Τουρκικές στέππες της Ανατολίας   ζούν σήμερα 450.000 Γιουρούκοι

   ΜΕΤΑΛΛΑΓΜΕΝΟΙ ΒΛΑΧΟΙ;;

    Αλλη  θεωρία,  που αναπτύχθηκε στην Ρουμανία,  θέλει τους Σαρακατσάνους σαν νομαδικό φύλλο ορεσίβιων Βλάχων που εξελληνίσθηκαν μετά την εγκατάστασή τους στην Μακεδονία και Ηπειρο. Η συγκεκριμμένη θεωρία αδυνατεί να ερμηνεύσει το γεγονός ότι οι Σαρακατσάνοι δεν Λατινοφωνούν. Μαζική κάθοδος των Βλάχων πραγματοποιήθηκε  τον 13ο αι. από την υπερδουνάβια Βλαχία στην Θεσσαλία.

  Τότε πολλές χιλιάδες Βλάχοι "μετανάστευσαν" στο Βυζάντιο εκμεταλευόμενοι το κενό εξουσίας που δημιουργήθηκε με την προϊούσα σήψη του Βυζαντίου και κυρίως  την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους ιππότες της Δ΄σταυροφορίας (1204). Το δεσποτάτο της Ηπείρου και το Θεσσαλικό πριγκηπάτο της Υπάτης (Μικρή Βλαχία) ήσαν αυτόνομα Βλαχικά κρατίδια που αναδύθηκαν τον 13ο αι. μετά την διάλυση του Βυζαντίου.

   Τον 13ο αι. υπήρχαν δύο κράτη με το όνομα Βλαχία. Το πρώτο βόρεια του Δούναβη στην ιστορική κοιτίδα των Βλάχων (σημερινή Ρουμανία). Το δεύτερο στην καρδιά του Βυζαντίου στην Βλαχική Θεσσαλία

 

   Υπάρχει τέλος  η  άποψη που θέλει τους Σαρακατσάνους σαν  το αρχαιότερο  φύλλο  της Βαλκανικής με χρόνο εγκατάστασης την Νεολιθική περίοδο (5.000-3.000 πΧ) πολλούς αιώνες πρίν την κάθοδο των Ελληνικών φύλλων (Αχαιών και Δωριέων). Οι ερμηνείες προέλευσης  συμπληρώνονται με την γραφική ελληνοκεντρική εκδοχή που θέλει τους Σαρακατσάνους γνήσιους απόγονους των ...αρχαίων Ελλήνων. Παρόμοια ¨θεωρία" αγκαλιάζει τους Βουλγαρόφωνους Μουσουλμάνους Πομάκους της δυτικής Θράκης που αποκαλούνται απόγονοι ..αρχαίων ελλήνων.

   Στην διαδικτυακή  Wikipedia ο έλληνας ανθρωπολόγος Γεώργιος Καβαδίας συνοψίζει  τις τέσσερις θεωρίες εθνογένεσης των Σαρακατσάνων ως εξής:

Summary of theories about Sarakatsan origin

   The anthropologist Georges Kavadias summarizes some of the theories about the Sarakatsani in Pasteurs-Nomades Mediterraneens: Les Saracatsans de Grece as follows:

1. The Sarakatsani are the lineal descendants of the Dorian tribes who lived in what is today Greece over three thousand years ago. This theory is endorsed by Greek historians and by Western European scholars.
2. They are an indigenous nomadic people dating back to Neolithic and therefore pre-Hellenic times.
3. They are a branch of the nomadic Vlachs who became Hellenized. The Sarakatsani have similar socio-political patterns of organizing themselves as the Vlachs. Each socio-political unit was called a celnicat, in which each unit was lead by a leader known as a celnic (in Vlach) or tselingas (in Greek). The word celnic/tselingas is of Slavic origin meaning 'forehead'. This theory is endorsed by Romanian propaganda and Romanians of Vlach descent such as Nicolae Iorga, Tache Papahagi and Theodor Capidan, as well by the Austro-Hungarian scholar Lajos von Thalocy.
4. They are a Christianized branch of the nomadic shepherd tribe of the Yörük Turcomans (according to Arnold van Gennep and John Nandris).