«Κατά
την υποχώρηση του ο Ελληνικός στρατός έκαιγε τα χωριά και και λεηλατούσε τις πόλεις. Σαλιχλί, Κασαμπά, Μαγνησία, Ουσάκ, Δικέλια, έγιναν
παρανάλωμα της φωτιάς. Οι στρατιώτες που λιποτακτούν συγκροτούν άτακτες ομάδες,
Μεταξύ τους υπάρχουν Αρμένιοι, και Κιρκάσιοι που είχαν ενταχθεί
στον Ελληνικό στρατό. Πυρπόλησαν στην Πάνορμο ένα τζαμί. Σύμφωνα με τ
αυτόπτες μάρτυρες έκαψαν ζωντανούς
τους ηλικιωμένους, γυναίκες και παιδιά που κατέφυγαν μέσα. Οι άτακτοι δεν μπόρεσαν να εισβάλουν στο τζαμί αλλά έριξαν
μέσα αναμμένα χόρτα
και δάδες. Οι έλληνες στρατιώτες πυροβολούσαν τους εξερχόμενους μέχρι που σκοτώθηκαν όλοι.
Σύμφωνα με άλλους αυτόπτες μάρτυρες τα νέα
κορίτσια βιάστηκαν αφού τις έδεναν στα δένδρα ή τις κάρφωναν από τα μαλλιά τους
στη γη"
Ευθύς μετά την απόβασή του στην Σμύρνη ο Ελληνικός
στρατός άνοιξε πυρ στους Τουρκικούς στρατώνες όπου είχε υψωθή η λευκή σημαία της
παράδοσης. Ο στρατηγός Αλί Ναδίρ Πασάς αναφέρει στην έκθεσή του ότι
σκοτώθηκαν πάνω από 40 στρατιώτες και αξιωματικοί ενώ τραυματίσθηκαν 60.
Πρόκειται γιά φόνους αιχμαλώτων πολέμου πράξη ειδεχθής που παραβιάζει την
συνθήκη της Γενεύης.
Για να αμβλυνθούν οι εντυπώσεις και η διεθνής κατακραυγή,
Ελληνικό στρατοδικείο καταδίκασε σε θάνατο έναν "απείθαρχο" τσολιά του στρατού και έναν
χριστιανό κάτοικο της πόλης. Λίγο αργότερα ο Ελληνικός στρατός προχώρησε σε σφαγές αμάχου
πληθυσμού στις περιοχές Περγάμου και Μεναιμένης με αποκορύφωση την εξόντωση
2.000 Τούρκων στο Αϊδίνι
Η Ελλάδα εισέβαλε
ιστορικά για τρίτη φορά στα εδάφη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας την 2α Μαϊου 1919.
Προηγήθηκαν οι εισβολές του 1897 και 1912. Η "Μικρασιατική εκστρατεία" όπως
βαφτίσθηκε η στρατιωτική εισβολή, είχε όπως και οι δύο προηγούμενες αλυτρωτικό
χαρακτήρα και πραγματοποιήθηκε απροκάλυπτα χωρίς να προϋπάρξει καμμία σχετική
συνθήκη. Τα κατακτηθέντα εδάφη της περιοχής Σμύρνης στα οποία η χριστιανική
παρουσία δεν ξεπερνούσε το 22% θεωρήθηκαν από τον αρχιτέκτονα της εισβολής
Ελευθέριο Βενιζέλο ως "Ελληνικά εθνικά εδάφη υπό ενσωμάτωση στην μητέρα Ελλάδα".
Προς
την κατεύθυνση αυτή διορίσθηκε ο "Υπατος Αρμοστής" Αριστείδης Στεργιάδης ως
πρωθυπουργός
Ιωνίας. Ο Στεργιάδης (1861-1949) ένας αινιγματικός άνθρωπος από το
Ηράκλειο της Κρήτης που κυβέρνησε δικτατορικά τα κατακτηθέντα Τουρκικά εδάφη, ήταν προσωπικός φίλος του
Βενιζέλου, ο οποίος τον επέλεξε
γιά την θέση του κυβερνήτη. Με την κοινοβουλευτική ήττα του Βενιζέλου τον
Νοέμβριο 1920, η βασιλική παράταξη διεύρυνε τα στρατηγικά της οράματα και
διέταξε τον Ελληνικό στρατό δυνάμεως 200.000 αντρών να προελάσει στα ενδότερα
της Τουρκικής επικράτειας με στόχο την πρωτεύουσα Αγκυρα.
Το τέλος της περιπέτειας ήρθε σχεδόν ένα χρόνο μετά την ήττα
στον Σαγγάριο. Το πρωί της 13ης Αυγούστου 1922, ο στρατός του Μουσταφά Κεμάλ
εξαπέλυσε την αναμενόμενη μαζική του επίθεση με μπαράζ εκατοντάδων πυροβόλων και
έφοδο ιππικού. Με τις αντοχές και το ηθικό
εξαντλημένα, οι έλληνες φαντάροι προχώρησαν σε απεργία αρνούμενοι να πολεμήσουν
και λιποτακτισαν μαζικά για τα σπίτια τους. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, το ελληνικό
εκστρατευτικό σώμα μεταβλήθηκε σε αλλόφρονα συρφετό που εγκατέλειπε πανικόβλητος
τα πάντα για να φτάσει σώος στη θάλασσα. Η συντριπτική ήττα του Ελληνικού
στρατού στα Οθωμανικά εδάφη και η συνακόλουθη έξωση του χριστιανικού πληθυσμού
ονοματίσθηκε προπαγανδιστικά "Μικρασιατική Καταστροφή".
Η
ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ISMIR
5 Μάϊου 1919: Κάτω από
δαφνοστεφανωμένα πορτραίτα του "ελευθερωτή Βενιζέλου" τσολιάδες
του ελληνικού στρατού συνωστίζονται στην προκυμαία του Izmir
(Σμύρνη) μίας πόλης κατά
22% χριστιανικής. Το υπόλοιπο ποσοστό ανήκε σε Αρμένιους, Εβραίους, Φραγγολεβαντίνους και
κυρίως
Οθωμανούς. Οι ταραχές ξέσπασαν ευθύς μετά την απόβαση.
Η Ελληνική εισβολή δεν είχε
κανένα νομικό έρεισμα, δεν προβλεπόταν απο καμμία συμφωνία και πραγματοποιήθηκε
με προφορική "σύσταση" των νικητριών δυνάμεων του Α΄ Π.Π. Οσο για την
εφήμερη συνθήκη των Σεβρών που προέβλεπε προσωρινή κατάληψη της Σμύρνης,
συνομολογήθηκε 15 ολόκληρους μήνες μετά την ελληνική εισβολή (10 Αυγούστου 1920)
ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ
"Τις πρωϊνές ώρες της 2ας Μαϊου 1919 Ελληνικά
στρατεύματα άρχισαν να αποβιβάζονται από εφτά πολεμικά πλοία στην προκυμαία του
Ιζμίρ (Σμύρνη). Μία μέρα νωρίτερα ο Αγγλος ναύαρχος Calthrope είχε ζητήσει να μη
υπάρξει αντίσταση από τον Τουρκικό πληθυσμό.
Η κατάληψη της πόλης ουσιαστικά
άρχισε από την στιγμή που χριστιανοί της πόλης άρχισαν να ζητωκραυγάζουν υπέρ
των Ελλήνων στρατιωτών που παρέλασαν στην προκυμαία.
Μετά τον αγιασμό που τελέσθηκε από τον Μητροπολίτη Χρυσόστομο, Ελληνες
τσολιάδες ψάλοντας στρατιωτικά άσματα εισέβαλαν στις Τουρκικές συνοικίες της
πόλης.
Ξαφνικά ακούσθηκαν πυροβολισμοί. Αμέσως διατάχθηκε επίθεση κατά των Τούρκων με ιδιαίτερη σφοδρότητα. Με το τέλος της πρώτης ημέρα
περισσότεροι από 400 Οθωμανοί είχαν σκοτωθή ή τραυματισθή"
Αναφορά Ιταλού αξιωματικού επί του πολεμικού πλοίου
Duilio
"Ταύτην την στιγμήν το Ανώτατον Συμβούλιον της Συνδιασκέψεως με πληροφορεί ότι εν τη σημερινή συνεδριάσει απεφάσισεν ομοφώνως όπως το εκστρατευτικόν σώμα αναχωρήση αμέσως διά Σμύρνην.
Ζήτω το Εθνος"
Τηλεγράφημα του Βενιζέλου από το Παρίσι προς το Υπουργείον
Εξωτερικών στην Αθήνα
Ο Βενιζέλος στην Σμύρνη
Στόχος των Ελλήνων η κατάληψη ολόκληρης
της Τουρκίας
Η ΠΡΟΗΓΗΘΕΙΣΑ ΕΙΣΒΟΛΗ ΣΤΗΝ
ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ
Ο ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ 1897
ΤΑΠΕΙΝΩΤΙΚΗ ΗΤΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ
ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ
Δομοκός, Θεσσαλία 5 Μαϊου 1897: Ο Τουρκικός στρατός με επικεφαλής τον
Ethem Pasha προελαύνει στον Θεσσαλικό κάμπο προς Αθήνα πάνω από πτώματα τσολιάδων.
Ο Ελληνικός στρατός που διοικείτο από διάδοχο Κωνσταντίνο και τον συνταγματάρχη
ιππικού Σμολένσκυ, υπέστη συντριπτική ήττα. Ο πόλεμος ξέσπασε στις 24
Μαρτίου 1897 μετά την απροκάλυπτη εισβολή 2.600 ατάκτων "Μακεδονομάχων" στα έδάφη της
Οθωμανικής Μακεδονίας και την ταυτόχρονη στρατιωτική εισβολή της Ελλάδας στην
Οθωμανική Κρήτη και Ηπειρο.
Ο Τουρκικός στρατός αντεπετέθηκε από την Μακεδονία,
απέκρουσε τους εισβολείς και κατέλαβε ολόκληρη την Θεσσαλία φθάνοντας μέχρι τις
Θερμοπύλες. Η ανακωχή στις 20 Σεπτεμβρίου 1897 βρήκε την Ελλάδα του πρωθυπουργού Δεληγιάννη
βαρειά τραυματισμένη καθώς υποχρεώθηκε να καταβάλει στο Οθωμανκό κράτος υπέρογκη πολεμική αποζημίωση
(4 εκατομ. λίρες).
Για την εξόφληση του δανείου που απαιτήθηκε, η Ελληνική
οικονομία τέθηκε για πολλές δεκαετίες υπό Ευρωπαϊκή επιτήρηση (Μονοπώλιο καπνού και
σπίρτων). Μικρό μέρος
της Θεσσαλίας επεστράφη στους Τούρκους. Οι Ελληνικές απώλειες ανήλθαν σε 672 νεκρούς, 2.481
τραυματίες και 253 αιχμαλώτους. Οσο για τον κύριο στόχο, την πολυπόθητη Μακεδονία,
παρέμεινε "αλύτρωτη" για 15 ακόμα χρόνια.
ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΚΟΚΚΙΝΗ ΜΗΛΙΑ
Αύγουστος 1921: Κατάκοποι έλληνες στρατιώτες οδεύουν προς Αγκυρα μέσω
της Αλμυράς ερήμου
Η λήξη του Α΄ Παγκοσμίου
Πολέμου (Οκτώβριος 1918) βρήκε την Ελλάδα στην πλευρά των νικητών που προσπάθησαν να
αρπάξουν εδάφη από τους ηττημένους Τούρκους και να μοιράσουν μεταξύ τους τις πρώην Οθωμανικές επαρχίες. Στις 31 Οκτώβρη του 1918
υπογράφτηκε στο Μούδρο της Λήμνου ανακωχή με τους Τούρκους βάσει της οποίας οι
συμμαχικές δυνάμεις της Εγκάρδιας Συνενόησης (Entente Cordiale) κατέλαβαν
προσωρινά τη ζώνη των Στενών, την δυτική ακτή της Μικράς
Ασίας, τα νότια λιμάνια και την Κιλικία.
Στις 13 Νοεμβρίου 1918 βαρειά σύννεφα σκίαζαν την Ιστάμπουλ. Η διάθεση του κόσμου ήταν ανάλογη. Ξένοι στόλοι αγκυροβόλησαν στον Βόσπορο καθώς η Οθωμανική αυτοκρατορία είχε χάσει τον πόλεμο. Η πόλη βρισκόταν κάτω από συνθήκες
στρατιωτικής κατάληψης. Κανένας δεν γνώριζε τι πρόκειτο να ακολουθήσει.Οι
Σύμμαχοι αναθέτουν την αστυνόμευση της Τουρκίας στην Ελλάδα γεγονός που άνοιξε
διάπλατα τον δρόμο για την "Εθνική εξόρμηση", την κατάκτηση νέων εδαφών και την
δημιουργία της "Μεγάλης Ελλάδας".
Στις αρχές Μαϊου 1919 μία πολεμική στρατιά 30.000 Ελλήνων κατέλαβε την
Ιζμίρ (Σμύρνη)
αντιμετωπίζοντας σποραδική αντίσταση. Αφορμή η δήθεν ύπαρξη "Ελληνισμού" στην περιοχή. Οι Ελληνίζοντες ωστόσο χριστιανοί της σημαντικής αυτής
πόλης δεν ξεπερνούσαν το 22% του πληθυσμού. Οι υπόλοιποι ήσαν Αρμένιοι,
Λατίνοι, Εβραίοι και φυσικά Τούρκοι.
Η
απόβαση
έγινε υπό την κάλυψη του συμμαχικού στόλου στον οποίον συμμετείχαν Αμερικανικά πολεμικά. Η εισβολή του Ελληνικού στρατού στην Οθωμανική αυτοκρατορία που διατάχθηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ονομάσθηκε κατ' ευφημισμό Μικρασιατική Εκστρατεία και είχε πρόσχημα την προστασία του χριστιανικού στοιχείου.
Μιά δεύτερη στρατιά κατέλαβε την Αδριανούπολη και την ανατολική Θράκη. Οι Αγγλοι κατάλαβαν την περιοχή Προύσσας, οι Γάλλοι την Κιλικία και οι Ιταλοί την κοιλάδα του Μαίανδρου. Η Οθωμανική
Αυτοκρατορία κινδύνευε με διάλυση και ολοκληρωτικό αφανισμό.
Η Ελληνική εισβολή
πραγματοποιήθηκεμε προφορική εντολή της Αγγλογαλλικής συμμαχίας
Entente,
δέκα πέντε μήνες πριν την υπογραφή της Συνθήκη των Σεβρών. Η απόφαση
πάρθηκε στο Παρίσι την 18η Ιανουαρίου 1919 όπου συνεδρίασε η Συνδιάσκεψη της Ειρήνης. Στην κορύφωση του πολέμου ο συνολικός αριθμός των Ελλήνων στρατιωτών έφθασε
τους 210.000 άντρες. Στις 23 Απριλίου 1920 η Τουρκική Επαναστατική Εθνοσυνέλευση στην Αγκυρα,
κατήγγειλε την συνθήκη των Σεβρών και κήρυξε τον αγώνα της αντίστασης κατά του
ξένου εισβολέα.
Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ
Ο Ελληνικός στρατός
κατέλαβε εξαπλάσια έκταση από αυτή που
προέβλεπε η συνθήκη Σεβρών του 1920
Αύγουστος 1921: Η μάχη του Σαγγάριου
υπήρξε καταστρεπτκή για τον Ελληνικό στρατό
Ο
Μουσταφά Κεμάλ στο Ελληνοτουρκικό μέτωπο
Μετά
την εκδήλωση του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος της Τουρκίας οξύνθηκαν οι
αντιθέσεις ανάμεσα στις συμμαχικές δυνάμεις, ιδιαίτερα ανάμεσα στε Αγγλία, ΗΠΑ και Γαλλία. Η Αγγλία, βλέποντας ότι η Γαλλία κατόρθωσε να παγιώσει τις
θέσεις της στην Ευρώπη, δυναμώνει τις προσπάθειές της για υπονόμευση των
Γαλλικών θέσεων στην Εγγύς και Μέση Ανατολή, υποστηρίζοντας κρυφά το
αυτονομιστικό κίνημα της Συρίας. Από την άλλη μεριά, η Γαλλία, για να κρατήσει τη
Συρία, εγκαταλείπει προσωρινά την Κιλικία και αρχίζει από την πλευρά της να
υποστηρίζει κρυφά την Τουρκία εναντίον της Αγγλίας.
Η
επιστροφή του Κωνσταντίνου στην Ελλάδα το 1920 δίνει την αφορμή στη Γαλλία να
υπονομεύσει την ελληνική προσπάθεια επιβολής των συμφερόντων των Αγγλων λόγω της
φιλογερμανικής στάσης του Κωνσταντίνου στη διάρκεια του πολέμου. Τελικά, για την
προώθηση του κοινού συμφέροντος, η Αγγλία υποχωρεί. Αποφασίζουν ωστόσο να διακόψουν τις
κοινές συμμαχικές πιστώσεις προς την Ελλάδα.
Ο
Λόϊντ Τζορτζ, πρωθυπουργός της Αγγλίας, συμβουλεύει τους Ελληνες όχι μόνο να
συνεχίσουν την κατοχή, αλλά να επιβάλουν ακέραιες τις προηγούμενες αποφάσεις.
Ετσι η νέα κυβέρνηση των αντιβενιζελικών αποδεικνύοντας ότι αποτελεί
εκφραστή των συμφερόντων των ξένων επικυρίαρχων διατάσσει τον Ιούλιο 1921
την προώθηση στο εσωτερικό της Ανατολίας. Ο τουρκικός στρατός υποχωρεί
Η προέλαση του Ελληνικού στρατού ανατολικά της Σμύρνης ανακόπηκε στο διάστημα Ιανουαρίου-Απριλίου 1921 μετά τις δύο μεγάλες μάχες του Ινονού. Οι Γάλλοι απέσυραν τις δυνάμεις τους από τα Αδανα και υπέγραψαν την συνθήκη της Αγκύρας τον Οκτώβριο 1921 δίνοντας την ευκαιρία στον Τουρκικό στρατό να επικεντρώσει τις προσπάθειές του στο δυτικό μέτωπο.
Τούρκοι
ιππείς καταλαμβάνουν θέση ελληνικού πυροβολικού
Τον
Αύγουστο 1921 ακολουθεί η μεγάλη Τουρκική αντεπίθεση. Οι ελληνικές δυνάμεις χάνουν
23.500 άντρες στον Σαγγάριο και αναδιπλώνονται στη γραμμή Εσκί-Σεχίρ, Κιουτάχεια, Αφιόν-Καραχισάρ, περιμένοντας συμμαχική βοήθεια.
Στις αρχές του 1922, παρουσιάζεται μια ευκαιρία
για να βγεί η ελληνική κυβέρνηση από το αδιέξοδο της Μικρασιατικής Εκστρατείας.
Απεσταλμένος του Λένιν έρχεται από την Μόσχα στην Ελλάδα και κάνει προτάσεις
στην ελληνική κυβέρνηση που προβλέπουν τη μεσολάβηση της Σοβιετικής κυβέρνησης
για το σταμάτημα του πολέμου, και την αυτονόμηση μιας παραλιακής ζώνης της
Μικράς Ασίας που διασφαλίζει τα δικαιώματα των χριστιανικών πληθυσμών. Η
ελληνική κυβέρνηση τις Σοβιετικές απορρίπτει.
Στις
13 Αυγούστου 1922 εξαπολύεται η
μεγάλη Τουρκική αντεπίθεση. Ο
απελευθερωτικός στρατός του Γαζή Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ πετάει τους Ελληνες
στην θάλασσα και ελευθερώνει τα δυτικά παράλια της Ανατολίας. Την 9η Σεπτεμβρίου 1922 οι Τούρκοι καταλαμβάνουν την Σμύρνη.
Στα νερά του κόλπου της, πνίγεται η "Μεγάλη
Ελλάδα" του Βενιζέλου και μαζί της καταποντίζεται γιά πάντα η Μεγάλη Ιδέα.
Εκατοντάδες χιλιάδες χριστιανοί πρόσφυγες Τουρκικής καταγωγής, εγκαταλείπουν τα
Τουρκικά εδάφη και καταφεύγουν σωρηδόν στην Ελλάδα
Περισσότερα
Ο ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΗΣ ΤΟΥ ΘΡΙΑΜΒΟΥ
"Επιτέλους τους
ξεριζώσαμε..."
Μουσταφά Κεμάλ
Ατατούρκ, 23 Αυγ.1923
Ο Μουσταφά Κεμάλ επικεφαλής στρατού και
λαού εισέρχεται θριαμβευτής στην Σμύρνη
Στην διάρκεια
της αντιτουρκικής εκστρατείας ο Ελληνικός στρατός διέπραξε
αναρίθμητα εγκλήματα σε βάρος του γηγενούς Μουσουλμανικού
πληθυσμού. Τα περισσότερα παραμένουν άγνωστα στην Δύση. Σε λίγους μήνες οι
Ελληνες προήλασαν μέχρι
το Ουζάκ, 180 χιλιόμετρα από την Σμύρνη, μέσα σε αμιγείς Μουσουλμανικές περιοχές
με στόχο την κατάληψη της Αγκυρας. Χτισμένη στο κεντρικό οροπέδιο της Μικράς
Ασίας και σε υψόμετρο 850 μ. η Αγκυρα απείχε 446 χιλ. από την Ιστάμπουλ και 734
χιλ. από την Σμύρνη
Η πολεμική δράση των Ελλήνων έσπειρε τον θάνατο και την καταστροφή στην τουρκική ύπαιθρο και στις πόλεις. Το αποτέλεσμα ήταν να καταλήξει η ληστρική αυτή εξόρμηση στη συντριβή του ελληνικού στρατού έξω από την Αγκυρα. Τα εγκλήματα του Ελληνικού στρατού αναγνωρίσθηκαν μετά την λήξη του πολέμου από την Συνθήκη της Λωζάννης, που υπογράφηκε στην Ελβετία στις 24 Ιουλίου 1923 και ακύρωσε την Συνθήκη των Σεβρών.
Στο άρθρο 59 της
Συνθήκης ομολογείται:
"Η Ελλάς αναγνωρίζει την υποχρέωση
αυτής όπως επανορθώσει τας προξενηθείσας εν Τουρκία ζημίας εκ πράξεων του
Ελληνικού στρατού ή της Ελληνικής διοικήσεως αντιθέτων προς τους νόμους του
πολέμου"
Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΤΟ 1920
Με την
απραγματοποίητη Συνθήκη των Σεβρών του 1920, η
Οθωμανική αυτοκρατορία ακρωτηριαζόταν χάνοντας σημαντικό μέρος των εδαφών της
Η
στρατιωτική κατάληψη περιοχών που κατοικούντο κατά πλειοψηφία από Τούρκους
αποτέλεσε παράβαση της διακήρυξης του Αμερικανού πρόεδρου Ουίλσον με την οποία
οι συμμαχικές δυνάμεις όφειλαν να συμμορφωθούν. Επιπλέον ήταν αντίθετη με το
άρθρο 7 της Συνθήκης του Μούδρου διότι επετράπη μόνο σε Ελληνικές δυνάμεις να
καταλάβουν την Σμύρνη. Εξ άλλου η Συνθήκη του Μούδρου ήταν αντίθετη με την
διακήρυξη Ουίλσον η οποία ανέφερε πως όλα τα κράτη είχαν δικαίωμα να καθορίσουν
το μέλλον τους.
Η κατάληψη της
Σμύρνης πυροδότησε αντιδράσεις σε ολόκληρη την Τουρκία. Στην πλατεία
Σουλτάναχμετ της Ιστάμπουλ οργανώθηκε τεράστια διαδήλωση 200.000 Τούρκων
κατά της ελληνικής επιθετικότητας. Σχηματίσθηκαν επαναστατικές επιτροπές με την
καθοδήγηση του Μουσταφά Κεμάλ που βρισκόταν εκεί προσπαθώντας να βρεί διέξοδο
στην κρίση που απειλούσε την ύπαρξη του Τουρκικού έθνους.
ΤΟ ΤΕΛΟΣ
ΤΗΣ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ
13 Αυγούστου 1922: Η μεγάλη αντεπίθεση του Τουρκικού στρατού πέταξε τον ελληνικό
στρατό στο Αιγαίο πέλαγος
Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ
Τούρκοι
έφιπποι αντάρτες γνωστοί ως τσέτες, έδρασαν στα μετόπισθεν του Ελληνικού στρατού
προκαλώντας σοβαρές απώλειες
Στις 9 Σεπτεμβρίου 1922 η Σμύρνη ελευθερώνεται και ο Μουσταφά Κεμάλ εισέρχεται θριαμβευτής στην πόλη. Στις 11 Οκτωβρίου 1922 υπογράφηκε η ανακωχή των Μουδανιών μεταξύ συμμάχων και Τούρκων βάσει της οποίας παραχωρήθηκε η Θράκη στην Τουρκία και αποφασίσθηκε να συγκληθή μείζων Διάσκεψη στην Λωζάννη για να διευθετηθή μόνιμα η ειρήνη. Ωστόσο όταν οι σύμμαχοι κάλεσαν την Οθωμανική κυβέρνηση της Ιστάμπουλ να συμμετάσχει ισότιμα με την κυβέρνηση του Κεμάλ που είχε σχηματισθή στην Αγκυρα, ο τελευταίος Σουλτάνος Μεχμέτ ΣΤ΄ παραιτήθηκε και την 17η Νοεμβρίου 1922 διέφυγε στο εξωτερικό πάνω σε Βρεταννικό πλοίο. Με την κατάργηση του Σουλτανάτου είχε ανατείλει μιά καινούργια εποχή για την νεοσύστατη Τουρκική
Δημοκρατία.
Η ΜΕΓΑΛΗ ΙΔΕΑ
ΤΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
Με τον όρο Μεγάλη Ιδέα νοείται το
απατηλό όνειρο του νεοελληνικού εθνικισμού να νεκραναστήσει το δήθεν Ελληνικό
Βυζάντιο και να ανακαταλάβει την Κωνσταντινούπολη. Επινοήθηκε την δεκαετία 1810
λίγο πριν την Ελληνική επανάσταση και υλοποιήθηκε με την βίαιη προσάρτιση της Θεσσαλίας, Ηπείρου,
Μακεδονίας και Θράκης. Η Μεγάλη Ιδέα κορυφώθηκε με την αντιτουρκική εκστρατεία 1919-1922
που κατέληξε σε πανωλεθρία. Κύριος εμπνευστής και καθοδηγητής υπήρξε το αποκαλούμενο
"Οικουμενικό ΠατριαρχείοΚωνσταντινουπόλεως". Στην φωτογραφία προπαγανδιστικός
χάρτης του 1920 απεικονίζει την Ελλάδα των δύο Ηπείρων και των πέντε θαλασσών
με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη.Ο
Βενιζέλος φιγουράρει ως υλοποιητής ενός ονείρου που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ
ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ
Οι αλυτρωτικές βλέψεις της Ελλάδας
απέβλεπαν στην κατάληψη ολόκληρης
της Τουρκίας με πρόσχημα την ύπαρξη 1 εκατομ. χριστιανών σε σύνολο 15 εκατομ.
Μουσουλμάνων.Το Ελληνικό κράτος επεκτάθηκε έξι (6)
φορές στην περίοδο 1864-1947 σε βάρος της Τουρκίας
ΜΕΓΑΛΟΪΔΕΑΤΙΚΕΣ ΒΛΕΨΕΙΣ
Η Ελληνική επέκταση προς βορρά και ανατολή
αποσκοπούσε στην ενσωμάτωση περιοχών που δεν υπήρξαν ποτέ Ελληνικέςόπως η νότια Αλβανία, η
Μακεδονία και η Θράκη
ΘΗΡΙΩΔΙΕΣ ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥΡΚΩΝ ΑΜΑΧΩΝ
Ο Ελληνικός στρατός εφάρμοσε
πολιτική εθνοκάθαρσης στα εδάφη που κατέλαβε. Στην φωτογραφία Τούρκοι
χωρικοί κείτονται νεκροί από ελληνικά πυρά δίπλα στο κάρρο τους
(1919)
Η εισβολή του Ελληνικού στρατού
στα δυτικά παράλια της Τουρκίας συνοδεύτηκε από ευρείας κλίμακας γενοκτονία
σε βάρος του εντόπιου Μουσουλμανικού πληθυσμού. Χαρακτηριστική είναι η σφαγή του
Αϊδινίου στις 25 Ιουνίου 1919. Την ημέρα εκείνη ελληνικά στρατιωτικά τμήματα κανονιοβόλησαν και
στην συνέχεια πυρπόλησαν την Τουρκική συνοικία της πόλης. Οσοι Μουσουλμάνοι
προσπάθησαν να διαφύγουν εκτελέσθηκαν επί τόπου από Ελληνες στρατιώτες με την
βοήθεια εντόπιων χριστιανών. Ακολούθησε ολοκληρωτική καταστροφή της συνοικίας.
Πολλές Τουρκικές οικογένειες κάηκαν ζωντανές μέσα στα σπίτια τους. Τέσσερις
γυναίκες που συνελήφθηκαν αιχμάλωτες υπέστησαν φρικιαστικό θάνατο όταν
εξαγριωμένοι χριστιανοί τις κάρφωσαν σε ξύλινα παλούκια. Συνολικά 2.716
Τούρκοι σφαγιάσθηκαν εκείνη την τραγική ημέρα.
ΤΟ
ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ
2 Νοεμβρίου 1914:
Η Ρωσσία κηρύσει τον πόλεμο κατά της Οθωμανική αυτοκρατορίας, ακολουθεί η Αγγλία
και η Γαλλία
Ιανουάριος 1915: Οι Οθωμανοί ηττώνται από τους Ρώσσους στοSarykamyp
18 Μαρτίου 1915: Εναρξη
της εκστρατείας των Αγγλών στην χερσόνησο της Καλλίπολης
9 Ιανουαρίου 1916:
Οι Αγγλικές δυνάμεις αποσύρονται ηττημένες από την Καλλίπολη. Εκατόμη θυμάτων
16 Φεβρουαρίου 1916: Ο
Ρωσσικός στρατός καταλαμβάνει το Ερζερούμ
3 Δεκεμβρίου1917:
Υπογράφεται η συνθήκη Brest-Litovsk μεταξύ Γερμανίας - Ρωσσίας
3 Ιουλίου 1918:
Ο Σουλτάνος Μεχμέτ Ε΄ πεθαίνει. Τον διαδέχεται ο Μεχμέτ ΣΤ΄ (Vahdettin)
30 Οκτωβρίου 1918.
Υπογράφεται η ανακωχή του Μούδρου μεταξύ Οθωμανών και συμμάχων
2 Μαϊου 1919: Ο
Ελληνικός στρατός καταλαμβάνει την Σμύρνη
22 Ιουνίου 1919: Ο
Μουσταφά Κεμάλ κηρύσσει αντίσταση κατά των ξένων
εισβολέων
27 Δεκεμβρίου 1919: Ο Κεμάλ φθάνει στην Αγκυρα
16 Μαρτίου 1920:
Βρετανικά στρατεύματα καταλαμβάνουν την Ιστάμπουλ
22 Ιουνίου 1920:
Ο Ελληνικός στρατός παραβιάζει την γραμμή Milne και καταλαμβάνει την δυτική
Ανατολία
10 Αυγούστου 1920:
Υπογράφεται η Συνθήκη των Σεβρών
30 Οκτωβρίου 1920: Το
Κάρς καταλαμβάνεται από τους Αρμένιους
10 Ιουλίου 1921:Η
Κιουτάχεια και το Εσκισεχίρι καταλαμβάνονται από τον Ελληνικό στρατό
13 Οκτωβρίου 1921:
Υπογράφεται η συνθήκη του Καρς
20 Οκτωβρίου 1921:
Οι Γάλλοι αποσύρονται από την Κιλικία μετά από συμφωνία με τους Τούρκους
26 Αυγούστου 1922: Ο
Τουρκικός στρατός εξαπολύει μεγάλη αντεπίθεση κατά των Ελλήνων και τους
εξαναγκάζει σε άτακτη υποχώρηση
9 Σεπτεμβρίου 1922:
Απελευθέρωση της Σμύρνης από τον Τουρκικό στρατό
23 Σεπτεμβρίου 1922: Ο
Τουρκικός στρατός εισέρχεται στην ουδέτερη ζώνη των Στενών
17 Νοεμβρίου 1922: Ο
Σουλτάνος Μεχμέτ ΣΤ΄εγκαταλείπει την Ιστάμπουλ
24 Ιουλίου 1923:
Υπογραφή της Συνθήκης Λωζάννης
2 Οκτωβρίου 1923:Οι διασυμμαχικές Δυνάμεις αποσύρονται από την Ιστάμπουλ
Η ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΩΜΟΤΗΤΕΣ
Οι διπλωματικοί
αντιπρόσωποι, οι πρόξενοι και οι στρατιωτικοί παρατηρητές των συμμαχικών
δυνάμεων στην Τουρκία, παρακολούθησαν στενά τις επιχειρήσεις του Ελληνικού
στρατού στην Δυτική Ανατολία. Οι αναφορές τους που αφορούσαν ωμότητες των
Ελλήνων αποστέλλοντο σε τακτά διαστήματα στις ξένες πρωτεύουσες.
Τούρκοι άμαχοι φρουρούμενοι από έλληνες
στρατιώτες
Ο James Morgan, εντεταλμένος του
Βρετανικού προξενείου Σμύρνης σε τηλεγράφημα που έστειλε στο Λονδίνο με
ημερομηνία 11 Ιουλίου 1919, αναφέρει ότι το Ελληνικό πυροβολικό βομβάρδισε δύο
χωριά σκοτώνοντας 20 Τούρκους στους οποίους περιλαμβάνονται γυναίκες και παιδιά.
Σε μεταγενέστερη αναφορά του με ημερομηνία 17 Ιουλίου καταγγέλει ότι 37 Τούρκοι
στρατιώτες και άμαχοι που είχαν συλληφθή αιχμάλωτοι βρέθηκαν νεκροί. Οπως
αναφέρει τα λαρύγγια των θυμάτων ήσαν κομμένα, τα σώματά τους είχαν τρυπηθή από
ξιφολόγχες, τα αυτιά και τα χείλη τους είχαν κοπεί.
Ο Βρετανός ταγματάρχης
Hadkinson σε αναφορά του με ημερομηνία 4 Ιουλίου 1919, έδωσε
ανατριχιαστικές λεπτομέρειες γιά τις σφαγές Τούρκων αμάχων στα χωριά Ayvalik,
Turgutlu και Nazilli. Οπως ανέφερε οι Ελληνες στρατιώτες διέπραξαν σωρεία
εγκλημάτων μεταξύ των οποίων φόνους, βιασμούς, ληστείες και λεηλασίες. Η αναφορά
καταλήγει με την πληροφορία ότι μεγάλος αριθμός πτωμάτων βρέθηκε γύρο από τα
παραπάνω χωριά.
Ο Βρετανός διπλωμάτης
C.E.S. Palmer σε αναφορά του προς το Φόρεϊν Οφις με ημερομηνία 25 Ιουλίου 1919
καταγγέλει ότι ο Ελληνικός στρατός συνέλαβε μεγάλο αριθμό αμάχων και τους
κρατούσε ως όμηρους, τακτική που ακολουθούσαν οι Μπολσεβίκοι στην διάρκεια του
εμφύλιου πολέμου στην Ρωσσία. Ο ίδιος σε αναφορά του με ημερομηνία 1 Αυγούστου
1919 επιβεβαιώνει ότι οι Ελληνες σκότωσαν 2.000 αμάχους στο Αϊδίνι χωρίς να
υπάρχει λόγος.
Ο Αμερικανός
W.L. Westermann, μέλος της Επιτροπής εξέτασης Ελληνικών διεκδικήσεων στην
Διάσκεψη Ειρήνης στο Παρίσι, σε μνημόνιο που κατέθεσε στα μέσα
Ιουνίου 1919 και βασίζεται σε αναφορές Αμερικανών και Σουηδών παρατηρητών, αναφέρει πως οι
Ελληνες στην Σμύρνη συμπεριφέρθηκαν με ημιβάρβαρο τρόπο. Στις 25 Αυγούστου 1919 η Βρετανική
εφημερίδα
Independent δημοσίευσε απόφαση του Εργατικού Κόμματος στην οποία αναφέρονται
τα εξής:
"Στην σύσκεψη διατυπώθηκαν σφοδρές διαμαρτυρίες κατά των ευρείας κλίμακας σφαγών
που διαπράχθηκαν από τον Ελληνικό στρατό στην Μ. Ασία. Η Βρετανική κυβέρνηση
κλήθηκε να υποκαταστήσει την Ελληνική κατοχή στην Σμύρνη με τρόπο που θα
διασφαλίζει την ασφάλεια των Τούρκων από περαιτέρω ωμότητες"
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΕΜΟΥ
Σφαγιασμένοι Τούρκοι χωρικοί σε χωριό της Σμύρνης
Αϊδίνιτο 1919: "Ελληνες" χριστιανοί ποζάρουν πάνω από το κατακρεουργημένο σώμα
Μουσουλμάνου
Βομβαρδισμένο χωριό κοντά
στο Αϊδίνι
Κατεστραμμένο τζαμί σε χωριό της Σμύρνης
ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΩΜΟΤΗΤΩΝ
20 Μαϊου 1919:
Αναφορά της Τουρκικής
χωροφυλακής Σμύρνης προς το Αρχηγείο της Αστυνομίαςαναφέρει
φόνους, βιασμούς και λεηλασίες Τούρκων αμάχων από τον Ελληνικό στρατό στην
Σμύρνη και τα περίχωρά της.
5 Ιουνίου 1919:
Ελληνες πυρπολούν Τουρκικά χωριά γύρο από το Ödemis
και σκοτώνουν Τούρκους αμάχους.
20 Ιουνίου 1919:Μεγάλης έκτασης σφαγή αμάχων στην Μεναιμένη. Ο Δήμαρχος της πόλης Akhisar
εκλιπαρεί βοήθεια από τις συμμαχικές δυνάμεις.
1 Ιουλίου
1919:Ελληνες στρατιώτες σκοτώνουν 200
γυναίκες γύρο από τις πόλεις Αϊδίνι και Nazilli.
3 Ιουλίου 1919:Αναφορές από το Αϊδίνι προς την 57η Τουρκική μεραρχία επιβεβαιώνουν
εκτεταμένες σφαγές αμάχων.
5 Ιουλίου 1919:
Ελληνες στρατιώτες βιάζουν γυναίκες στον σιδηροδρομικό σταθμό Aziziye
μπροστά στα μάτια των αντρών τους. Εκατοντάδες άμαχοι εκτελούνται.
7 Ιουλίου 1919:Αναφορά της 57ης Τουρκικής μεραρχίας προς το 2ο Σώμα στρατού επιβεβαιώνει
εκατοντάδες φόνους Μουσουλμάνων που διέφυγαν από το πυρπολημένο Αϊδίνι.
Μεταξύ των εκτελεσμένων ο τοπικός εισαγγελέας, ο δήμαρχος και ο δικαστής.
9 Ιουλίου 1919:Οι ωμότητες γύρο από το Αϊδίνι παίρνουν μεγάλη έκταση. Στο Akhisar ο Αλίτ Πασά
και πέντε φίλοι του σκοτώνονται. Τα σώματά τους κατακρεουργούνται.
12 Ιουλίου 1919:
Μετά την κατάληψη του Αιδινίου και του Nazilli ο ελληνικός στρατός
σκοτώνει 2000 Μουσουλμάνους και 400 Χριστιανούς.
13 Ιουλίου1919:
Η πόλη
Nazilli πυρπολείται
16 Ιουλίου
1919:
Ο Ελληνικός στρατός πυρπολεί τα χωριά νότια του Menderes. Χιλιάδες άμαχοι
φεύγουν για να γλυτώσουν.
1
Αυγούστου 1919:Σφαγές Μουσουλμάνων στην συνοικία Cuma του Αϊδινίου.
28 Ιουλίου 1919:
Σφαγές Μουσουλμάνων στα χωριά Salihli και Kestelli
31 Ιουλίου 1919:
Περισσότεροι από 50.000 πρόσφυγες από πυρπολημένα χωριά της περιοχής Αϊδινίου
και Nazilli φεύγουν προς τα ενδότερα.
30 Αυγούστου 1919:Αναφορά του διοικητή του Αϊδινίου προς τον αντισνταγματάρχη Καντρί
Μπέη επιβεβαιώνεις τις ωμότητες του ελληνικού στρατού στην περιοχή Σμύρνης.
13 Σεπτεμβρίου 1919:Σύμφωνα με ιατρική έκθεση ένα 8χρονο κορίτσι βιάσθηκε στην περιοχή
Αϊδινίου.
31 Οκτωβρίου 1919:Σε γράμμα του Οθωμανού Heyeti Temsiliye καταγγέλεται ότι περισσότεροι
από 500 Μουσουλμάνοι στις περιοχές των χωριών Odemis, Bergama, Tire και Salihli
συνελήφθηκαν και υποβλήθηκαν σε βασανιστήρια με την κατηγορία ότι βοηθούσαν Τούρκους αντάρτες.
7 Νοεμβρίου 1919:Αναφορά της Τουρκικής στρατιωτικής Αστυνομίας επιβεβαιώνει σφαγές
αμάχων και βεβηλώσεις τζαμιών στην πόλη Yenisehir και στα γειτονικά χωριά.
10 Ιανουαρίου 1921:Καταγγελία της Τουρκικής
στρατιωτικής Αστυνομίας του
Bozüyük προς το αρχηγείο του Τουρκικού στρατού στο Δυτικό Μέτωπο
αναφέρει εκτεταμένες ωμότητες στα χωριά Bozüyük και Sögüt.
8
Απριλίου 1921:Το αρχηγείο του Τουρκικού στρατού αναφέρει εκτελέσεις Μουσουλμάνων στο χωριό
Bilecik. Μεταξύ των νεκρών περιλαμβάνεται και ο Μουφτής.
10 Απριλίου 1921:Ο αιχμάλωτος Ελληνας υπολοχαγός Θεόδωρος Πέτλης ομολογεί την πυρπόληση του
χωριού Bozüyük.
11 Απριλίου 1921:Η Γάλλίδα συγγραφέας Madam Glois συμμετέχει στην επιτροπή διερεύνησης των
ωμοτήτων που διέπραξε ο ελληνικός στρατός στην Ανατολία.
12Απριλίου
1921: Ο
αρχιστράτηγος Μουσταφά Κεμάλ καταγγέλει στην παγκόσμια
κοινή γνώμη τις βαρβαρότητες του ελληνικού στρατού. Η νεοσύστατη Σοβιετική
Ενωση δωρίζει 30.000 χρυσά Ρούβλια για την ανακούφιση των Τούρκων προσφύγων.
4 Οκτωβρίου 1921:Σε γράμμα του Τούρκου γιατρού Abdülkadir Bey αναφέρεται ότι Ελληνες
στρατιώτες έκαψαν ζωντανή μία γυναίκα στο χωριό Horti.
15 Νοεμβρίου 1921:Αναφορά του αρχηγείου του 2ου Τουρκικού Σώματος Στρατού επιβεβαιώνει τον
αποκεφαλισμό Τούρκων χωρικών και την έκθεση των κομμένων κεφαλιών σε κοινή
θέα.
1 Δεκεμβρίου 1921:Τηλεγράφημα από το Αρχηγείο του 1ου Τουρκικού Σώματος Στρατού
αναφέρει ότι 380 Μουσουλμάνοι κάηκαν ζωντανοί στον σιδηροδρομικό σταθμό του Böceklik.
3 Μαρτίου 1922:Η
Τουρκική διοίκηση στο Saruhan κοινοποίησε λίστα με ονόματα Ελλήνων
στρατιωτών που πρωστάτησαν στις σφαγές της επαρχίας Manisa.
22 Νοεμβρίου 1923:Σε έγγραφο της Τουρκικής διοίκησης του Saruhan προς τον πρόεδρο του
Στρατοδικείου αναφέρονται τα ονόματα Ελλήνων αξιωματικών και στρατιωτών που
πρωτοστάτησαν στις σφαγές στην περιοχή Saruhan.
Τα παραπάνω στοιχεία
πρωτοδημοσιεύθηκαν στο Τουρκικό περιοδικό "Ιστορικά Ντοκουμέντα". Οι
πληροφορίες συγκεντρώθηκαν από την διεύθυνση Κρατικών Αρχείων της Τουρκικής
Δημοκρατίας και αφορούν την χρονική περίοδο 1919-1922 κατά την οποία η
Δυτική Ανατολία βρισκόταν υπό Ελληνική κατοχή.
Η ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΕΘΝΙΚΗΣ
ΣΜΥΡΝΗΣ
ΜΕΙΟΨΗΦΙΑ ΣΤΟ 22% ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ
Σύμφωνα με την
απογραφή του 1915 ο πληθυσμός της Σμύρνης είχε την παρακάτω σύνθεση: