Το χειρότερο έγκλημα της ιστορία - Беласица 1014 AD:The worst crime in History

Αυτοκράτορας Ρωμαίων Βασίλειος Β΄ Βουλγαροκτόνος

c. 958-1025 μΧ

Δεμένος στο χώμα ο Βούλγαρος αίχμάλωτος υφίσταται το φρικιαστικό μαρτύριο. Ο Βυζαντινός δήμιος ντυμένος με ράσσα, του βγάζει τα μάτια με πυρακτωμένο σουβλί. Αριστερά ένας άλλος βασανιστής κόβει με τσεκούρι τα χέρια Βούλγαρου αιχμαλώτου.

Αυθεντική μικρογραφία 13ου αι. από το Χρονικό Σκυλίτση στο μουσείο Μαδρίτης

Τσάρος Βουλγαρίας Σαμουήλ Σισμάν (Κομητόπουλος)

c. 950-1014 μΧ

15.000 ΒοΥλγαροι τυφλΩνονται απΟ τον ΒουλγαροκτΟνο

БЕЛАСИЦА - ΜπελAσιτσα 31 ΙουλIου 1014 μΧ

To 2009 συμπληρώθηκαν 995 χρόνια από την μοιραία ημέρα της 31ης Ιουλίου 1014. Η μάχη της Μπελάσιτσα-Беласица (ή μάχη του Κλειδίου) στο σημερινό τριεθνές Ελλάδας-Βουλγαρίας-Μακεδονίας αποτέλεσε την αρχή του τέλους της Βουλγαρικής αυτοκρατορίας του τσάρου Σαμουήλ που είχε επεκταθή στα Βαλκάνια απειλώντας το Βυζάντιο.

Πολλά έχουν γραφή γιά την ιστορική αυτή σύγκρουση απόηχος της οποίας υπήρξε το πιό αποτρόπαιο έγκλημα στην παγκόσμια ιστορία, μία πράξη ασύλληπτης βαρβαρότητας μπροστά στην οποία ωχριούν τα πιό ειδεχθή εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Η τύφλωση 15.000 Βουλγάρων στρατιωτών από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Βασίλειο Β΄ Βουλγαροκτόνο (Василий ІІ Българоубиец) αποτελεί στίγμα του λεγόμενου Βυζαντινού πολιτισμού αλλά και της ίδιας της Χριστιανοσύνης που ευλόγησε την αποτρόπαια πράξη.

ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΑΝ

Η εποχή του Βουλγαροκτόνου και του τσάρου Σαμουήλ καλύπτεται από το έργο του Ιωάννη Σκυλίτζη ενός ανώτατου Ρωμαίου αξιωματούχου που συνέγραψε περί τα τέλη του 11ου αιώνα μια χρονογραφία με τίτλο "Σύνοψις Ιστοριών" . Χρονολογικά εκτείνεται στην περίοδο 811 - 1057. Μεγάλο μέροςς της χρονογραφίας αντιγράφηκε αργότερα από τον Γεώργιο Κεδρηνό. Στο έργο του ο Σκυλίτζης χρησιμοποίησε ως πρωτογενή πηγή την χαμένη μονογραφία του Θεόδωρου Σεβαστείας

Το 976 μΧ ήταν μιά σημαδιακή χρονιά γιά τα Βαλκάνια. Στην Κωσταντινούπολη πεθαίνει δηλητηριασμένος ο Αρμενικής καταγωγής σφετεριστής αυτοκράτορας Ιοβάν Τζεμίσκε (Ιωάννης Τσιμισκής) εραστής της Θεοφανώς. Εφτά χρόνια νωρίτερα είχε ανέλθει στον θρόνο με πραξικόπημα δολοφονώντας με αποκεφαλισμό τον προηγούμενο αυτοκράτορα Νικηφόρο Φωκά που ήταν θείος του. Στην συνομωσία είχε παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο η αυτοκράτορα Θεοφανώ, ερωμένη του Τσιμισκή και μητέρα του Βουλγαροκτόνου.

Το 963 η διαβόητη Θεοφανώ που ήταν κόρη ταβερνιάρη από την Σπάρτη, είχε δηλητηριάσει τον πρώτο της σύζυγο αυτοκράτορα Ρωμανό Β΄ πατέρα του Βουλγαροκτόνου, ενώ το 959 είχε δηλητηριάσει τον θετό της πατέρα αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ζ΄ Πορφυρογέννητο. Η Θεοφανώ που το πραγματικό της όνομα ήταν Αναστάσω, είναι η μοναδική φόνισσα της ιστορίας που κατάφερε να δολοφονήσει τρεις αυτοκράτορες και πιθανόν έναν τέταρτο (τον Ιωάννη Τσιμισκή).

Ο στρατηγός Τσιμισκής με την βοήθεια των Ρώσσων είχε κυριεύσει το δυτικό τμήμα της Βουλγαρίας αιχμαλωτίζοντας την οικογένεια του βασιλέα της Βουλγαρίας Πέτρου. Τα δύο ανήλικα παιδιά του Πέτρου, Ρωμανός και Μπόρις, μεταφέρθηκαν όμηροι στην Κωνσταντινούπολη όπου υπέστησα ευνουχισμό για να μη υπάρξουν απογόνοι της Βουλγαρικής δυναστείας.

Μετά τον θάνατο του Τσιμισκή ο νόμιμος διάδοχος Βασίλειος Β΄ ανέρχεται στον θρόνο σε ηλικία 18 ετών με συμβασιλέα τον αδελφό του Κωσταντίνο Η΄. Μία από τις πρώτες του ενέργειες ήταν να επαναφέρει από την εξορία την μητέρα του Θοφανώ, φόνισσα των δύο προηγουμένων αυτοκρατόρων. Αντίπαλη δύναμη του Βυζαντίου ήταν το ισχυρό Βουλγαρικό κράτος του ανερχόμενου νέου Τσάρου Σαμουήλ.

Την εποχή εκείνη στην Βυζαντινή Αυλή υπήρχε Αρμενοκρατία. Τόσο η βασιλική δυναστεία του Βασιλείου Α΄ που ονομαζόταν κατ' ευφημισμό "Μακεδονική", όσο και οι σφετεριστές του θρόνου ενδιάμεσοι αυτοκράτορες Νικηφόρος Φωκάς και Ιοβάν Τζεμίσκε (Τσιμισκής) ήσαν Ελληνομανείς με καθαρή Αρμενική καταγωγή. Ο αρχηγέτης της δυναστείας Βασίλειος Α΄ είχε Αρμένιους γονείς. Στα αυτοκρατορικά ανάκτορα της Κωσταντινούπολης (Μέγα Παλάτιον) αλλά και στο πανεπιστήμιο Μαγναύρα, μιλιόταν επίσημα η Αρμενική γλώσσα και σημαντικό μέρος του στρατεύματος αποτελείται από Αρμένιους μισθοφόρους. Η Αρμενοκρατία που διήρκεσε 200 χρόνια στο Βυζάντιο, υπήρξε μία από τις αιτίες της παρακμής που ακολούθησε μερικά χ

ρόνια αργότερα.

Την ίδια χρονιά (976 μΧ) στο Μέγα Τύρνοβο, μιά οχυρή πόλη της βόρειας Βουλγαρίας, εκδηλώνεται επαναστατική εξέγερση. Ο Βούλγαρος κόμης Νίκολα Σισμάν και οι τέσσερις γυιοί του Μωϋσής, Ααρών, Δαβίδ και Σαμουήλ, επαναστατούν κατά του Βυζαντίου. Μετά από μακροχρόνιες εχθροπραξίες τα τρία αδέλφια του Σαμουήλ σκοτώνονται και ο ίδιος ανακηρύσσεται αρχικά τσάρος Βουλγάρων και στην συνέχεια στέφεται τσάρος Βουλγάρων και Ρωμαίων από τον Πάπα της Ρώμης.

Το κίνημα του Σαμουήλ βρίσκει βαθειά απήχηση στις λαϊκές μάζες και σύντομα το Βουλγαρικό κράτος εξαπλώνεται σε όλη την Βαλκανική απειλώντας την Κωσταντινούπολη.

Στην διάρκεια των μακροχρόνιων εχθροπραξιών που κράτησαν 38 χρόνια, η πρωτεύουσα της Βουλγαρίας μεταφέρεται διαδοχικά στα Μογλενά της Μακεδονίας, μετά στα Βοδενά (Εδεσσα), στην Πρέσπα και τελικά στην Οχρίδα. Σημαντικό ρόλο στο κίνημα του Σαμουήλ έπαιξε το θρησκευτικό κίνημα των Βογόμιλων, μιά απόκρυφη χριστιανική σέκτα που ιδρύθηκε στα μέσα του 10ου αι. από τον Βούλγαρο ιερομόναχο Bogomil με επίκεντρο το Πλοφντιφ (Φιλιπούπολη). Οι Βογόμιλοι ήσαν ενάρετοι ασκητές, αντιμάχοντο την κοσμική εξουσία, απέριπταν τις λατρευτικές τελετουργίες και πίστευαν στο πρωτοχριστιανικό δυαδικό δόγμα της παράλληλης ύπαρξης Θεού και Διαβόλου.

Γιά τέσσερις ολόκληρες δεκαετίες ένας σκληρός πόλεμος μαίνεται ανάμεσα στις δύο αυτοκρατορίες. Ενας πόλεμος χωρίς τέλος, με εναλασσόμενες νίκες και ήττες. Πρωταγωνιστές ο Βασίλειος και ο Σαμουήλ, δυό θανάσιμοι αντίπαλοι που εκπροσωπούν δύο αντίθετους κόσμους. Επειτα από αμφίροπες συγκρούσεις ο Βασίλειος επιχειρεί μιά νέα εκστρατεία εναντίον του σκληροτράχηλου αντιπά

λου του. Αυτή την φορά είναι αποφασισμένος να δώσει ένα νικηφόρο τέλος.

Το καλοκαίρι του 1014 μΧ εκστρατεύει εναντίον της Βουλγαρίας εισβάλοντας στα εχθρικά έδάφη από τα στενά του Στρούμα (Στρυμώνα), βόρεια των Σερρών. Η στρατιά του αποτελείται από μισθοφόρους διαφόρων εθνοτήτων, κυρίως Αρμένιους και Αμπχάζιους του Καυκάσου. Επί κεφαλής ο βετεράνος στρατηγός Νικηφόρος Ξιφίας επιφορτισμένος να συντρίψει τον Βουλγαρικό στρατό και να καταλάβει την οχυρωμένη πόλη Στρούμιτσα (Струмица).

Στο ύψος του Πέτριτς (Πετρίτσι) η στρατιά του Βασιλείου στρέφεται δυτικά και προελαύνει κατά μήκος της κοιλάδας του Στρούμιτσα, παραπόταμου του Στρούμα (Στρυμώνα). Εκεί, κοντά στο σημερινό τρεθνές σημείο Ελλάδας, Βουλγαρίας και Μακεδονίας, θα παιχτεί το φρικιαστικό δράμα. Η στενωπός ονομάζεται επό τους Βλάχους κλεισουράρχες Κίμπα Λόγγα (Kimba Longa) ενώ οι Βούλγαροι την αποκαλούν Κλιούς (Κλειδί ή Κλεισούρα, Ключ, Clidium, Klyuch) λόγω της στρατηγικής σημασίας.

Ο Σαμουήλ έχει οχυρώσει το πέρασμα με ξύλινα οδοφράγματα αποφασισμένος να αποκρούσει τον αντίπαλό του. Το βουνό Μπελάσιτσα (Μπέλες) τον προστατεύει από τον νότο. Στα βόρεια εκτείνεται το δυσβατο βουνό Μελεσέβσκε. Γιά μερικές ημέρες οι αντίπαλες στρατιές παραμένουν καθηλωμένες καθώς ο αυτοκράτορας Βασίλειος είναι προβληματισμένος και διστάζει να διατάξει ολομέτωπη επίθεση κατά των οχυρωμένων Βουλγάρων. Τελικά ο στρατηγός Νικηφόρος Ξιφίας βρίσκει την λύση. Με την προδοτική βοήθεια Βλάχων της περιοχής οδηγείται στα νώτα της Βουλγαρικής στρατιάς μέσα από ορεινές διαβάσεις της Μπελάσιτσας. Τα ξημερώματα της 31ης Ιουλίου επίλεκτα Βυζαντινά τάγματα πλησιάζουν αθόρυβα στα νώτα των Βουλγάρων. Ο κλειός είχε κλείσει.


Ο Βουλγαροκτόνος νικητής των Βουλγάρων	Ο Βουλγαροκτόνος στον Ρωμαϊκό θρόνο

Ξαφνικά ηχούν οι σάλπιγγες της εφόδου. Οι Βούλγαροι ξαφνιασμένοι βλέπουν τον εχθρό στα νώτα τους και συνειδητοποιούν ότι έχουν κυκλωθή. Με ταυτόχρονη επίθεση στις δύο πλευρές της κλεισούρας ξεσπά μιά άγρια μάχη. Ο Σαμουήλ μάχεται απεγνωσμένα επι κεφαλής των στρατιωτών του αλλά γρήγορα βλέπει πως η αντίσταση είναι μάταιη και διατάζει υποχώρηση προς την Στρούμνιτσα. Ο ίδιος κατορθώνει να διασπάσει τον εχθρικό κλειό και μαζί με λιγοστούς πολεμιστές καλπάζει μακρυά. Ωστόσο ο κύριος όγκος του Βουλγαρικού στρατού παραμένει εγκλωβισμένος.

Ο πανικός κυριεύει τους περικυκλωμένους Βούλγαρους που παραδίδονται μαζικά. Ο αυτοκράτορας Βασίλειος που κατευθύνει την μάχη διατάσσει να μη εκτελεσθούν οι αιχμαλωτισμένοι που φθάνουν τις 15.000. Κάτι άλλο έρχεται στο μυαλό του Αρμένιου αυτοκράτορα. Κάτι που θα τρομοκρατήσει γιά πάντα τους προαιώνειους εθρούς και θα συνταράξει τα Βαλκάνια. Κάτι που θα καταγραφή στην παγκόσμια ιστορία γιά πάντα. Αποφασίζει να συμβουλευθή τον Οικουμενικό Πατριάρχη Σέργιο Β΄.

Η τύφλωση ήταν συνηθισμένη ποινή στα βάρβαρα βυζαντινά ήθη. Οι καταδικασμένοι που συχνά ήσαν ανώτεροι αξιωματούχοι, στρατηγοί, ακόμα και έκπτωτοι αυτοκράτορες, δένονται σφιχτά και το κεφάλι τους ακινητοποιείται. Στην συνέχεια πλησιάζει ο δήμιος κρατώντας ένα πυρακτωμένο σίδερο. Με επιδέξιες κινήσεις το καρφώνει στους βολβούς των κατάδικων και αδειάζει το οφθαλμικό υγρό, αδιαφορώντας γιά τις κραυγές των δυστυχισμένων. Το φρικιαστικό μαρτύριο ολοκληρώνται με καυτηριασμό της κόγχης γιά να προληφθή μόλυνση. Ο τυφλωμένος πρέπει να ζήσει γιά να μεταδώσει τον τρόμο σε ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή του

Ο ήλιος έγερνε αργά στα βουνά της Μακεδονίας φωτίζοντας υποβλητικά τον τόπο του μαρτυρίου. Στην αρχή ακούσθηκε μιά μοναχική κραυγή, έπειτα μιά δεύτερη που ξαφνικά πολλαπλασιάσθηκε καθώς χιλιάδες ουρλιαχτά αντήχησαν στις πλαγιές της Μπελάσιτσα. Ο θόρυβος έγινε ανυπόφορος. Κραυγές, θρήνοι, ικεσίες και κατάρες έσμιγαν με τους ψαλμούς των Βυζαντινών ιερωμένων που ευλογούσαν την αποτρόπαιη τελετουργία. Και όταν ξημέρωσε το φριχτότερο έγκλημα της παγκόσμιας ιστορίας είχε ολοκληρωθή. Το βγάλσιμο των ματιών 15.000 αιχμαλώτων με πυρακτωμένες σιδερόβεργες, καταγράφηκε ως το χειρότερο έγκλημα της παγκόσμιας ιστορίας.

Η πρωτη ομάδα των τυφλωμένων, εκατό άντρες με έναν μονόφθαλμο επι κεφαλής, πιασμένοι χέρι-χέρι, αφέθηκαν ελεύθεροι να συρθούν προς την κατεύθυνση του Πρίλεπ σε μιά μακρυνή πορεία χωρίς νόημα. Ο ανθρώπινος πόνος, η φρίκη, οι κραυγές και οι κατάρες εναντίον των δήμιων έσμιγαν σε ένα απερίγραπτο βουητό.

Πίσω ακολούθησε και δεύτερη εκατοντάδα τυφλωμένων, έπειτα τρίτη και τέταρτη. Δέκα πέντε χιλιάδες τυφλωμένοι πολεμιστές, ρακένδυτοι, πληγιασμένοι, με τον καυτό Αυγουστιάτικο ήλιο να πυρώνει τις άδειες κόγχες τους, σύρθηκαν σε φάλαγγες σε αναζήτηση του Αρχηγού που είχε διαφύγει .

Από το πεδίο της μάχης ο Βασίλειος και οι στρατηγοί του παρακολουθούσαν ικανοποιημένοι το θέαμα. Ησαv βέβαιοι πως η πράξη τους θα λύγιζε τους Βούλγαρους γιά πάντα. Ο μακάβριος τίτλος του Βουλγαροκτόνου αποδόθηκε επάξια στον αυτοκράτορα του Βυζαντίου.

Κάπου 70 χιλιόμετρα στα δυτικά, ψηλά στο κάστρο του Πρίλεπ, ο τσάρος Σαμουήλ αγνάντευε τον ορίζοντα. Μέσα του σιγόκαιγε μιά κρυφή ελπίδα. Το φρούριο ήταν απόρθητο και προστάτευε όσους είχαν γλυτώσει. Με τα μάτια καρφωμένα στην ανατολή, εκεί πού βρίσκεται η στενωπός της Κίμπα Λόνγκα, έψαχνε απεγνωσμένα να βρει κάποιο σημάδι.

Επειτα άκουσε την ουράνια θρηνωδία. Αντίκρυσε από μακρυά την ατέλειωτη φάλαγγα να ζυγώνει στο φρούριο και συνειδητοποίησε αυτό που είχε συμβεί. Ο Σαμουήλ, ένδοξος τσάρος της Βουλγαρίας, προστάτης των αδυνάμων και κυρίαρχος των Βαλκανίων, σήκωσε τα χέρια του ψηλά και στάθηκε ακίνητος. Ισως να προσευχόταν στον Θεό, ίσως όμως να καταριόταν τον αιώνειο αντίπαλό του, τον Βασίλειο Βουλγαροκτόνο.

Δίπλα του ο γυιός του Γαβριήλ Ραντομίρ και οι άλλοι Βούλγαροι μεγιστάνες είχαν παγώσει. Σιγά σιγά άρxισε να λυγίζει μέχρι που σωριάσθηκε σφαδάζοντας πάνω στις πέτρινες πλάκες. Ξεψύχισε λίγο αργότερα από καρδιακή προσβολή. Η σωρός του μεταφέρθηκε στις Πρέσπες όπου ενταφιάσθηκε στον καθεδρικό ναό του Αγίου Αχιλείου.

Οι ιστορικές πηγές τοποθετούν τον θάνατο του Σαμουήλ στις 6 Οκτωβρίου 1014 στο κάστρο του Prilep. Το σκήνωμά του μεταφέρθηκε για ενταφιασμό στην Πρέσπα. Το βασίλειό του διατηρήθηκε γιά 4 ακόμα χρόνια μέχρι το 1018, οπότε υποτάχθηκε στο Βυζάντιο. Γιά 165 χρόνια η Βουλγαρία μετατράπηκε σε επαρχία του Ρωμαϊκού κράτους μέχρι το 1185 όταν μία νέα επανάσταση την ξαναγέννησε και πάλι

Η τύφλωση των Βουλγάρων: Ιππείς του Βουλγαροκτόνου τυφλώνουν με σιδερόβεργες δεμένους αιχμάλωτους στο Κλειδί. Αυθεντική μικρογραφία 11ου αι. Ιωάννης Σκυλίτσης (Μουσείο Μαδρίτης)

Ο θάνατος του Σαμουήλ στην εικονογράφιση Σκυλίτση

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ

"Ο δε βασιλεύς τους εαλωκότας των Βουλγάρων αμφί τας πεντεκαίδεκα, ώς φασίν, όντας χιλιάδας απετύφλωσε, και εκάστην εκατοντάδα πεπηρωμένων υφ' ενός μονοφθάλμου οδηγείσθαι κελεύσας ες τον Σαμουήλ αποπέμπει. Ους εκείνος κατ' αριθμόν και τάξιν θεώμενος αφικνουμένους, και το πάθος ουκ ενεγκών νεανικώς και ευψύχως, λιποθυμία και σκότω βάλλεται και εις γην πίπτει. Υδατι δε και μύροις οι παρόντες την πνοήν αυτώ ανακαλεσάμενοι ανενεγκείν μικρόν πεποιήκασιν. Ανενεγκών δε ύδωρ πιείν επεζήτησεν ψυχρόν. Λαβών δε και πιών ελήφθη καρδιωγμώ, και μετά δύο ημέρας θνήσκει κατά την έκτην του Οκτωβρίου μηνός"

Αυθεντική περιγραφή του δράματος, Ιωάννης Σκυλίτσης , Ρωμαίος ιστορικός 11ος αι.

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΣΤΡΟΥΜΙΤΣΑ-Битка при Струмица

Ενα μήνα αργότερα (Αύγουστος 1014) η πλάστιγγα έγειρε ξαφνικά προς την πλευρά των Βουλγάρων. Υπό την ηγεσία του Γαβριήλ Ραντομίρ (Гаврил Радомир), γυιού του Σαμουήλ, ο ανασυνταγμένος Βουλγαρικος στρατός οχυρώθηκε νότια της γειτονικής πόλης Στρούμιτσα. Ο Βυζαντινός στρατός υπό τον διοικητή της Θεσσαλονίκης στρατηγό Θεοφύλακτο Βοτανειάτη προσπάθησε να καταλάβει την οχυρωμένη πόλη αλλά παγιδεύθηκε στην στενωπό, υπέστη συντριπτική ήττα και εξολοθρεύθηκε. Η μάχη εκτυλίχθηκε στο φαράγγι Kosturino ανάμεσα στα βουνά Belasitsa και Plavush. Σύμφωνα με τον Σκυλίτση ο περικυκλωμένος Βυζαντινός στρατός δέχθηκε βροχή από βέλη και πέτρες.

Ο στρατηγός Βοτανειάτης σκοτώθηκε στην μάχη μονομαχώντας με τον τσάρο Γαβριήλ Ραντομίρ που τον διαπέρασε με το δόρυ του. Σύμφωνα με την νεώτερη εκδοχή η τύφλωση των Βουλάρων αιχμαλώτων έγινε μετά την ήττα στην Στρούμιτσα, προκειμένου να καμφθή το ηθικό των Βουλγάρων που συνέχισαν να αντιστέκονται παρά την προηγηθείσα ήττα στο Κλειδί. Σε κάθε περίπτωση στρατηγικό αποτέλεσμα δεν επιτεύχθηκε και ο αυτοκράτορας Βασίλειος αναγκάσθηκε να υποχωρήσει από την Βουλγαρία.

1913: Η ΣΤΡΟΥΜΙΤΣΑ ΚΑΤΕΣΤΡΑΜΜΕΝΗ ΑΠΟ ΕΛΛΗΝΕΣ

Οτι δεν πέτυχε ο Βουλγαροκτόνος το 1014 επιτεύχθηκε 999 χρόνια αργότερα από τον Ελληνικό στρατό που κατέλαβε από τους Βούλγαρους την Στρούμιτσα στην διάρκεια του 2ου Βαλκανικού πολέμου (26 Ιουνίου 1913) και στην συνέχεια την κατέκαψε μετά την παραχώρησή της στην Σερβία (Αύγουστος 1913). Εναντίον της Στρούμιτσα είχαν κινηθή τρεις Ελληνικές Μεραρχίες (ΙΙ, ΙΙ, V) με σκοπό να εγκλωβίσουν τον Βουλγαρικό στρατό που υποχωρούσε από το Σερβικό μέτωπο. Μεταξύ των χωριών που καταστράφησαν ήταν το Kosturino, λίγα χιλιόμετρα νότια της Στρούμιτσα, όπου το 1014 οι Βυζαντινοί είχαν ηττηθή από τους Βούλγαρους του τσάρου Γαβριήλ

Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Βασίλειος Β΄ ο επονομαζόμενος Βουλγαροκτόνος, γυιός της φόνισσας Θεοφανώς, πέθανε στην Κωσταντινούπολη στις 15 Δεκεμβρίου 1025 σε ηλικία 68 ετών. Ηταν άγαμος και άτεκνος. Κηδεύθηκε μεγαλόπρεπα και τάφηκε έξω από τα τείχη της Πόλης, στον ναό του Αγίου Ιωάννη Θεολόγου, στο προάστειο Εβδόμη. Επί 179 χρόνια δεν τον παρενόχλησε κανείς στην τελευταία του κατοικία.

Τον Απρίλιο 1204, οι Φράγκοι της Δ΄ σταυροφορίας καταλαμβάνουν την Κωσταντινούπολη. Ομάδα Λατίνων Ιπποτών βεβηλώνει το αυτοκρατορικό μαυσωλείο, λεηλατεί τους βασιλικούς θησαυρούς και διασκορπίζει ατιμωτικά το σκέλεθρο του αυτοκράτορα .

Στις 25 Ιουλίου 1261 ένας ολιγάριθμος στρατός 2.000 αντρών που εκπορεύθηκε από το Βυζαντινό βασίλειο της Νίκαιας ανέκτησe ανέλπιστα τήν Πόλη από τούς σταυροφόρους έπειτα από 57 χρόνια. Στο μικρό νεκροταφείο έξω από τα τείχη βρήκαν πεταμένο έναν ανθρώπινο σκελετό που ανήκε σε έναν διάσημο άνθρωπο που έιχε πεθάνει 236 χρόνια νωρίτερα.

Ανάμεσα στις σιαγόνες του κρανίου οι Φράγκοι ιππότες είχαν βάλει περιπεκτικά μία φλογέρα. Δίπλα στόν σκελετό, υπήρχε συλλημένος ένας τάφος και μία επιγραφή πού έγραφε: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΠΙΣΤΟΣ ΕΝ ΧΡΙΣΤΩ ΤΩ ΘΕΩ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΡΩΜΑΙΩΝ. "Εστιν δίκης οφθαλμός".

Η εκδΙκηση της ΙστορΙας

ΤΣΑΡΟΣ ΚΑΛΟΓΙΑΝ Ο ΕΛΛΗΝΟΚΤΟΝΟΣ

Το 1197 ανέρχεται στον Βουλγαρικό θρόνο ο τσάρος Καλογιάν ο επονομαζόμενος Ελληνοκτόνος (Kaloyan of Bulgaria the Greek-killer, Калоян Ромеоубиец 1169-1207) νεώτερος γόνος της δυναστείας Ασέν, γνωστός και ως Ivanitsa (Ιωανίτσης). Δώδεκα χρόνια νωρίτερα (1185) το Βουλγαρικό κράτος είχε αποτινάξει τον Βυζαντινό ζυγό. Η βασιλεία του συμπίπτει με την άλωση της Κωσταντινού

πολης από τους Λατίνους σταυροφόρους το 1204.

Εξαίρετος πολεμιστής κατατροπώνει τους Φράγκους ιππότες στην Αδριανούπολη το 1205 και συλλαμβάνει αιχμάλωτο τον Λατίνο βασιλέα της Κωσταντινούπολης Βαλδουϊνο κόμητα της Φλάνδρας (Baldwin.Count of Flanders), Τον μεταφέρει στην Βουλγαρική πρωτεύουσα Μέγα Τύρνοβο και τον φυλακίζει σε έναν οχυρωμένο λάκκο (πύργος του Βαλδουϊνου) όπου τον τρώνε τα όρνεα.

Στους άθλους του συγκαταλέγεται η εξολόθρευση της αφρόκρεμας των ηγετών της Δ΄ σταυροφορίας μεταξύ των οποίων του κόμητα Λουδοβίκου Α΄ (Louis I, Count of Blois), του Λατίνου βασιλέα της Θεσσαλονίκης Βονιφάτιου Α΄ Μονφερατικού (Boniface I, Marquess of Montferrat) και του δεύτερου Λατίνου βασιλέα της Κωνσταντινούπολης Ερρίκου της Φλάνδρας (Henry of Flanders) που δηλητηριάσθηκε από την σύζυγό του Μαρία που ήταν κόρη του τσάρου Καλογιάν.

Ο Καλογιάν στην συνέχεια στρέφεται κατά των Ρωμαίων και τους εκδιώκει από την Μακεδονία. Οι χρονογράφοι της εποχής αναφέρονται στον μέγα διωγμό που εξαπέλυσε κατά των Γρεκών εκδικούμενος την τύφλωση των Βουλγάρων πριν 180 χρόνια στην Μπελάσιτσα. Η μνήμη παρέμεινε άσβεστη και η ιστορία του απένειμε τον τίτλο του Ελληνοκτόνου ή ορθότερα Γκρεκοκτόνου ή Ρωμαιοκτόνου (Гръкоубиец or Ромеоубиец). Τον Οκτώβριο 1207 ο τσάρος Καλογιάν δολοφονήθηκε στην σκηνή του έξω από τα τείχη της Θεσσαλονίκης από τον Κουμάνο στρατηγό του Manastar που ήταν εραστής της επίσης Κουμάνας συζύγου του Tselguba.

ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΑΧΙΛΕΙΟ ΠΡΕΣΠΩΝ Ο ΤΑΦΟΣ ΤΟΥ ΤΣΑΡΟΥ ΣΑΜΟΥΗΛ

Ανακαλύφθηκε το 1966 από τον καθηγητή του ΑΠΘ Νικ. Μουτσόπουλο

"Κατάλαβα αμέσως ποιός ήταν όταν είδα το αγκυλωμένο χέρι. Ολα τα οστά είχαν το χρώμα της αυτοκρατορικής πορφύρας και στο ύψος της λεκάνης υπήρχε χρυσούφαντο ύφασμα τέτοιο που μόνο στην αυλή της Κωσταντινούπολης μπορούσες να βρεις. Το στόλιζαν δύο παπαγάλοι τοποθετημένοι πλάτη-πλάτη. Η συγκίνησή μου έγινε μεγαλύτερη όταν ήλθε η επιβεβαίωση από τις Ακαδημίες Επιστημών της Σόφιας, της Μόσχας και του Εριβάν στην Αρμενία. Ηταν ο Σαμουήλ"

Απόσπασμα από την ανακοίνωση του καθηγητή ΑΠΘ Νικ. Μουτσόπουλου

Ο καθηγητής αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νικ. Μουτσόπουλος πέρασε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του μελετώντας τις μεσαιωνικές αρχαιότητες της Μακεδονίας. Το 1966, 952 χρόνια μετά τον θάνατο του Σαμουήλ, ανακάλυψε τον τάφο του στην μικρή Πρέσπα πάνω στην νησίδα του Αγίου Αχιλείου. Στο σημείο εκείνο υψώνονται τα ερείπια μιάς μεγαλόπρεπης τρίκλιτης Βασιλικής που κτίσθηκε από τον Σαμουήλ το 990 μΧ.

Το 980 μΧ ο Βουλγαρικός στρατός κατέλαβε ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα μέχρι και την Πελοπόνησο. Στην Λάρισσα ο Σαμουήλ πραγματοποιεί προσκύνημα στον πολιούχο Αγιο Αχίλειο που έζησε τον 4ο αι. μΧ στα χρόνια του Μεγάλου Κωσταντίνου και πήρε μέρος στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο (Νίκαια 325). Εκεί αποφασίζει να μεταφέρει το σκήνωμα του Αγίου στην καινούργια του πρωτεύουσα, στο νησάκι της μικρής Πρέσπας όπου προϋπήρχε Βουλγαρικό μοναστήρι με υπόγειες κατακόμβες. Ο επιβλητικός ναός που έχτισε στο νησί σφράγισε την παρουσία του στην περιοχή.

Τα λείψανα του Αγίου Αχιλείου που μεταφέρθηκαν από την Λάρισα, έχουν ενταφιασθή στο δεξί ταφικό κλείτος του ναού πολύ κοντά στον τάφο του Βούλγαρου ηγεμόνα που πέθανε από καρδιακή προσβολή στο Prilep το 1014. Οπως δήλωσε ο καθηγητής Μουτσόπουλος τα δεδομένα του σκελετού που ανακάλυψε, συνηγορούν ότι πρόκειται γιά τον τσάρο Σαμουήλ. Το παλιό τραύμα στο χέρι κατάλοιπο της μάχης στον Σπερχειό το 986, όπου νικήθηκε από τον Ρωμαίο στρατηγό Νικηφόρο Ουρανό, δεν άφηνε καμμιά αμφιβολία.

Η σαρκοφάγος βρέθηκε ανέπαφη γιατί επάνω στην καλυπτήρια πλάκα στηριζόταν κτιστή καμάρα (arcosolium) που εμπόδιζε την μετακίνησή της. Δίπλα υπάρχουν δύο συλλημένοι τάφοι που όπως πιστεύεται ανήκουν ο πρώτος στον Gavriel Radomir, γυιό και διάδοχο του Σαμουήλ που δολοφονήθηκε το 1015 στο Μακεδονικό χωριό Petritchko (Πέτρες Αμυνταίου) και ο δεύτερος στον μετέπειτα τσάρο της Βουλγαρίας Ivan Vladislav που σκοτώθηκε το 1018 σε μάχη με τους Βυζαντινούς έξω από το Δυράχειο.

Στον ιστορικό χώρο της Πρέσπας ενταφιάσθηκε προ χιλίων ετών ο πρίγκηπας Jovan Vladimir ηγεμόνας του Σερβικού κρατιδίου της Duκlia, που υπήρξε σύζυγος της κόρης του Σαμουήλ Kocara. Το πριγκηπάτο της Duκlia βρισκόταν στις Αδριατικές ακτές στον χώρο που αιώνες αργότερα ιδρύθηκε το Μαυροβούνιο. Ο Vladimir θανατώθηκε με αποκεφαλισμό στις 16 Μαϊου του 1016 στην είσοδο του Αγίου Αχιλείου Πρεσπών από στρατιώτες του τσάρου της Βουλγαρίας Ivan Vladislav επειδή ήταν σύμμαχος των Βυζαντινών. Στα χέρια του κρατούσε διαρκώς ένα ξύλινο σταυρό, δείγμα της μεγάλης του θεοσέβειας.

Σύμφωνα με Σερβικούς θρησκευτικούς θρύλους που αναπτύχθηκαν τον μεσαίωνα, μετά τον αποκεφαλισμό του ο Vladimir δεν σωριάσθηκε στο έδαφος. Αντίθετα πήρε στα χέρια το κομμένο του κεφάλι και κάλπασε στα δάση της Ιλλυρίας με κατεύθυνση τον βορρά. Η συνέχεια του θρύλου θέλει τον νεκραναστημένο πρίγκηπα να εκδικείται τον θάνατό του δύο χρόνια αργότερα (1018) έξω από τα τείχη του Δυραχείου.

Στην διάρκεια της πολιορκίας της πόλης από τους Βούλγαρους του τσάρου Ivan Vladislav, o Αγιος Βλαδίμηρος αναδύθηκε έφιππος από τα σύννεφα και σκότωσε τον φονέα του χτυπώντας τον πισώπλατα με το δόρυ του. Η όλη μυθιστοριογραφία γύρο από τον πρίγκηπα Vladimir αντικατοπτρίζει την προπαγανδιστική στάση της Σερβικής Εκκλησίας έναντι της Βουλγαρίας.

Το μουμιοποιημένο σκήνωμα του Jovan Vladimir που αγιοποιήθηκε μεταθανάτια από τους Σέρβους, υπέστη μυθιστορηματικές περιπέτειες. Αρχικά ενταφιάσθηκε στην Πρέσπα εντός του ναού, στο σημείο που δολοφονήθηκε (Μάϊος 1016). Λίγα χρόνια αργότερα η χήρα του Kocara μετέφερε τα λείψανα στην γενέτειρά του Krajina, μιά ορεινή περιοχή του σημερινού Μαυροβουνίου (Monte Negro) κοντά στην λίμνη Skodra. Οταν πέθανε η Kocara, ενταφιάσθηκε κατ' επιθυμία της στα πόδια του συζύγου της. Το 1215 ο Δεσπότης της Ηπείρου Μιχαήλ Α΄ άρπαξε τα λείψανα και τα μετέφερε στο Δυράχειο.

Το 1368 ο Αλβανός ηγεμόνας Karlo Thopia τα μετακίνησε σε ένα ορεινό μοναστήρι που κτίσθηκε προς τιμή του Αγίου κοντά στο Elbasan. Στην διάρκεια του κομμουνιστικού καθεστώτος του Εμβέρ Χότζα, απαγορευόταν κάθε πρόσβαση πιστών στο μοναστήρι. Το 1995 το σκήνωμα του Αγίου εναποτέθηκε οριστικά στον Ορθόδοξο καθεδρικό ναό των Τιράνων. Η βιογραφία του Βλαδίμηρου αντλείται από το λεγόμενο "Χρονικό του Ιερέα της Ντούκλια" (Chronicle of the Priest of Duklja, Летопис Попа Дукљанина) μία μεσαιωνική χρονογραφία αγιολογικού περιεχομένου που γράφηκε σε Σλαβωνική γλώσσα στην πόλη Bar την περίοδο 1172-1196 από τον καθολικό ιερωμένο Gregory Grisobulj.

Σήμερα ο Αγιος Ιωάννης Βλαδίμηρος της Σερβίας (Saint Vladimir of Serbia, Cветец Иван Владимир на Cръбското княжество) θεωρείται σαν πρώτος Αγιος και μεγαλομάρτυρας της Σερβικής Εκκλησίας, προστάτης και πολιούχος του Δυραχείου και της πόλης Bar του Μαυροβουνίου στην Αδριατική. Λατρεύεται ως θαυματουργός σε Σερβία, Αλβανία, Μαυροβούνιο ακόμα και Ελλάδα (φωτο). Ενα μικρό χωριό της Μακεδονίας κοντά στα Βουλγαρικά σύνορα (περιοχή Strumica) ονομάζεται εδώ και αιώνες Vladimirovo.

Αγιος Αχίλλειος Πρεσπών: Βουλγαρικός καθεδρικός ναός, 10ος αι. μΧ

Ο τάφος του τσάρου Σαμουήλ (πρώτος από δεξιά) διασώζεται στον Αγιο Αχίλειο Πρεσπών

Το 1995 η ελληνική κυβέρνηση άρχισε να διοργανώνει κάθε καλοκαίρι πολιτιστικές εκδηλώσεις στον περίβολο του ναού με συμμετοχή της Βουλγαρίας και Μακεδονίας. Για τον τάφο του Σαμουήλ δεν γίνεται η παραμικρή νύξη. Στο μεταξύ τα λείψανα του Σαμουήλ φυλάσσονται με μυστικότητα από τις Ελληνικές Αρχές σε μη προσδιορισμένο σημείο. Τον Μάρτιο 2008 η Βουλγαρική κυβέρνηση διατύπωσε αίτημα να παραδοθούν στο Βουλγαρικό Υπουργείο Πολιτισμού προκειμένου να μεταφερθούν στην μεσαιωνική πρώτεύουσα Veliko Tirnovo. Ως αντάλλαγμα θα επιστραφούν κάποια Βυζαντινά χειρόγραφα που φυλάσσονται στην Βουλγαρία.

Η συναλλαγή που παραμένει σε εκκρεμότητα, έχει δεχθή επικρίσεις τόσο από την Δημοκρατία Μακεδονίας όσο και από ακαδημαϊκούς κύκλους της Βουλγαρίας μεταξύ των οποίων ο καθηγητής Kazimir Popkonstantinov που υποστηρίζει ότι ο τάφος του Σαμουήλ πρέπει να παραμείνει συμβολικά στις Πρέσπες, περιοχή που αποτελούσε τμήμα της Βουλγαρικής αυτοκρατορίας στον μεσαίωνα. Στα Σκόπια εκτοξεύθηκαν κατηγορίες για μεθοδευμένη σύμπραξη Ελλάδας-Βουλγαρίας που αποσκοπεί στην ανάδειξη του Σαμουήλ ως Βούλγαρου αυτοκράτορα ενώ στην πραγματικότητα ήταν Μακεδόνας.

Οπως ανακοινώθηκε στο Veliko Tirnovo, το σκήνωμα του Σαμουήλ πρόκειται να ενταφιασθή στο εσωτερικό του ιστορικού ναού των 40 Μαρτύρων πλάϊ στον τάφο του τσάρου Kaloyan του Ελληνοκτόνου που δολοφονήθηκε το 1207 έξω από τα τείχη της Θεσσαλονίκης. Στο ίδιο σημείο βρίσκεται ενταφιασμένος ο τσάρος της Βουλγαρίας Michael III Shishman που σκοτώθηκε το 1330 στο Kjustendil της Βουλγαρίας μαχόμενος κατά των Σέρβων του κράλλη Stefan Dusan.

Προς τιμή του Σαμουήλ τέσσερα Βουλγαρικά χωριά φέρουν το όνομα Samuilovo. Στην μακρυνή Ανταρκτική ένα ακρωτήρι στο νησί Livingstone ονομάσθηκε τιμητικά point of Samuel.

Belassitsa 1014 AD: The worst crime in human history

ΤΟ ΦΡΙΧΤΟΤΕΡΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΜΑχη ΚλειδΙου - битка при Ключ - Bitka pri Klyuch - Battle of Clidium

Αυτοκράτορας Ρωμαίων Βασίλειος Β΄ Βουλγαροκτόνος

c. 958-1025 μΧ

Αυθεντική μικρογραφία 13ου αι. από το Χρονικό Σκυλίτση στο μουσείο Μαδρίτης

Τσάρος Βουλγαρίας Σαμουήλ Σισμάν (Κομητόπουλος)

c. 950-1014 μΧ

БЕЛАСИЦА - ΜπελAσιτσα 31 ΙουλIου 1014 μΧ

ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΑΝ

Βουλγαρία και Βυζάντιο, 1000 μΧ: Το Βουλγαρικό κράτος του Σαμουήλ περιλαμβάνει Μακεδονία,Θεσσαλία και Αλβανία

Το κίνημα του Σαμουήλ βρίσκει βαθειά απήχηση στις λαϊκές μάζες και σύντομα το Βουλγαρικό κράτος εξαπλώνεται σε όλη την Βαλκανική απειλώντας την Κωσταντινούπολη.

Ο Βουλγαροκτόνος νικητής των Βουλγάρων

Ο Βουλγαροκτόνος στον Ρωμαϊκό θρόνο

Ο θάνατος του Σαμουήλ στην εικονογράφιση Σκυλίτση

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΣΤΡΟΥΜΙΤΣΑ-Битка при Струмица

1913: Η ΣΤΡΟΥΜΙΤΣΑ ΚΑΤΕΣΤΡΑΜΜΕΝΗ ΑΠΟ ΕΛΛΗΝΕΣ

Η εκδΙκηση της ΙστορΙας

ΤΣΑΡΟΣ ΚΑΛΟΓΙΑΝ Ο ΕΛΛΗΝΟΚΤΟΝΟΣ

ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΑΧΙΛΕΙΟ ΠΡΕΣΠΩΝ Ο ΤΑΦΟΣ ΤΟΥ ΤΣΑΡΟΥ ΣΑΜΟΥΗΛ

Ανακαλύφθηκε το 1966 από τον καθηγητή του ΑΠΘ Νικ. Μουτσόπουλο

Απόσπασμα από την ανακοίνωση του καθηγητή ΑΠΘ Νικ. Μουτσόπουλου

Ε Π Ω Δ Ο Σ

IN MEMORIAM

Fresco from St. Leontius Monastery at Vodoca village, Strumitsa , Macedonia

VIDEO

Links

Copyright © 2002-2009 www.bulgarmak.org