БЕЛАСИЦА - Μπελάσιτσα (Κλειδί) 31 Ιουλίου 1014 μΧ

Μάχη Κλειδίου, битка при Ключ, Bitka pri Klyuch, Battle of Clidium,

Belassitsa 1014 AD: The worst crime in human history

15.000 Βούλγαροι τυφλώνονται από τον Αρμένιο αυτοκράτορα του Βυζαντίου Βασίλειο Βουλγαροκτόνο στην μάχη της Μπελάσιτσα (Μπέλες)

Αυτοκράτορας Ρωμαίων Βασίλειος Β΄ Βουλγαροκτόνος

c. 957-1025 μΧ

Δεμένος στο χώμα ο Βούλγαρος αίχμάλωτος υφίσταται το φρικιαστικό μαρτύριο. Ο Βυζαντινός δήμιος ντυμένος με ράσσα, του βγάζει τα μάτια με πυρακτωμένο σουβλί. Αριστερά ένας άλλος βασανιστής κόβει με τσεκούρι τα χέρια Βούλγαρου αιχμαλώτου.

Αυθεντική μικρογραφία 13ου αι. από το Χρονικό Σκυλίτση στο μουσείο Μαδρίτης

Τσάρος Βουλγαρίας Σαμουήλ Σισμάν (Κομητόπουλος)

c. 950-1014 μΧ

Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η

Συμπληρώθηκαν 994 χρόνια από την μοιραία ημέρα της 31ης Ιουλίου 1014. Η μάχη της Μπελάσιτσα στο σημερινό τριεθνές Ελλάδας - Βουλγαρίας - Μακεδονίας αποτέλεσε την αρχή του τέλους της Βουλγαρικής αυτοκρατορίας του τσάρου Σαμουήλ που είχε επεκταθή στα Βαλκάνια απειλώντας το Βυζάντιο. Πολλά έχουν γραφή γιά την ιστορική αυτή σύγκρουση απόηχος της οποίας υπήρξε το πιό αποτρόπαιο έγκλημα στην παγκόσμια ιστορία, μία πράξη ασύλληπτης βαρβαρότητας μπροστά στην οποία ωχριούν τα πιό ειδεχθή εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Η τύφλωση 15.000 Βουλγάρων στρατιωτών από τον Βασίλειο Β΄ Βουλγαροκτόνο αποτελεί στίγμα του λεγόμενου Βυζαντινού πολιτισμού αλλά και της ίδιας της Χριστιανοσύνης που ευλόγησε την αποτρόπαια αυτή πράξη

ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΑΝ

Το 976 μΧ ήταν μιά σημαδιακή χρονιά γιά τα Βαλκάνια. Στην Κωσταντινούπολη πεθαίνει δηλητηριασμένος ο Αρμενικής καταγωγής σφετεριστής αυτοκράτορας Ιοβάν Τζεμίσκε (Ιωάννης Τσιμισκής). Εφτά χρόνια νωρίτερα είχε ανέλθει στον θρόνο με πραξικόπημα δολοφονώντας με αποκεφαλισμό τον προηγούμενο αυτοκράτορα Νικηφόρο Φωκά που ήταν θείος του. Στην συνομωσία είχε παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο η αυτοκράτορα Θεοφανώ, ερωμένη του Τσιμισκή. Ο στρατηγός Τσιμισκής με την βοήθεια των Ρώσσων είχε κυριεύσει προσωρινά το δυτικό τμήμα της Βουλγαρίας αιχμαλωτίζοντας την οικογένεια του βασιλέα της Βουλγαρίας Πέτρου. Τα δύο ανήλικα παιδιά του Πέτρου, Ρωμανός και Μπόρις, μεταφέρθηκαν όμηροι στην Κωνσταντινούπολη όπου υπέστησα ευνουχισμό για να μη υπάρξουν απογόνοι της Βουλγαρικής δυναστείας.

Βουλγαρία και Βυζάντιο το 1000 μΧ: Το Βουλγαρικό κράτος του Σαμουήλ περιλαμβάνει Μακεδονία,Θεσσαλία και Αλβανία

Μετά τον θάνατο του Τσιμισκή ο νόμιμος διάδοχος Βασίλειος Β΄ ανέρχεται στον θρόνο σε ηλικία 18 ετών με συμβασιλέα τον αδελφό του Κωσταντίνο Η΄. Μοναδικός αντίπαλος του Βυζαντίου ήταν το ισχυρό Βουλγαρικό κράτος του ανερχόμενου νέου Τσάρου Σαμουήλ.

Την εποχή εκείνη στην Βυζαντινή Αυλή υπήρχε Αρμενοκρατία. Τόσο η βασιλική δυναστεία του Βασιλείου Α΄ που ονομαζόταν κατ' ευφημισμό "Μακεδονική", όσο και οι σφετεριστές του θρόνου ενδιάμεσοι αυτοκράτορες Νικηφόρος Φωκάς και Ιοβάν Τζεμίσκε (Τσιμισκής) ήσαν Αρμένιοι. Στα ανάκτορα της Κωσταντινούπολης μιλιόταν επίσημα η Αρμενική γλώσσα και σημαντικό μέρος του στρατεύματος αποτελείται από Αρμένιους μισθοφόρους. Η Αρμενοκρατία στο Βυζάντιο ήταν μία από τις αιτίες της παρακμής που ακολούθησε μερικά χρόνια αργότερα.

Την ίδια χρονιά (976 μΧ) στο Τύρνοβο, μιά οχυρή πόλη της βόρειας Βουλγαρίας, εκδηλώνεται επαναστατική εξέγερση. Ο Βούλγαρος κόμης Νικόλαος Σισμάν και οι τέσσερις γυιοί του Μωϋσής, Ααρών, Δαβίδ και Σαμουήλ, επαναστατούν κατά του Βυζαντίου. Μετά από μακροχρόνιες εχθροπραξίες τα τρία αδέλφια του Σαμουήλ σκοτώνονται και ο ίδιος ανακηρύσσεται αρχικά τσάρος Βουλγάρων και στην συνέχεια στέφεται τσάρος Βουλγάρων και Ρωμαίων από τον Πάπα της Ρώμης. Το κίνημα του Σαμουήλ βρίσκει βαθειά απήχηση στις λαϊκές μάζες και σύντομα το Βουλγαρικό κράτος εξαπλώνεται σε όλη την Βαλκανική απειλώντας την Κωσταντινούπολη (βλ. χάρτη).

Στην διάρκεια των μακροχρόνιων εχθροπραξιών που κράτησαν 40 χρόνια, η πρωτεύουσα της Βουλγαρίας μεταφέρεται διαδοχικά στα Μογλενά της Μακεδονίας, μετά στα Βοδενά (Εδεσσα), στην Πρέσπα και τελικά στην Οχρίδα. Σημαντικό ρόλο στο κίνημα του Σαμουήλ έπαιξε το θρησκευτικό κίνημα των Βογόμιλων, μιά απόκρυφη χριστιανική σέκτα που ιδρύθηκε στα μέσα του 10ου αιώνα από τον Βούλγαρο ιερωμένο Μπογκόμιλ με επίκεντρο το Πλοφντιφ (Φιλιπούπολη). Οι Βογόμιλοι ήσαν ενάρετοι ασκητές, αντιμάχοντο την κοσμική εξουσία, απέριπταν τις λατρευτικές τελετουργίες και πίστευαν στο δυαδικό δόγμα της παράλληλης ύπαρξης Θεού και Διαβόλου.

Γιά 38 ολόκληρα χρόνια ένας σκληρός πόλεμος μαίνεται ανάμεσα στις δύο αυτοκρατορίες. Ενας πόλεμος χωρίς τέλος, με εναλασσόμενες νίκες και ήττες. Πρωταγωνιστές ο Βασίλειος και ο Σαμουήλ, δυό θανάσιμοι αντίπαλοι που εκπροσωπούν δύο αντίθετους κόσμους. Επειτα από αμφίροπες συγκρούσεις ο Βασίλειος επιχειρεί μιά νέα εκστρατεία εναντίον του σκληροτράχηλου αντιπάλου του. Αυτή την φορά είναι αποφασισμένος να δώσει ένα νικηφόρο τέλος.

Το καλοκαίρι του 1014 μΧ εκστρατεύει εναντίον της Βουλγαρίας εισβάλοντας στα εχθρικά έδάφη από τα στενά του Στρούμα (Στρυμώνα), βόρεια των Σερρών. Η στρατιά του αποτελείται από μισθοφόρους διαφόρων εθνοτήτων, κυρίως Αρμένιους. Επί κεφαλής είναι ο βετεράνος στρατηγός Νικηφόρος Ξιφίας επιφορτισμένος να συντρίψει τον Βουλγαρικό στρατό και να καταλάβει την οχυρωμένη πόλη Στρούμιτσα (Струмица).

Στο ύψος του Πέτριτς (Πετρίτσι) η στρατιά του Βασιλείου στρέφεται δυτικά και προελαύνει κατά μήκος της κοιλάδας του Στρούμνιτσα, παραπόταμου του Στρούμα (Στρυμώνα). Εκεί, κοντά στο σημερινό τρεθνές σημείο Ελλάδας, Βουλγαρίας και Μακεδονίας, θα παιχτεί το φρικιαστικό δράμα. Η στενωπός ονομάζεται επό τους Βλάχους Κίμπα Λόγγα (Kimba Longa) ενώ οι Βούλγαροι την αποκαλούν Κλιούς (Κλειδί ή Κλεισούρα, Ключ, Clidium, Klyuch) λόγω της στρατηγικής σημασίας .

Ο Σαμουήλ έχει οχυρώσει το πέρασμα με ξύλινα οδοφράγματα περιμένοντας τον αντίπαλο. Ο Βουλγαρικός στρατός είναι εμπειροπόλεμος και αποφασισμένος να αντισταθή στην εχθρική εισβολή. Το βουνό Μπελάσιτσα (Μπέλες) τον προστατεύει από τον νότο. Στα βόρεια εκτείνεται το δυσβατο βουνό Μελεσέβσκε. Γιά μερικές ημέρες οι αντίπαλες στρατιές παραμένουν καθηλωμένες. Ο αυτοκράτορας Βασίλειος είναι προβληματισμένος και διστάζει να διατάξει μετωπική επίθεση κατά των οχυρωμένων Βουλγάρων. Τελικά ο στρατηγός Νικηφόρος Ξιφίας βρίσκει την λύση. Με την προδοτική βοήθεια Βλάχων της περιοχής οδηγείται στα νώτα της Βουλγαρικής στρατιάς μέσα από ορεινές διαβάσεις της Μπελάσιτσας. Τα ξημερώματα της 31ης Ιουλίου 1014 επίλεκτα Βυζαντινά τάγματα πλησιάζουν αθόρυβα στα νώτα των Βουλγάρων. Ο κλειός έχει κλείσει.


Ο Βουλγαροκτόνος νικητής των Βουλγάρων	Ο Βουλγαροκτόνος στον Ρωμαϊκό θρόνο

Ξαφνικά ηχούν οι σάλπιγγες της εφόδου. Οι Βούλγαροι ξαφνιασμένοι βλέπουν τον εχθρό στα νώτα τους και συνειδητοποιούν ότι έχουν κυκλωθή. Με ταυτόχρονη επίθεση στις δύο πλευρές της κλεισούρας ξεσπά μιά άγρια μάχη. Ο Σαμουήλ μάχεται απεγνωσμένα επι κεφαλής των στρατιωτών του αλλά γρήγορα βλέπει πως η αντίσταση είναι μάταιη και διατάζει υποχώρηση προς την Στρούμνιτσα. Ο ίδιος κατορθώνει να διασπάσει τον εχθρικό κλειό και μαζί με λιγοστούς πολεμιστές καλπάζει προς το Πρίλεπ. Ωστόσο ο κύριος όγκος του Βουλγαρικού στρατού παραμένει εγκλωβισμένος.

Ο πανικός κυριεύει τους περικυκλωμένους Βούλγαρους που παραδίδονται μαζικά. Ο αυτοκράτορας Βασίλειος που κατευθύνει την μάχη διατάσσει να μη εκτελεσθούν οι αιχμαλωτισμένοι στρατιώτες που φθάνουν τις 15.000. Κάτι άλλο έρχεται στο μυαλό του Αρμένιου αυτοκράτορα. Κάτι που θα τρομοκρατήσει γιά πάντα τους προαιώνειους εθρούς και θα συνταράξει τα Βαλκάνια. Κάτι που θα καταγραφή στην παγκόσμια ιστορία γιά πάντα. Αποφασίζει να συμβουλευθή τον Οικουμενικό Πατριάρχη Σέργιο Β΄.

Η τύφλωση ήταν συνηθισμένη ποινή στα βάρβαρα βυζαντινά ήθη. Οι καταδικασμένοι που συχνά ήσαν ανώτεροι αξιωματούχοι, στρατηγοί, ακόμα και έκπτωτοι αυτοκράτορες, δένονται σφιχτά και το κεφάλι τους ακινητοποιείται. Στην συνέχεια πλησιάζει ο δήμιος κρατώντας ένα πυρωμένο σίδερο. Με επιδέξιες κινήσεις το καρφώνει στους βολβούς των κατάδικων και αδειάζει το οφθαλμικό υγρό, αδιαφορώντας γιά τις κραυγές των δυστυχισμένων. Το φρικιαστικό μαρτύριο ολοκληρώνται με καυτηριασμό της κόγχης γιά να προληφθή μόλυνση. Ο τυφλωμένος πρέπει να ζήσει γιά να μεταδώσει τον τρόμο σε ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή του

Ο ήλιος έγερνε αργά στα βουνά της Μακεδονίας φωτίζοντας υποβλητικά τον τόπο του μαρτυρίου. Στην αρχή ακούσθηκε μιά μοναχική κραυγή, έπειτα μιά δεύτερη που ξαφνικά πολλαπλασιάσθηκε καθώς χιλιάδες ουρλιαχτά αντήχησαν στις πλαγιές της Μπελάσιτσα. Ο θόρυβος έγινε ανυπόφορος. Κραυγές, θρήνοι, ικεσίες και κατάρες έσμιγαν με τους ψαλμούς των Βυζαντινών ιερωμένων που ευλογούσαν την αποτρόπαιη τελετουργία. Και όταν ξημέρωσε το φριχτότερο έγκλημα της παγκόσμιας ιστορίας είχε ολοκληρωθή.

Η πρωτη ομάδα των τυφλωμένων, εκατό άντρες με έναν μονόφθαλμο επι κεφαλής, πιασμένοι χέρι-χέρι, αφέθηκαν ελεύθεροι να συρθούν προς την κατεύθυνση του Πρίλεπ σε μιά μακρυνή πορεία χωρίς νόημα. Ο ανθρώπινος πόνος, η φρίκη, οι κραυγές και οι κατάρες εναντίον των Βυζαντινών δήμιων έσμιγαν σε ένα απερίγραπτο βουητό. Πίσω ακολούθησε και δεύτερη εκατοντάδα τυφλωμένων, έπειτα τρίτη και τέταρτη. Δέκα πέντε χιλιάδες τυφλωμένοι πολεμιστές, ρακένδυτοι, πληγιασμένοι, με τον καυτό ήλιο να πυρώνει τις άδειες κόγχες τους, σύρθηκαν σε φάλαγγες σε αναζήτηση του Αρχηγού που είχε διαφύγει .

Πάνω στα υψώματα ο Βασίλειος και οι στρατηγοί του παρακολουθούσαν ικανοποιημένοι το θέαμα. Ησαv βέβαιοι πως η απάνθρωπη εκείνη πράξη θα λύγιζε τους Βούλγαρους γιά πάντα. Ο μακάβριος τίτλος του Βουλγαροκτόνου αποδόθηκε επάξια στον αυτοκράτορα του Βυζαντίου.

Ψηλά στο κάστρο του Πρίλεπ ο τσάρος Σαμουήλ αγνάντευε τον ορίζοντα. Μέσα του σιγόκαιγε μιά κρυφή ελπίδα. Το φρούριο ήταν απόρθητο και προστάτευε όσους είχαν γλυτώσει. Με τα μάτια καρφωμένα στην ανατολή, εκεί πού βρίσκεται η στενωπός της Στρούμνιτσα, έψαχνε απεγνωσμένα να βρει κάποιο σημάδι.

Επειτα άκουσε την ουράνια θρηνωδία. Αντίκρυσε από μακρυά την ατέλειωτη φάλαγγα να ζυγώνει στο φρούριο και συνειδητοποίησε αυτό που είχε συμβεί. Ο Σαμουήλ, ένδοξος τσάρος της Βουλγαρίας και κυρίαρχος των Βαλκανίων, σήκωσε τα χέρια του ψηλά και στάθηκε ακίνητος. Ισως να προσευχόταν στον Θεό, ίσως όμως να καταριόταν τον αιώνειο αντίπαλό του, τον Βασίλειο Βουλγαροκτόνο. Δίπλα του ο γυιός του Γαβριήλ Ραντομίρ και οι άλλοι Βούλγαροι μεγιστάνες είχαν παγώσει. Σιγά σιγά άρxισε να λυγίζει μέχρι που σωριάσθηκε σφαδάζοντας πάνω στις πέτρινες πλάκες. Ξεψύχισε λίγο αργότερα από καρδιακή προσβολή. Η σωρός του μεταφέρθηκε στις Πρέσπες όπου ενταφιάσθηκε στον καθεδρικό ναό του Αγίου Αχιλείου.

Οι ιστορικοί του μέλλοντος τοποθέτησαν τον θάνατο του Σαμουήλ στις 6 Οκτωβρίου 1014 στο κάστρο του Πρίλεπ. Το βασίλειό του διατηρήθηκε γιά 4 ακόμα χρόνια μέχρι το 1018, οπότε υποτάχθηκε στο Βυζάντιο. Γιά 165 χρόνια η Βουλγαρία μετατράπηκε σε επαρχία του Ρωμαϊκού κράτους μέχρι το 1185 όταν μία νέα επανάσταση την ξαναγέννησε και πάλι

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ

"Ο δε βασιλεύς τους εαλωκότας των Βουλγάρων αμφί τας πεντεκαίδεκα, ώς φασίν, όντας χιλιάδας απετύφλωσε, και εκάστην εκατοντάδα πεπηρωμένων υφ' ενός μονοφθάλμου οδηγείσθαι κελεύσας ες τον Σαμουήλ αποπέμπει. Ους εκείνος κατ' αριθμόν και τάξιν θεώμενος αφικνουμένους, και το πάθος ουκ ενεγκών νεανικώς και ευψύχως, λιποθυμία και σκότω βάλλεται και εις γην πίπτει. Υδατι δε και μύροις οι παρόντες την πνοήν αυτώ ανακαλεσάμενοι ανενεγκείν μικρόν πεποιήκασιν. Ανενεγκών δε ύδωρ πιείν επεζήτησεν ψυχρόν. Λαβών δε και πιών ελήφθη καρδιωγμώ, και μετά δύο ημέρας θνήσκει κατά την έκτην του Οκτωβρίου μηνός"

Αυθεντική περιγραφή του δράματος από τον Ιωάννη Σκυλίτση , Ρωμαίο ιστορικό 11ου αιώνα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΣΤΡΟΥΜΙΤΣΑ-Битка при Струмица

Ενα μήνα αργότερα (Αύγουστος 1014) η πλάστιγγα έγειρε ξαφνικά προς την πλευρά των Βουλγάρων. Υπό την ηγεσία του Γαβριήλ Ραντομίρ (Гаврил Радомир), γυιού του Σαμουήλ, ο ανασυνταγμένος Βουλγαρικος στρατός οχυρώθηκε νότια της γειτονικής πόλης Στρούμιτσα. Ο Βυζαντινός στρατός υπό την ηγεσία του διοικητή της Θεσσαλονίκης στρατηγού Θεοφύλακτου Βοτανειάτη προσπάθησε να καταλάβει την οχυρωμένη πόλη αλλά παγιδεύθηκε στην στενωπό, υπέστη συντριπτική ήττα και εξολοθρεύθηκε. Η μάχη εκτυλίχθηκε στο φαράγγι Kosturino ανάμεσα στα βουνά Belasitsa και Plavush. Σύμφωνα με το Σκυλίτση ο περικυκλωμένος Βυζαντινός στρατός δέχθηκε βροχή από βέλη και πέτρες.

Ο στρατηγός Βοτανειάτης σκοτώθηκε στην μάχη μονομαχώντας με τον τσάρο Γαβριήλ Ραντομίρ που τον διαπέρασε με το ακόντιό του. Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή η τύφλωση των Βουλάρων αιχμαλώτων έγινε μετά την ήττα στην Στρούμιτσα, προκειμένου να καμφθή το ηθικό των Βουλγάρων που συνέχισαν να αντιστέκονται παρά την προηγηθείσα ήττα στο Κλειδί. Στρατηγικό αποτέλεσμα δεν υπήρξε και ο αυτοκράτορας Βασίλειος αναγκάσθηκε να υποχωρήσει από την Βουλγαρία.

Η ΣΤΡΟΥΜΙΤΣΑ ΚΑΤΕΣΤΡΑΜΜΕΝΗ ΑΠΟ ΕΛΛΗΝΕΣ

Οτι δεν πέτυχε ο Βουλγαροκτόνος το 1014 επιτεύχθηκε 999 χρόνια αργότερα από τον Ελληνικό στρατό που κατέλαβε από τους Βούλγαρους την Στρούμιτσα στην διάρκεια του 2ου Βαλκανικού πολέμου (26 Ιουνίου 1913) και στην συνέχεια την κατέκαψε μετά την παραχώρησή της στην Σερβία (Αύγουστος 1913). Εναντίον της Στρούμιτσα είχαν κινηθή τρεις Ελληνικές Μεραρχίες (ΙΙ, ΙΙ, V) με σκοπό να εγκλωβίσουν τον Βουλγαρικό στρατό που υποχωρούσε από το Σερβικό μέτωπο. Μεταξύ των χωριών που καταστράφησαν ήταν το Kosturino, λίγα χιλιόμετρα νότια της Στρούμιτσα, όπου το 1014 οι Βυζαντινοί είχαν ηττηθή από τους Βούλγαρους του τσάρου Γαβριήλ

1025 μΧ: ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΒΟΥΛΓΑΡΟΚΤΟΝΟΥ

Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Βασίλειος Β΄ ο επονομαζόμενος Βουλγαροκτόνος, πέθανε στην Κωσταντινούπολη στις 15 Δεκεμβρίου 1025 σε ηλικία 68 ετών. Ηταν άγαμος και άτεκνος. Κηδεύθηκε μεγαλόπρεπα και τάφηκε έξω από τα τείχη της Πόλης, στον ναό του Αγίου Ιωάννη Θεολόγου, στο προάστειο Εβδόμη. Επί 179 χρόνια δεν τον ενόχλησε κανείς στην τελευταία του κατοικία.

Τον Απρίλιο 1204, οι Σταυροφόροι καταλαμβάνουν την Κωσταντινούπολη. Ομάδα Λατίνων Ιπποτών βεβηλώνει το αυτοκρατορικό μαυσωλείο, λεηλατεί τους βασιλικούς θησαυρούς και διασκορπίζει ατιμωτικά το σκέλεθρο του αυτοκράτορα . "Εστιν δίκης οφθαλμός"

1197 μΧ: Η εκδίκηση της Ιστορίας

ΤΣΑΡΟΣ ΚΑΛΟΓΙΑΝ Ο ΕΛΛΗΝΟΚΤΟΝΟΣ

Το 1197 ανέρχεται στον Βουλγαρικό θρόνο ο τσάρος Ιωανίτσης ή Καλογιάν (1170-1207) νεώτερος γόνος της δυναστείας Ασέν. 12 χρόνια νωρίτερα το Βουλγαρικό κράτος είχε αποτινάξει τον Βυζαντινό ζυγό. Η βασιλεία του συμπίπτει με την κατάκτηση της Κωσταντινούπολης από τους Λατίνους σταυροφόρους το 1204. Εξαίρετος πολεμιστής κατατροπώνει τους Φράγκους ιππότες στην Αδριανούπολη το 1205 και συλλαμβάνει αιχμάλωτο τον βασιλέα της Κωσταντινούπολης Βαλδουϊνο της Φλάνδρας. Τον μεταφέρει στην πρωτεύουσα Τύρνοβο και τον φυλακίζει σε έναν οχυρωμένο λάκκο (πύργος του Βαλδουϊνου) όπου τον τρώνε τα όρνεα.

Στην συνέχεια στρέφεται κατά των Ρωμαίων και τους εκδιώκει από την Μακεδονία. Οι χρονογράφοι της εποχής αναφέρονται στον μεγάλο διωγμό που εξαπέλυσε κατά των Γρεκών θέλοντας να εκδικηθή την τύφλωση των Βουλγάρων πριν 180 χρόνια στην Μπελάσιτσα. Η μνήμη ήταν άσβεστη και η ιστορία του απένειμε τον τίτλο του Ελληνοκτόνου.

ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΑΧΙΛΕΙΟ ΠΡΕΣΠΩΝ Ο ΤΑΦΟΣ ΤΟΥ ΤΣΑΡΟΥ ΣΑΜΟΥΗΛ

Ανακαλύφθηκε το 1966 από τον καθηγητή του ΑΠΘ Νικ. Μουτσόπουλο

"Κατάλαβα αμέσως ποιός ήταν όταν είδα το αγκυλωμένο χέρι. Ολα τα οστά είχαν το χρώμα της αυτοκρατορικής πορφύρας και στο ύψος της λεκάνης υπήρχε χρυσούφαντο ύφασμα τέτοιο που μόνο στην αυλή της Κωσταντινούπολης μπορούσες να βρεις. Το στόλιζαν δύο παπαγάλοι τοποθετημένοι πλάτη-πλάτη. Η συγκίνησή μου έγινε μεγαλύτερη όταν ήλθε η επιβεβαίωση από τις Ακαδημίες Επιστημών της Σόφιας, της Μόσχας και του Εριβάν στην Αρμενία. Ηταν ο Σαμουήλ"

Απόσπασμα από την ανακοίνωση του καθηγητή ΑΠΘ Νικ. Μουτσόπουλου

Ο καθηγητής αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νικ. Μουτσόπουλος πέρασε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του μελετώντας τις μεσαιωνικές αρχαιότητες της Μακεδονίας. Το 1966, 952 χρόνια μετά τον θάνατο του Σαμουήλ, ανακάλυψε τον τάφο του στην μικρή Πρέσπα πάνω στην νησίδα του Αγίου Αχιλείου. Στο σημείο εκείνο υψώνονται τα ερείπια μιάς μεγαλόπρεπης τρίκλιτης Βασιλικής που κτίσθηκε από τον Σαμουήλ το 990 μΧ.

Το 980 μΧ ο Βουλγαρικός στρατός κατέλαβε ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα μέχρι και την Πελοπόνησο. Στην Λάρισσα ο Σαμουήλ πραγματοποιεί προσκύνημα στον πολιούχο Αγιο Αχίλειο που έζησε τον 4ο αι. μΧ στα χρόνια του Μεγάλου Κωσταντίνου. Εκεί αποφασίζει να μεταφέρει το σκήνωμα του Αγίου στην καινούργια του πρωτεύουσα, στο νησάκι της μικρής Πρέσπας όπου προϋπήρχε Βουλγαρικό μοναστήρι με υπόγειες κατακόμβες. Ο επιβλητικός ναός που έχτισε στο νησί σφράγισε την παρουσία του στην περιοχή.

Τα λείψανα του Αγίου Αχιλείου που μεταφέρθηκαν από την Λάρισα, είχαν ενταφιασθή στο δεξί ταφικό κλίτος του ναού πολύ κοντά στον τάφο του Βούλγαρου τσάρου που πέθανε από καρδιακή προσβολή το 1014. Οπως δήλωσε ο καθηγητής Μουτσόπουλος τα δεδομένα του σκελετού που ανακάλυψε, συνηγορούν ότι πρόκειται γιά τον τσάρο Σαμουήλ. Το παλιό τραύμα στο χέρι κατάλοιπο της μάχης στον Σπερχειό όπου νικήθηκε από τον Ρωμαίο στρατηγό Νικηφόρο Ουρανό δεν άφηνε καμμιά αμφιβολία.

Ο τάφος βρέθηκε ανέπαφος γιατί επάνω στην καλυπτήρια πλάκα στηριζόταν κτιστό αρκοσόλιο (arcosolium) που εμπόδιζε την μετακίνησή της. Το 1995 η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να πραγματοποιούνται κάθε καλοκαίρι πολιτιστικές εκδηλώσεις στον περίβολο του ναού με συμμετοχή της Βουλγαρίας και Μακεδονίας. Για τον τάφο όμως του Σαμουήλ δεν γίνεται η παραμικρή νύξη.

Ε Π Ι Λ Ο Γ Ο Σ

Στην παλιά εκκλησα της Στρούμνιτσα ο ξένος επισκέπτης αντικρίζει μιά μακάβρια αγιογραφία. Φάλαγγες τυφλωμένων πολεμιστών οδεύουν στα ουράνια οδηγούμενες από αγγέλους. Το θέαμα καθηλώνει τον ξένο επισκέπτη που μένει γιά λίγο άφωνος. Επειτα στρέφοντας το βλέμμα ανατολικά πάνω στην οροσειρά Μπελάσιτσα αντικρύζει την στενωπό Κίμπα Λόγγα, κοντά στο σημερινό χωριό Kliuch (Κλειδί). Κάπου εκεί υψώνεται το μνημείο του Σαμουήλ σε ανάμνηση της φοβερής μάχης που διαδραματίσθηκε το 1014. Το αποτρόπαιο σκηνικό της μάχης ζωντανεύει γιά λίγο στα μάτια του ξένου επισκέπτη. Τα ερωτηματικά όμως γιά το φριχτότερο έγκλημα της ιστορίας μένουν αναπάντητα στην ψυχή του

IN MEMORIAM