ΑΝΤΙ-ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ:  ΙΟΥΝΙΟΣ 1907

ΡουμανΟβλαχοι  ΚΟΜΙΤΑΤΖΗΔΕΣ  οι   δρΑστες του απαγχονισμοΥ

ΤΟ ΜΑΥΣΩΛΕΙΟ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΟΜΙΤΑΤΖΗΔΩΝ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΕΟΒΟ (ΚΑΡΥΔΙΑ) ΚΟΝΤΑ ΣΤΑ ΒΟΔΕΝΑ 

Το μνημείο Αγρα-Μίγκα κατασκευάσθηκε την περίοδο 1958-1962 από στρατιώτες της  ΙΙ Μεραρχίας πεζικού που εδρεύει στα Βοδενά, με κονδύλια της Νομαρχίας Πέλλας. Πρόσφατα (2007) υπέστη καλλωπισμό για την επέτειο της εκατονταετηρίδας από την εκτέλεση των δύο "εθνομαρτύρων".

Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΟΜΩΝ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

ΑΠΟΚΕΦΑΛΙΣΑΝ ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΥΣ ΕΠΕΙΤΑ ΑΠΟ 101 ΧΡΟΝΙΑ

ΣΑΜΠΟΤΑΖ ΣΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΜΙΣΟΥΣ ΑΠΟ ΑΓΑΝΑΚΤΙΣΜΕΝΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

"Η χώρα αυτή είναι γεμάτη μνημεία "Μακεδονομάχων",  προτομές Βουλγαροκτόνων, επιτύμβιες πλάκες "σφαγιασθέντων από κομιτατζήδες", πινακίδες που υπενθυμίζουν την "Βουλγαρική θηριωδία" ενώ οι βιβλιοθήκες κοσμούνται  με χιλιάδες βιβλία που λοιδωρούν το Βουλγαρικό έθνος. Οι θηριωδίες των Ελλήνων κατά των Βουλγάρων παραμένουν επτασφράγιστο μυστικό"

      Παρατηρήσεις ομάδας της Μακεδονικής Πατριωτικής Οργάνωσης MPO από Fort Waine, Indiana USA που περιηγήθηκε στην Ελλάδα το 1993

ΚΑΙ ΛΙΓΗ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ

   1934. Στην τριακοστή ακριβώς επέτειο του Μακεδονικού Αγώνα, εφημερίδες των Αθηνών κατήγγειλαν τη "βεβήλωση" του μνημείου του Παύλου Μελά στο χωριό Στάτιστα (σημ. Μελάς) της Καστοριάς. "Κάτω από τα μάτια των αρχών", διαβάζουμε στο "Ελεύθερον Βήμα" της 20/10/34, "άγνωστοι συντρίψανε το σταυρό και γκρεμίσανε τις κολώνες". Το θέμα έφτασε στο Κοινοβούλιο, με τον βενιζελικό γερουσιαστή Ιασωνίδη να αποδίδει το συμβάν "εις τους βουλγαρίζοντας βουλγαροφώνους της περιφερείας" και να δηλώνει ότι, παρά το οξυμένο κλίμα των ημερών (απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου), η φιλελεύθερη αντιπολίτευση αποποιείται πλήρως τις δημοκρατικές της ευαισθησίες: "Προκειμένου περί της Φλωρίνης, τιθέμεθα εις την απόλυτον διάθεσιν της κυβερνήσεως δια να υποστηρίξωμεν παν μέτρον, έστω και ανελεύθερον, το οποίον θα απεσκόπει εις την τόνωσιν του εθνικού φρονήματος".

  1984. Δυο χρόνια μετά την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία και την αισθητή αλλαγή του κλίματος στις "ευπαθείς" περιοχές της Βόρειας Ελλάδας, βουλευτές της ΝΔ θα καταγγείλουν στη Βουλή σημεία και τέρατα σχετικά με τις προτομές των μακεδονομάχων. "Οι νέες δημοτικές αρχές του Οκτωβρίου 1982 σε ευαίσθητες ακριτικές περιοχές πήραν ορισμένες αποφάσεις που δημιούργησαν βαθύτατη ανησυχία στον Ελληνικό Λαό", διαβάζουμε λχ σε ομιλία του Διάκου Μανουσάκη (10/2/84). "Με τον ιδεολογικό μανδύα του μαρξισμού άρχισαν να ξηλώνονται τα ιερά μνημεία, οι τάφοι των Μακεδονομάχων, των ιερέων και των Ελλήνων αξιωματικών. Οι αποφάσεις αυτές, κατά μια περίεργη σύμπτωση, κλιμακώθησαν σε ευρύτατη ακριτική περιοχή, που γειτονεύει με το ψευδοκράτος των Σκοπίων". Επιθετικότερος, ο συνάδελφός του Δημ. Χατζηδημητρίου θα αναφέρει κι αυτός στην ίδια συνεδρίαση ότι "σε μερικές περιπτώσεις από διάφορα δημοτικά και κοινοτικά συμβούλια μεταφέρονται ηρώα πεσόντων κατά το Μακεδονικό Αγώνα" και θα κάνει λόγο για ενέργειες "που φθάνουν τα όρια της αντεθνικής δραστηριότητας". Μια από τις καταγγελίες αφορούσε απόφαση του Κ.Σ. του χωριού Γρίβα του Κιλκίς για "μεταφορά των τάφων του Μακεδονομάχου Χρήστου Οικονόμου και του αδελφού του Ιωάννη" από την αυλή της εκκλησίας στο νεκροταφείο και "την αφαίρεση και τοποθέτηση σε αποθήκη της μαρμάρινης πλάκας του μακεδονομάχου Σπύρου Φραγκόπουλου". Απαντώντας, ο υφυπουργός Εσωτερικών Μιλτιάδης Παπαϊωάννου έσπευσε να διευκρινίσει ότι η τελευταία αυτή απόφαση ακυρώθηκε από τον νομάρχη.

1986. Ακολούθησαν, τα επόμενα χρόνια, οι "εξαφανίσεις" αμφιλεγόμενων προτομών στη Δράμα και τη Φλώρινα. Η πρώτη περίπτωση (26/3/86) αφορούσε την προτομή του εκτελεσμένου από τον ΕΛΑΣ επιτελάρχη της δοσιλογικής ΠΑΟ, αντισυνταγματάρχη Βασίλειο Αβδελά. Σύμφωνα με μια εκδοχή, την ευθύνη ανέλαβε μια άγνωστη οργάνωση με την ονομασία "Νέες Ταξιαρχίες" (Π.Ι.Παπαθανασίου "Για τον ελληνικό βορρά", Αθήνα 1990, σ.704). Το δεύτερο συμβάν αφορούσε τον μακεδονομάχο Στέφο Γρηγορίου, μεσοπολεμικό αποσπασματάρχη διάσημο για τις βιαιοπραγίες του κατά των γηγενών χωρικών, που επίσης εκτελέστηκε από τον ΕΛΑΣ το 1943. Άγνωστο πότε ακριβώς, η "εξαφανισθείσα" προτομή του ξαναστήθηκε στο βάθρο της.

1998. Το Νοέμβριο του 1998, άγνωστοι αποκεφάλισαν την προτομή του μακεδονομάχου Μίγκα, στους καταρράκτες της Έδεσσας. Αποδίδοντας το γεγονός σε άγνωστους αναρχικούς, η τοπική "Εδεσσαϊκή" μας θυμίζει (14/11/98) ότι "δεν είναι η πρώτη φορά που βεβηλώνονται αυτές οι δυο ερμαϊκές στήλες" του Μίγκα και του συντρόφου του, καπετάν Αγρα.
 

Youtube: Αποκεφάλισαν προτομές Μακεδονομάχων στην Εδεσσα

Το υπό κατεδάφιση άγαλμα του Σαράντη Αγαπηνού "κοσμεί" την κεντρική πλατεία των Γαργαλιάνων στην Μάνη

   Η προτομή του "εθνομάρτυρα"-ελληνοκομιτατζή Τέλλου Αγαπηνού (Αγρα) έχει υποστή άπειρες επιθέσεις τα τελευταία χρόνια. Κάθε τόσο οι κάτοικοι των γύρο χωριών  την πασαλείφουν περιφρονητικά με μαύρη μπογιά, σπάνε την μύτη του κακόγουστου αγάλματος, γράφουν συνθήματα υπέρ της Μακεδονίας.

  Στις αρχές Ιουλίου 2008 κάποιοι πιό θαραλέοι αποφάσισαν να καρατομίσουν συμβολικά το μαρμάρινο είδωλο του Αγρα καθώς και την παρακείμενη προτομή του Βλαχικής καταγωγής συντρόφου του Ντόνε Μίγκα. Και οι δύο απαγχονίσθηκαν στο σημείο εκείνο από Ρουμανόβλαχους αυτονομιστές τον Ιούνιο 1907.

   Χρησιμοποιώντας σφυριά, κάτοικοι των γειτονικών χωριών, Tehovo και Vladovo γκρέμισαν τις δύο μισητές προτομές που συμβολίζουν μιά εποχή που πρέπει να περάσει στην ιστορική λήθη. Η είδηση διέτρεξε τα ΜΜΕ σε πανελλήνια έκταση προκαλώντας ποικίλλες αντιδράσεις. Φαίνεται πως οι καιροί άλλαξαν καθώς ο άνεμος της παγκοσμιοποίησης πνέει όλο και πιό ισχυρός στην πολυπόθητη Μακεδονία.

  Στα Βουλγαρικά χωριά της περιοχής δόθηκαν ελληνικές ονομασίες το 1925-1926 στην διάρκεια της δικτατορίας Πάγκαλου-Κονδύλη. To Tehovo βαφτίσθηκε Καρυδιά και  το  Vladovo Αγρας. Οι παλιές Βουλγαρικές ονομασίες είχαν γίνει σεβαστές για περισσότερο από 1.200 χρόνια τόσο από την Βυζαντινή όσο και την Οθωμανική αυτοκρατορία.

  Στους μακρυνούς Γαργαλιάνους της Μεσηνίας, τόπο καταγωγής του ανθυπολοχαγού Τέλλου Αγαπηνού, μιά δεύτερη προτομή  με ολόσωμες διαστάσεις διατρέχει άμεσο κίνδυνο. Οι άγνωστοι δράστες προφανώς δεν θα διστάσουν να ταξειδέψουν μέχρι την Πελοπόνησο για να ολοκληρώσουν το έργο τους.

   Ο ανθυπολοχαγός του ελληνικού στρατού Τέλλος Αγαπηνός, γυιός Εφέτη εκ Γαργαλιάνων,  διείσδυσε το 1906  στην Οθωμανική επικράτεια επικεφαλής μισθοφορικής συμμορίας ενόπλων ευζώνων  με σκοπό την διάπραξη τρομοκρατικών καταδρομών σε βάρος του γηγενούς Βουλγαρικού πληθυσμού. Εχθροί του Αγρα και όλων των Μακεδονομάχων δεν ήσαν οι Τούρκοι κατακτητές  αλλά οι γηγενείς Βούλγαρομακεδόνες. Αντικειμενικός του σκοπός η βίαιη μεταστροφή των Πατριαρχικών Βουλγάρων και η επάνοδός τους στις αγκάλες του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Το χωριό Ζερβοχώρι Γιανιτσών αποτέλεσε ιδιαίτερο στόχο της συμμορίας του που βρήκε καταφύγιο στον γειτονικό βάλτο.

  Συνελήφθη από το Ρουμανομακεδονικό κομιτάτο που δρούσε στα Βλάχικα χωριά του Βερμίου και καταδικάσθηκε σε θάνατο με απαγχονισμό από λαϊκό δικαστήριο ως κατάσκοπος-δολιοφθορέας του ελληνικού στρατού σύμφωνα με το άρθρ. 88 του Ρουμανικού κομιτάτου. Πάνω στο αιωρούμενο πτώμα του τοποθετήθηκε πινακίδα με το εξής περιεχόμενο: "Συνεργάτης Τούρκων και Αλβανών". Μετά την ταφή το πτώμα του υπέστη τυμβωρυχία και ανασύρθηκε στην επιφάνεια.

  Προηγήθηκε δημόσια διαπόμπευσή του πάνω σε γαϊδούρι στα χωριά της περιοχής με την ανοχή των Οθωμανικών Αρχών. Με τα σημερινά δεδομένα η δολοφονική του δράση στα Βουλγαροχώρια του βάλτου Γιαννιτσών θα είχε προκαλέσει την επέμβαση της αντιτρομοκρατικής και η πιθανότερη κατάληξή του θα ήταν το Γκουαντάναμο αν όχι το απόσπασμα.

ΑΝΟΥΣΙΑ ΑΝΤΙΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΦΙΕΣΤΑ

Οι Ελληνικές Αρχές δίνουν εντυπωσιακό παρόν στην ετήσια  φιέστα γιά τον Αγρα. Στο μνημόσυνο της 3-6-2002  διακρίνονται ο  τ. Υπουργός Γεώργιος Πασχαλίδης (πρώτος από δεξιά), ο  Νομάρχης Πέλλας Μιχ. Καραμάνης (δεύτερος από δεξιά), ο δήμαρχος Εδεσσας Γιάννης Σόντρας (τρίτος από δεξιά), ο τ. Νομάρχης της ΝΔ Πάκης Σιβένας (δεύτερος από αριστερά) και ο βουλευτής Πέλλας της ΝΔ  Ι. Τζαμτζής (τρίτος από αριστερά)

   Εδώ και 70 χρόνια ένα κακόγουστο  μνημόσυνο επαναλαμβάνεται την πρώτη Κυριακή κάθε Ιουνίου στο  μαυσωλείο  των  "Μακεδονομάχων"   Αγρα και Μίγκα  κοντά στα Βοδενά  (Εδεσσα).

     Αφορά την  επέτειο  απαγχονισμού  του  Σαράντη Αγαπηνού γνωστού με το ψευδώνυμο  καπετάν Αγρα και του βοηθού του Ντόνε Μίγκα, από δήθεν  Βούλγαρους στις 7 Ιουνίου 1907 έξω από το Βουλγαρικό χωριό Τέοβο (μετονομάσθηκε  Καρυδιά το 1930) .

   Το μαυσωλείο-ηρώον των "Μακεδονομάχων" Αγρα-Μίγκα βρίσκεται 12 χιλιομ. δυτικά των Βοδενών (Εδεσσα). Το 1962 στον χώρο της εκτέλεσης κτίσθηκε από τον στρατό   ηρώο και παρεκκλήσι ανάμεσα στις μαρμάρινες προτομές των δύο "εθνομαρτύρων" του λεγόμενου Μακεδονικού αγώνα.

  Το απολιθωμένο κουφάρι της ιστορικής καρυδιά κοσμεί το κέντρο του μνημείου και το μακάβριο ντεκόρ ολοκληρώνεται από την σκηνή του απαγχονισμού σε εκκλησιαστική τοιχογραφία-fresco.

    Στο μνημόσυνο της 3-6-2002 "χωροστάτησε" ο τότε Υπουργός Μακεδονίας-Θράκης Γιώργος Πασχαλίδης ως όψιμος σπόνσορας της αντιβουλγαρικής αυτής εκδήλωσης, καθώς και ο μονίμως "ανησυχών" για τα εθνικά θέματα βουλευτής Πέλλας της Ν.Δ. Ιορδάνης Τζαμτζής.

   Την εθνικιστική μάζωξη "λαμπρύνουν" κάθε χρόνο με την παρουσία τους ο  Δήμαρχος Βοδενών (Εδεσσας)  Γιάννης Σόντρας και ο Νομάρχης Πέλλας  ανάμεσα σε ακροδεξιούς "Μακεδονομάχους" που έρχονται κάθε χρόνο από τους Γαργαλιάνους της Μεσσηνίας, τόπο καταγωγής του Σαράντη Αγαπηνού. Την ομήγυρη των επισήμων συμπληρώνουν εκπρόσωποι της  εκκλησίας, του στρατού και οι απαραίτητοι Νεοναζί Χρυσαυγίτες της περιοχής παρέα  με  νοσταλγούς της χούντας και  ακροεθνικιστικά στοιχεία κάθε είδους περιλαμβανομένων οπαδών του ΛΑ.Ο.Σ.

  Το καθιερωμένο από την δικτατορία Μεταξά εδώ και 70 χρόνια "μνημόσυνο", διοργανώνεται επίσημα από τον Μητροπολίτη Πέλλας, την 2η μηχανοκίνητη μεραρχία πεζικού, τον Δήμο Εδεσσας και την Νομαρχία Πέλλας. Η τελετή ολοκληρώνεται με εκφώνηση εθνικού κηρύγματος περί ελληνικότητας της Μακεδονίας,  ανάκρουση του εθνικού ύμνου και το καθιερωμένο  γλέντι στην πλατεία του γειτονικού χωριού Τέοβο που μετονομάσθηκε  Καρυδιά σε ανάμνηση του "ιστορικού" δέντρου πάνω στο οποίο έγινε ο απαγχονισμός.

Η εκτέλεση του  Σαράντη Αγαπηνού και του υπασπιστή του Ντόνε Μίγκα αποδόθηκε κακόβουλα και αναπόδεικτα σε "Βουλγαροκομιτατζήδες" του βάλτου Γιαννιτσών υπό τον βοεβόδα Ζλατάν. Πρωταγωνιστής της ιστορικής παραποίησης αναδείχθηκε ο τότε πρόξενος Θεσσαλονίκης Λάμπρος Κορομηλάς. Οι αναφορές που έστειλε στην Αθήνα για τις συνθήκες της εκτέλεσης, στάθηκαν αφορμή μιάς απαράδεκης κατασυκοφάντησης της Βουλγαρίας, οι κάτοικοι της οποίας προσομοιώθηκαν με αιμοσταγείς δολοφόνους και ανθρωπόμορφα τέρατα που εφόρμησαν από την Ασιατική στέππα να ρουφήξουν το αίμα των "αθώων" και ουσιαστικά ανύπαρκτων Ελλήνων της Μακεδονίας

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

    Ο   Αγρας  (το πραγματικό του όνομα ήταν Σαράντης-Τέλλος Αγαπηνός), γενήθηκε στο Ναύπλιο το 1880. Ο πατέρας του Ανδρέας Αγαπηνός ήταν δικαστής και υπηρετούσε στην πόλη αυτή ως εφέτης. Η καταγωγή του ήταν από τους Γαργαλιάνους της επαρχίας Τριφυλλίας στην Μεσσηνία γι' αυτό και γράφηκε στα δημοτολόγια της πόλης αυτής. 

   Το όνομά του δεν πρέπει να συγχέεται με τον ποιητή και λογοτέχνη Ευάγγελο Ιωάννου (1899-1944) που χρησιμοποίησε  το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Τέλλος Αγρας.

    Η οικογένειά του ήταν εύπορη  και είχε αναδειξει δύο μέλη της στην επανάσταση του 1821. Το 1895 ο Σαράντης Αγαπηνός εισάγεται στην Σχολή Ευελπίδων και αποφοιτα με τον βαθμό του ανθυπολοχαγού. Το 1904 γράφεται στο ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΚΟΜΙΤΑΤΟ  μία παρακρατική οργάνωση που είχε ιδρύσει στην Αθήνα ο Κώστας Καλοποθάκης, εκδότης της εθνικιστικής εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ.

   Σκοπός του ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΚΟΜΙΤΑΤΟΥ ήταν η αποστολή τρομοκρατικών ομάδων από μισθοφόρους ληστοσυμμορίτες στα Οθωμανικά εδάφη της Μακεδονίας. Στόχος η τρομοκράτηση των "παραστρατημένων" Βουλγαρομακεδόνων ώστε να εγκαταλείψουν το αυτοκέφαλο Βουλγαρικό Πατριαρχείο (Εξαρχία) που είχε ιδρυθή στην Κωσταντινούπολη το 1870 και να επιστρέψουν στις αγκάλες του ελεγχόμενου από την Ελλάδα Ορθοδόξου " Οικουμενικού" Πατριαρχείου.

     Την κρίσιμη περίοδο 1904-1908, ελληνικές μισθοφορικές συμμορίες, υπό την ηγεσία ελλήνων αξιωματικών από την Κρήτη και την Πελοπόνησο, έσφαξαν, βίασαν και πλιατσικολόγησαν. ΄Εσπειραν τη φρίκη και το θάνατο στα Βουλγαρικά χωριά προσπάθώντας, ανεπιτυχώς, να καταπνίξουν την  εθνική  ιδεολογία και τον αυτονομιστικό αγώνα των γηγενών Βουλγάρων της Μακεδονίας

    Τον Σεπτέμβριο 1906 ο ανθυπολοχαγός Σαράντης Αγαπηνός επικεφαλής ένοπλης τσέτας 12 ευζώνων του Ελληνικού στρατού διεισδύει παράνομα στο έδαφος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας από τα βουνά της Θεσσαλίας. Με την βοήθεια του Ελληνα προξένου στην Θεσσαλονίκη Λάμπρου Κορομηλά, κατευθύνεται στην περιοχή Ξερολίβαδου του βάλτου Γιαννιτσών όπου  αναπτύσσει τρομοκρατική δράση κατά των Βουλγάρων της περιοχής. Οι Οθωμανικές Αρχές πληροφορούνται την διείσδυση της ελληνικής συμμορίας και αναζητούν τρόπο εξόντωσης των  τρομοκρατών. Η διείσδυση  ένοπλης  ομάδας με επικεφαλής Ελληνα αξιωματικό θεωρείται από τους Οθωμανούς πράξη ιδιαζόντως εχθρική που ισοδυναμεί με κήρυξη πολέμου.

    Τα  χωριά των Γιαννιτσών ήσαν στην πλεοψηφία τους Βουλγαρικά που είχαν προσχωρήσει στο Βουλγαρικό Πατριαρχείο-Εξαρχία, η πόλη όμως των Γιαννιτσών κατοικείτο κυρίως από Τούρκους. Από το 1903, μετά την αποτυχία της Βουλγαρικής επανάστασης του Ιλιντεν, ένοπλα τμήματα  Βουλγάρων αγωνιστών που είχαν εγκατασταθή στον βάλτο,  επιδίδοντο σε αγώνα δολιοφθοράς κατά των Τούρκων. Αρχηγός των Βουλγάρων της περιοχής ήταν ο βοεβόδας Απόστολ Πέτκωφ με υπαρχηγούς τους Ζλατάν και Χατζητράγιο.    

    Η συνολική δύναμη των Βουλγαρικών σωμάτων φθάνει τους 300 άντρες. Βουλγαρικά προπύργια της περιοχής ήσαν τα χωριά Γκόλο Σέλο (Ακρολίμνη), Βέρτικοπ (Σκύδρα), Ζερβοχώρι, Αλάρ (Αρχοντικό), Πόστολ (Πέλλα) κ.α. Στην περιοχή είχε αναπτύξει δράση από το 1904 και δεύτερη ελληνική συμμορία υπό τον Βλαχόφωνο καπετάνιο Γκόνο Γιώτα που σκοτώθηκε το 1911 σε συμπλοκή με Τούρκους στον βάλτο, σε ηλικία 31 ετών. Αξιοσημείωτη είναι η ταυτόχρονη δράση Ρουμανοβλαχικής συμμορίας κομμιτατζήδων  στην περιοχή της Νάουσας που είχε ορμητήριο τις δασωμένες πλαγίες του Βέρμιου.

   Ο Σαράντης Αγαπηνός έχει  διασυνδέσεις με ελληνίζοντες Βλάχους της περιοχής μεταξύ των οποίων ο βιομήχανος υφασμάτων Ζαφείριος Λόγγος και ο Ντόνε Μίγκας, Βλάχος ράφτης  από την Νάουσα. Με την βοήθειά τους πετυχαίνει να δολοφονήσει σε  ενέδρα τον Βούλγαρο οπλαρχηγό Λούκα.

    Στις 14 Νοεμβρίου 1906 ο Σαράντης Αγαπηνός επιτίθεται με την συμμορία του στο Βουλγαρικό χωριό Ζερβοχώρι του βάλτου Γιαννιτσών όπου έχει την έδρα του ο βοεβόδας Πέτκωφ. Η επίθεση αποτυχαίνει και η ομάδα του αποδεκατίζεται (3 νεκροί και 3 τραυματίες μεταξύ των οποίων και ο υπαρχηγός του εύζονας Τηλιγάδης. Ο ίδιος ο Αγρας αν και τραυματίζεται  καταφέρνει να γλυτώσει. Δύο δάκτυλα του χεριού του ακρωτηριάζονται από σφαίρες. Πηγαίνει στην Θεσσαλονίκη γιά να θεραπεύσει τα τραύματά του και επιστρέφει μετά από λίγες ημέρες.

  Η τρομοκρατική  δράση του Αγρα στα Βουλγαροχώρια του βάλτου Γιανιτσών συνεχίζεται άτονα μέχρι τον Φεβρουάριο 1907. Προσβάλεται όμως από ελονοσία και τα τραύματά του υποτροπιάζουν. Τον Μαϊο του 1907 το Ελληνομακεδονικό Κομιτάτο τον ανακαλεί στην Αθήνα θεωρόντας τον αποτυχημένο. Λίγες ημέρες πρωτού αναχωρήσει επιχειρεί μία πράξη εντυπωσιασμού η οποία όμως θα αποβει μοιραία.

Η ΕλληνικΗ  Αποψη γιΑ τον θΑνατο του  Αγρα

ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΙ ΚΑΙ ΜΑΚΕΔΟΝΟΦΑΓΟΙ

ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ..ΒΟΥΡΚΟΥ

   Ο βάλτος  Γιαννιτσών, μιά αβαθής λίμνη γεμάτη καλαμιές, βδέλλες και βατράχια, βρισκόταν στην συμβολή των ποταμών Μογλενίτσα, Καρά Ασμά και Βόδα.  Αποξηράνθηκε το 1936 επί δικτατορίας Μεταξά με παροχέτευση των βρωμόνερων προς   Θερμαϊκό. Το φθινόπωρο του 1903, μετά την καταστολή της εξέγερσης του Ιλιντεν,  έγινε  βάση ισχυρού σώματος γηγενών Βούλγαρων της περιοχής που εγκατέστησαν καλύβες-ορμητήρια στην δυτική πλευρά της λίμνης προς την μεριά της Νάουσας με επίκεντρο τα Βουλγαροχώρια Ζερβοχώρι  και Γκόλο Σέλο.

  Η συγκοινωνία γινόταν με πλάβες (βάρκες χωρίς καρίνα) καθώς η τοποθεσία ήταν στρατηγική διότι υπήρχε έλεγχος της διάβασης προς Θεσσαλονίκη. Οι Βούλγαροι είχαν έξι  καλύβες-φρούρια, μεταξύ των οποίων το Κούγκι και το Τσέκρι.

   Το 1906 ένοπλες ομάδες Ελλήνων και Κρητικών μισθοφόρων-κομιτατζήδων, εισβάλουν στην Οθωμανική Μακεδονία, φθάνουν στην περιοχή και εξαπολύουν τρομοκρατική  δράση κατά των Βουλγάρων Εξαρχικών. Επί κεφαλής είναι μόνιμοι αξιωματικοί του Ελληνικού στρατού όπως ο ανθυπολοχαγός Σαράντης Αγαπηνός (καπετάν Τέλλος Αγρας), ο ανθυποπλοίαρχος Ιωάννης Δεμέστιχας (καπετάν Νικηφόρος) και ο ανθυπασπιστής Παναγιώτης Παπατζανετέας (καπετάν Παναγιώτης). Ολοι οι αρχηγοί ήσαν μέλη του Μακεδονικού κομιτάτου με έδρα την Αθήνα. 

   Κάποια από τα μέλη της συμμορίας ήσαν  λήσταρχοι και κατάδικοι από την Κρήτη και την Μάνη που αμνηστεύθηκαν από την ελληνική κυβέρνηση γιά να χρησιμοποιηθούν εναντίον των Βουλγάρων. Οι συγκρούσεις στην περιοχή ενέπνευσαν την Πηνελόπη Δέλτα να γράψει το γνωστό μυθιστόρημα "Τα μυστικά του Βάλτου".

    Ο Τουρκικός στρατός αδυνατούσε να ελέγξει την κατάσταση. Ετσι ο αποκαλούμενος Μακεδονικός αγώνας, μία εμφύλια διαμάχη μεταξύ Πατριαρχικών και Εξαρχικών Βουλγάρων της Μακεδονίας, βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη με πρωταγωνιστές εισαγόμενους τρομοκράτες από την Ελλάδα που την εποχή εκείνη περιοριζόταν κάτω από τον Ολυμπο.

    Ο Αγρας μετά τον τραυματισμό του στην αποτυχημένη απόπειρα να καταλάβει την Βουλγαρική καλύβα Κούγκι, παραμένει στην Νάουσα γιά θεραπεία από τον Βλαχόφωνο γιατρό Περδικάρη. Εκεί παίρνει εντολή να επιστρέψει στην Αθήνα. Η αποστολή του στον βάλτο Γιανιτσών θεωρείται αποτυχημένη.

     Πρωτού αναχωρήσει πείθεται να συναντηθή με τους "μεταμελήσαντες"  βοεβόδες Ζλατάν και Γκιόργκι Κασάπτσε που επιθυμούσαν να ενταχθούν στις ελληνικές ομάδες. Ο Βούλγαρος βοεβόδας Ζλατάν καταγόταν από το χωριό Γκολέσιανη της Νάουσας. Εγγυητής και μεσολαβητής είναι ο βιομήχανος υφασμάτων Ζαφείριος Λόγγος, Βλάχος προύχοντας της Νάουσας. Η συμφωνία περιλαμβάνει μετάβαση του Αγρα  του ντόπιου οδηγού Ντόνε Μίγκα, του βιομήχανου Ζαφείριου Λόγγου και 4  συνοδών στην  θέση  Γκράβεν Κάμιν του Βέρμιου , 10 χιλιόμ. ΒΔ της Νάουσας.

    Στις 3 Ιουλίου 1907 πραγματοποιείται η νυχτερινή συνάντηση  με τους υποτιθέμενους "Βούλγαρους" που  αφοπλίζουν και  συλαμβάνουν τον Αγρα και  Μίγκα. Τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας αφήνονται ελεύθερα. Γιά 4 ημέρες οι δύο αιχμάλωτοι διαπομπεύονται στα  χωριά της  περιοχής, καθισμένοι ανάποδα πάνω σε γαϊδούρια με κουδουνίστρες στο λαιμό. Ο κόσμος τους φτύνει και τους προπηλακίζει.

   Σύμφωνα με την επίσημη Ελληνική εκδοχή στις 7 Ιουλίου 1907 απαγχονίζονται  από τον Βούλγαρο βοεβόδα Ζλατάν στο κλαδί μιάς καρυδιάς ανάμεσα στα χωριά  Τέοβο και Βλάδοβο.

   Μετά την προσάρτιση της Μακεδονίας στην Ελλάδα, ,ο Σαράντης Αγαπηνός-Αγρας αναγορεύεται  μεγαλομάρτυρας του "Μακεδονικού αγώνα" και το γειτονικό χωριό Βλάδοβο ελληνοποιείται και μετονομάζεται  Αγρας προς τιμή του. Το χωριό του "μαρτυρίου" Τέοβο μετονομάζεται Καρυδιά. Η μεταθανάτια "δόξα" ακολουθεί και τον σύντροφό του Ντόνε  Μίγκα.

  Οπως ο Παύλος Μελάς έτσι και ο Αγρας αναδεικνύεται σε ύψιστο σύμβολο του λεγόμενου Μακεδονικού αγώνα μαζί με τους υπόλοιπους εισαγόμενους "Μακεδονομάχους"  που ενίσχυσαν την ένοπλη αντιπαράθεση των  Πατριαρχικών με τους Εξαρχικούς Βούλγαρους κομιτατζήδες.

The true story about hanging of Greek commitatzis  Agras on June 7,  1907

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΑΓΡΑ

Ο αποκρυπτOμενος ΡουμανοβλαχικOς παρAγοντας και η ΡουμανικH μειονOτητα στην ΕλλAδα

1908: Τσέτα Ρουμανόβλαχων κομιτατζήδων στην περιοχή Βέρροιας

"Το των Βλάχων γένος άπιστον τε παντελώς και διεστραμμένον, μήτε εις Θεόν έχον πίστιν ορθήν, μήτε εις Βασιλέα, μήτε εις συγγενή ή εις φίλον, αλλ' αγωνιζόμενον πάντα καταπραγματεύεσθαι"

Ιωάννης Κεκαυμένος: Βυζαντινός ιστορικός 11ου αιώνα

Ο Αγρας καταδικάσθηκε σε θάνατο από λαϊκό δικαστήριο στο Βέρμιο ως  δολιοφθορέας του Ελληνικού στρατού για φόνους που διέπραξε σε ενέδρες στον βάλτο Γιαννιτσών.   Οι Ρουμανόβλαχοι της περιοχής τον διαπόμπευσαν καθισμένο ανάποδα πάνω σε γαϊδούρι στα Βλαχοχώρια του Βερμίου και στα Βουλγαρικά χωριά του καζά Βοδενών (Εδεσσας) .  Ο απαγχονισμός  εγκρίθηκε  από τις Οθωμανικές Αρχές επειδή ήταν Ελληνας αξιωματικός που εισήλθε λάθρα στην Οθωμανική επικράτεια επί κεφαλής ένοπλης ληστοσυμμορίας και ανέπτυξε τρομοκρατική δράση κατά Οθωμανών υπηκόων

    Στον "Μακεδονικό αγώνα"  (1904-1908) ενεπλάκησαν συνολικά τέσσερα  κράτη: Ελλάς, Βουλγαριά, Ρουμανία και Σερβία. Στα 4 χρόνια που διήρκεσε έδρασαν 110 Βουλγαρικά σώματα, 80 Ελληνικά, 30  Ρουμανικά και 20 Σερβικά. Το κάθε ένα από τα ενδιαφερόμενα κράτη δημιούργησε το δικό του  κομιτάτο και με την αποστολή ενόπλων ομάδων προσπάθησε να προσεταιρισθή την αντίστοιχη εθνική του κοινότητα που ζούσε στην Οθωμανική Μακεδονία. Ο αγώνας του ελληνομακεδονικού κομι